Η ΤΑΧΥΤΗΤΑ της κλιματικής Αλλαγής και οι δυνατότητες ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗΣ των ειδών για επιβίωση (Η Ιστορία του CO2)
Φαναριώτης Δημήτρης
με τον Peter Brannen
Ακολουθούν τα κυρια σημεια της συνέντευξής του αλλά αξίζει να δείτε προσεκτικά όλη τη συνέντευξη
Θα εκπλαγείτε με τα στοιχεία (προς το τέλος του μηνύματος) για την δυνατότητα προσαρμογής των ειδών.
Στο παρελθόν, τα θηλαστικά π.χ., είχαν από 2000 μέχρι και 10.000 γενεές για να προσαρμοστούν και να επιβιώσουν στις φυσικές κλιματικές αλλαγές αρκετών βαθμών πάνω, που έκαναν όμως πολλές χιλιάδες χρόνια να ολοκληρωθούν, δίνοντάς τους το χρόνο να μεταναστεύσουν, αλλά και να γίνουν προσαρμογές DNA αλλά και νέες "ειδογενέσεις".;
Με 20 γενεές σε μόλις 100 χρόνια κλιματικής αλλαγής 1,5 βαθμών, πως θα προσαρμοστεί το DNA των θηλαστικών;
Ιστορία του CO₂ και της Γης
Ερωτήσεις & Απαντήσεις από τη συζήτηση με τον Peter Brannen
1. Γιατί να γράψει κανείς ένα βιβλίο για το CO₂;
Ερώτηση: Τι σε ώθησε να γράψεις το βιβλίο “The Story of CO₂ is the Story of Everything”;
Απάντηση:
Μελετώντας τις μαζικές εξαφανίσεις, έγινε σαφές ότι οι περισσότερες δεν οφείλονταν σε αστεροειδείς, αλλά σε τεράστιες εκπομπές CO₂ από ηφαιστειακές εκρήξεις. Το CO₂ δεν είναι απλώς «ρύπος» της βιομηχανικής εποχής· είναι θεμελιώδες στοιχείο της ύπαρξης της Γης όπως τη γνωρίζουμε. Ρυθμίζει τη θερμοκρασία και τη χημεία των ωκεανών και αποτελεί τη βάση της ζωής.
2. Γιατί να ακούσει κανείς άλλη μια συζήτηση για το CO₂;
Ερώτηση: Σε μια πολωμένη κοινωνία, γιατί έχει νόημα να ακούσουμε άλλη μια συζήτηση για το CO₂;
Απάντηση:
Το CO₂ είναι ταυτόχρονα «τροφή για τα φυτά» και ο βασικός ρυθμιστής της θερμοκρασίας της Γης. Ακριβώς επειδή είναι τόσο κεντρικό στη λειτουργία του πλανήτη, η διατάραξή του μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο ο κίνδυνος, αλλά και το δέος για το πώς αυτό το μόριο καθιστά τη Γη κατοικήσιμη.
3. Τι είναι ο κύκλος του άνθρακα;
Ερώτηση: Μπορείς να εξηγήσεις τον κύκλο του άνθρακα;
Απάντηση:
Ο κύκλος του άνθρακα λειτουργεί σε πολλαπλές κλίμακες:
-
Βιολογική κλίμακα (γρήγορη): Φωτοσύνθεση, αναπνοή, ανταλλαγή μεταξύ ατμόσφαιρας, ωκεανών και βιόσφαιρας.
-
Γεωλογική κλίμακα (αργή): Ηφαιστειακές εκπομπές, αποσάθρωση πετρωμάτων, σχηματισμός ασβεστόλιθου, καταβύθιση στον φλοιό και επανεκπομπή μέσω ηφαιστείων.
Η αποσάθρωση πετρωμάτων (rock weathering) είναι ο μακροπρόθεσμος «θερμοστάτης» της Γης.
4. Αν εξαφανίζονταν οι άνθρωποι, τι θα συνέβαινε στο CO₂;
Απάντηση:
-
Ένα μέρος θα απορροφούνταν γρήγορα από ωκεανούς και βιόσφαιρα.
-
Σε βάθος εκατοντάδων χιλιάδων ετών, η αποσάθρωση πετρωμάτων θα το μετέτρεπε σε ανθρακικά άλατα.
-
Θα απαιτούνταν εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια για πλήρη εξισορρόπηση.
5. Η Γη θα μείνει για πάντα κατοικήσιμη;
Ερώτηση: Μακροπρόθεσμα, θα τελειώσει η ζωή λόγω έλλειψης CO₂;
Απάντηση:
Καθώς ο Ήλιος γίνεται πιο λαμπρός, η αποσάθρωση θα επιταχυνθεί, μειώνοντας το CO₂. Σε εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια, ενδέχεται το CO₂ να πέσει τόσο χαμηλά ώστε να σταματήσει η φωτοσύνθεση — πρώτα θα επιβιώσουν τα χόρτα, μετά ούτε αυτά.
6. Τι ήταν η “Snowball Earth”;
Απάντηση:
Περίπου 700 εκατ. χρόνια πριν, η Γη καλύφθηκε σχεδόν πλήρως από πάγο.
Αιτία πιθανώς: επιταχυνόμενη αποσάθρωση βασαλτικών πετρωμάτων που μείωσε το CO₂ κάτω από κρίσιμο όριο.
Η έξοδος από αυτήν έγινε μέσω συσσώρευσης ηφαιστειακού CO₂, οδηγώντας σε υπερθερμοκήπιο — μετά ακολούθησε η έκρηξη ζωής (Κάμβρια Έκρηξη).
7. Πώς συνδέεται το CO₂ με την ανθρώπινη εξέλιξη;
Απάντηση:
Η πτώση του CO₂ κάτω από ~300 ppm πριν 2,5 εκατ. χρόνια επέτρεψε τους παγετώνες.
Αυτή η ασταθής εποχή πιθανόν διαμόρφωσε το γένος Homo.
Η γεωργία έγινε δυνατή μόνο όταν το CO₂ αυξήθηκε ξανά στο Ολόκαινο (~11.000 χρόνια πριν).
8. Τι συνέβη στην Πέρμια Μαζική Εξαφάνιση;
Απάντηση:
Πριν 252 εκατ. χρόνια:
-
Τεράστιες ηφαιστειακές εκρήξεις στη Σιβηρία
-
Εκπομπή δεκάδων χιλιάδων γιγατόνων CO₂
-
Άνοδος θερμοκρασίας ~10°C
-
Οξίνιση ωκεανών
-
Η μεγαλύτερη εξαφάνιση στην ιστορία
Οι σημερινές εκπομπές είναι μικρότερες συνολικά, αλλά πολύ ταχύτερες (~10 φορές ταχύτερα).
9. Τι ήταν το PETM;
Απάντηση:
Πριν ~56 εκατ. χρόνια:
-
Άνοδος θερμοκρασίας 5–8°C
-
Μαζική απελευθέρωση άνθρακα
-
Οξίνιση ωκεανών
Δεν προκάλεσε μαζική εξαφάνιση, αλλά άφησε σαφές γεωλογικό αποτύπωμα.
10. Γιατί το CO₂ θεωρείται «ρυθμιστής» της θερμοκρασίας;
Απάντηση:
-
Απορροφά συγκεκριμένα μήκη κύματος υπέρυθρης ακτινοβολίας.
-
Παραμένει στην ατμόσφαιρα για αιώνες.
-
Οι υδρατμοί είναι ισχυρότερο αέριο θερμοκηπίου, αλλά λειτουργούν ως ανατροφοδότηση.
Χωρίς CO₂ δεν θα υπήρχαν παγετώνες — αλλά ούτε και θερμοκήπια.
11. Από πού προέρχεται το οξυγόνο;
Απάντηση:
Η φωτοσύνθεση είναι απαραίτητη αλλά όχι αρκετή.
Το οξυγόνο συσσωρεύτηκε επειδή οργανική ύλη θάφτηκε στον φλοιό (ορυκτά καύσιμα), αποτρέποντας την επανακατανάλωση του O₂.
Χωρίς αυτή τη γεωλογική «διαρροή» άνθρακα, δεν θα υπήρχε ατμόσφαιρα πλούσια σε οξυγόνο.
12. Τι κάνουμε σήμερα διαφορετικά;
Απάντηση:
Ανακτούμε και καίμε 500 εκατ. χρόνια αποθηκευμένου άνθρακα μέσα σε λίγους αιώνες.
Εκπομπές: ~40 γιγατόνοι CO₂/έτος
Ωκεανοί: έχουν απορροφήσει ~30%
Αποτέλεσμα: 30% περισσότερη οξύτητα από τη βιομηχανική επανάσταση
13. Πόση θέρμανση αναμένεται;
Απάντηση:
Τα συχνότερα σενάρια χωρίς δραστική μείωση δείχνουν >3°C, με μεγάλες αβεβαιότητες λόγω:
-
Τήξης περμαφρόστ
-
Κατάρρευσης δασών
-
Μεταβολών στους ωκεανούς
Οι σύνθετες δυναμικές κάνουν αδύνατη την ακριβή πρόβλεψη κοινωνικών επιπτώσεων.
14. Μοιάζουμε με τυφώνα;
Απάντηση:
Η ανθρωπότητα λειτουργεί ως ισχυρότατη δομή διάχυσης ενέργειας (dissipative structure), καίγοντας τεράστιες ποσότητες αποθηκευμένης χημικής ενέργειας.
Η διαφορά: διαθέτουμε πολιτισμό, μνήμη και ικανότητα αυτορρύθμισης.
15. Ποιο είναι το βασικό μήνυμα;
Το CO₂:
-
Είναι θεμέλιο της ζωής.
-
Είναι θερμοστάτης του πλανήτη.
-
Είναι ο συνδετικός κρίκος γεωλογίας και βιολογίας.
-
Η διατάραξή του έχει ιστορικά οδηγήσει σε καταστροφές.
Αλλά η ίδια γνώση μάς προσφέρει:
-
Δέος για τη μοναδικότητα της Γης.
-
Συνειδητοποίηση του ρίσκου.
-
Κίνητρο για υπεύθυνη δράση.
Προσέξτε, τώρα, το επομενο κομματι είναι πολύ σημαντικό:1️⃣ Όριο στο πόσο γρήγορη κλιματική αλλαγή αντέχει η εξέλιξη
Η εξέλιξη έχει ρυθμούς “ανταπόκρισης” στους οποίους μπορούν τα είδη να προσαρμοστούν:
Μεταβολές 1–2°C / χιλιετία → πολλά είδη μπορούν να ακολουθήσουν με γενετική προσαρμογή ή μεταναστεύσεις.
Μεταβολές >1°C / αιώνα → πολύ λίγα είδη προλαβαίνουν να προσαρμοστούν.
Παράδειγμα: σημερινή ανθρωπογενής υπερθέρμανση ~1,2°C σε 120 χρόνια.
Αυτό είναι ~10–50 φορές ταχύτερο από ό,τι συνήθως “βλέπει” η εξέλιξη στις γεωλογικές κλίμακες.
Ειδικά για πληθυσμούς με περιορισμένο εύρος:
Μικροί ή απομονωμένοι πληθυσμοί → μεγαλύτερη πιθανότητα εξαφάνισης πριν προλάβουν να εξελιχθούν.
Μεγαλύτερα θηλαστικά, που έχουν μεγάλο χρόνο αναπαραγωγής, δεν προλαβαίνουν να προσαρμοστούν γενετικά σε δεκαετίες.
Συμπέρασμα: Η σημερινή αλλαγή είναι «υπερταχεία» για την εξέλιξη. Αντίθετα, οι παγετωνικοί κύκλοι ήταν αρκετά αργοί ώστε να δίνουν χρόνο σε φυσική επιλογή, απομόνωση και ειδογένεση.
2️⃣ Γιατί η σημερινή αλλαγή είναι ποιοτικά διαφορετική
Ταχύτητα:
Πλειστοκαινικοί κύκλοι: αλλαγές θερμοκρασίας ~5°C σε ~5.000–10.000 χρόνια.
Σήμερα: ~1,2°C σε ~120 χρόνια → 40–80 φορές ταχύτερα.
Ολοκληρωμένο άγγιγμα:
Τότε, οι περιοχές που πλήττονταν από πάγους ή ξηρασία ήταν συγκεκριμένες.
Σήμερα, ολόκληρος ο πλανήτης επηρεάζεται: ωκεανοί, τροπικά δάση, πόλοι.
Ανθρωπογενής πίεση:
Επιπλέον απειλές: αποψίλωση, ρύπανση, εισβολικά είδη → περιορίζουν την «ευελιξία» των οικοσυστημάτων.
👉 Συμπέρασμα: Δεν μιλάμε μόνο για θερμοκρασία, αλλά για ένα συστημικό, ταυτόχρονο σοκ στο οποίο λίγα είδη μπορούν να επιβιώσουν ή να εξελιχθούν.
3️⃣ Χρόνος για ειδογένεση vs ταχύτητα τωρινής αλλαγής
Παγετωνικοί κύκλοι / Πλειστοκαινικό παράδειγμα:
Διάρκεια κύκλου: 40–100 χιλιάδες χρόνια.
Ειδογένεση σε απομονωμένους πληθυσμούς: ~10–50 χιλιάδες χρόνια.
Χιλιάδες χρόνια επιτρέπουν συσσώρευση μεταλλάξεων και φυσική επιλογή.
Σήμερα:
Αν η υπερθέρμανση συνεχιστεί 1–3°C σε 100 χρόνια, οι περισσότεροι πληθυσμοί δεν έχουν χρόνο για πλήρη ειδογένεση.
Αποτέλεσμα: εξαφάνιση ή μετανάστευση, όχι φυσική εξέλιξη.
Αριθμητικό παράδειγμα:
Ένα θηλαστικό με χρόνο αναπαραγωγής 5 χρόνια → 20 γενιές σε 100 χρόνια.
Για συγκρίσεις: παγετωνικοί κύκλοι έδιναν 2.000–10.000 γενιές → πολύ περισσότερος χρόνος για επιλογή.
🔹 Συμπέρασμα ολόκληρο
Η εξέλιξη μπορεί να ανταποκριθεί σε αργές αλλαγές, όπως οι παγετωνικοί κύκλοι.
Η σημερινή ανθρωπογενής αλλαγή είναι πολύ γρήγορη, γεωλογικά «ακαριαία», και περιορίζει την δυνατότητα ειδογένεσης.
Τα είδη είτε θα μεταναστεύσουν είτε θα εξαφανιστούν· η φυσική επιλογή δεν προλαβαίνει να δημιουργήσει νέες προσαρμοσμένες μορφές.
Με άλλα λόγια: οι παγετώνες αύξησαν τη δυναμική εξέλιξη, η σημερινή υπερθέρμανση πιθανότατα την καταπιέζει.
Και προχωράμε με ένα χρονοδιάγραμμα από όταν ξεκίνησε η ζωή στη Γη ως τώρα που δείχνει καθαρά την διαφορά με την τωρινή κλιματική αλλαγή:
🔹 Χρονογραμμή 4 δισ. ετών (Γη ~4,54 Ga)4,0–2,5 δισ. έτη πριν (Αρχαϊκός Αιώνας)
-
Σχηματισμός πρώιμου φλοιού, ωκεανών
-
Πρώιμη ζωή (προκαρυωτικά, στρωματόλιθοι)
-
Ατμόσφαιρα χωρίς ελεύθερο O₂
2,4 δισ. έτη πριν – Great Oxidation Event (GOE)
-
Απότομη αύξηση O₂ λόγω κυανοβακτηρίων
-
Μαζική αλλαγή βιογεωχημικών κύκλων
-
Πιθανές παγκόσμιες παγετώδεις φάσεις (“Snowball Earth”)
720–635 εκ. έτη πριν – Cryogenian Snowball Earth
-
Σχεδόν πλήρης παγοκάλυψη
-
Μεγάλη διαταραχή του κύκλου άνθρακα
-
Προετοιμασία για έκρηξη πολυκύτταρης ζωής
541 εκ. έτη πριν – Κάμβρια Έκρηξη
-
Ραγδαία διαφοροποίηση ζωικών φύλων
444 εκ. έτη πριν – 1η Μαζική Εξαφάνιση (Ορδοβίσιος)
-
Παγοκάλυψη + πτώση CO₂
252 εκ. έτη πριν – Πέρμια Μαζική Εξαφάνιση (Permian–Triassic)
-
Η μεγαλύτερη εξαφάνιση στην ιστορία
66 εκ. έτη πριν – Κ–Pg
-
Πτώση αστεροειδούς
-
Εξαφάνιση μη πτηνών δεινοσαύρων
56 εκ. έτη πριν – PETM
-
Απότομη υπερθέρμανση
11.700 έτη πριν – Ολόκαινο
-
Σταθερό κλίμα
-
Ανάπτυξη πολιτισμών
~1950–σήμερα – Ανθρωποκαίνιο (ανεπίσημος όρος)
-
Ανθρωπογενής γεωλογική δύναμη
-
Επιτάχυνση κύκλου άνθρακα
-
Πιθανή είσοδος σε μη-γραμμικά tipping points
🔹 Σύγκριση: Πέρμια – PETM – Ανθρωποκαίνιο
Παράμετρος Πέρμια (252 Ma) PETM (56 Ma) Ανθρωποκαίνιο Διάρκεια ~60.000–200.000 έτη ~100.000–200.000 έτη ~200 έτη (μέχρι τώρα) Ρυθμός αύξησης CO₂ Υψηλός (ηφαιστειακός) Γρήγορος γεωλογικά Εξαιρετικά ταχύς Θερμοκρασία +6 έως +10°C +5 έως +8°C +1,2°C (σε 170 έτη) Αιτία Siberian Traps (ηφαιστειακή υπερδραστηριότητα) Απελευθέρωση CH₄/CO₂ Καύση ορυκτών καυσίμων Ωκεάνια οξίνιση Σοβαρή Σημαντική Ταχεία και συνεχιζόμενη Βιοποικιλότητα ~90% θαλάσσια εξαφάνιση Περιορισμένες εξαφανίσεις 6η Μαζική Εξαφάνιση (σε εξέλιξη) Μη-γραμμικότητα Κατάρρευση οικοσυστημάτων Κλιματική διαταραχή Πιθανά tipping points (AMOC, παγετώνες, τροπικά δάση) 🔎 Κρίσιμη Διαφορά: Ρυθμός
Το κεντρικό συστημικό ζήτημα δεν είναι μόνο το μέγεθος της θέρμανσης, αλλά ο ρυθμός έγχυσης άνθρακα:
-
Στο PETM: ~0,3–1 GtC/έτος
-
Σήμερα: ~10 GtC/έτος
Δηλαδή, ο σύγχρονος ρυθμός είναι πιθανώς 10–30 φορές ταχύτερος από τα μεγάλα παλαιοκλιματικά γεγονότα.
🔬 Συστημική Ανάγνωση
-
Η Πέρμια δείχνει τι συμβαίνει όταν ο κύκλος άνθρακα υπερφορτώνεται μακροχρόνια.
-
Το PETM δείχνει πόσο ευαίσθητο είναι το σύστημα σε απότομη έγχυση άνθρακα.
-
Το Ανθρωποκαίνιο είναι το πρώτο γεγονός όπου ένας βιολογικός οργανισμός (Homo sapiens) λειτουργεί ως γεωλογικός forcing.
Αν θέλεις, μπορούμε να προχωρήσουμε σε:
-
🔹 Διάγραμμα συστημικής δυναμικής (feedback loops)
-
🔹 Ανάλυση πιθανότητας tipping cascade
-
🔹 Σύγκριση με AMOC και σημερινές μετρήσεις
-
🔹 Εκτίμηση ρίσκου με βάση Earth System Sensitivity
Πώς οι παγετωνικοί κύκλοι επιτάχυναν την εξέλιξη
Και πως η μείωση του CO2 κάτω από 300 ppm και η δημιουργία πάγου βοήθησε τη ζωή, και ειδικά την δημιουργία νέων πιο εξελιγμένων ειδών;
Τώρα πάμε βήμα-βήμα, εξελικτικά.
1️⃣ Κατακερματισμός πληθυσμών
Σε παγετωνική φάση:
Πάγος καλύπτει μεγάλες περιοχές
Δάση γίνονται τούνδρα
Είδη μεταναστεύουν νότια
Πληθυσμοί χωρίζονται σε «καταφύγια» (refugia)
Παράδειγμα:
Ευρωπαϊκά δάση περιορίστηκαν σε Ιβηρία, Ιταλία, Βαλκάνια.
Ένα ενιαίο είδος → 3 απομονωμένοι πληθυσμοί.
2️⃣ Γενετική απομόνωση
Όταν δεν υπάρχει γονιδιακή ροή:
Μεταλλάξεις συσσωρεύονται ανεξάρτητα
Δρουν διαφορετικές πιέσεις επιλογής
Λειτουργεί γενετική παρέκκλιση (genetic drift)
Μετά από χιλιάδες χρόνια:
Οι πληθυσμοί δεν διασταυρώνονται πλέον επιτυχώς.
Αυτό είναι αλλοπατρική ειδογένεση (allopatric speciation).
3️⃣ Περιβαλλοντική πίεση = φυσική επιλογή
Οι παγετώνες άλλαζαν:
Θερμοκρασία
Υγρασία
Διαθεσιμότητα τροφής
Θηρευτές
Άτομα με:
Καλύτερη θερμορρύθμιση
Αποδοτικό μεταβολισμό
Ευέλικτη συμπεριφορά
είχαν πλεονέκτημα.
Η πίεση επιλογής αυξάνει τον ρυθμό προσαρμοστικών αλλαγών.
4️⃣ Μεσοπαγετωνικές φάσεις = ανάμειξη
Όταν οι πάγοι υποχωρούσαν:
Οι πληθυσμοί ξανασυναντιούνταν
Γινόταν υβριδισμός
Νέα γενετικά μείγματα δημιουργούνταν
Αυτό αυξάνει τη βιολογική καινοτομία.
Γιατί αυτό αυξάνει τη «δυναμική εξέλιξη»;
Οι σταθερές περίοδοι → χαμηλή πίεση αλλαγής.
Οι ασταθείς περίοδοι → υψηλή επιλογή.
Η Πλειστοκαινική αστάθεια (~2,5 Ma – 11 ka) συνέπεσε με:
Εξέλιξη μεγάλων θηλαστικών
Ταχεία διαφοροποίηση
Εμφάνιση και εξέλιξη του Homo
Σημαντική διευκρίνιση
Δεν «ευνόησαν» συνολικά τη ζωή.
Πολλά είδη εξαφανίστηκαν.
Η βιοποικιλότητα σε ψυχρές φάσεις ήταν χαμηλότερη.
Αλλά:
Αύξησαν τον ρυθμό εξελικτικών μεταβάσεων.
Δηλαδή:Περισσότερες αλλαγές ανά μονάδα χρόνου.
Τι ακριβώς συνέβη;1️⃣ Πλαίσιο
-
Πριν ~3–5 εκατ. χρόνια: CO₂ ≈ 350–450 ppm
-
Μέχρι ~2,7 Ma: CO₂ έπεσε προς ~280 ppm (πιθανώς και λίγο χαμηλότερα σε ορισμένες φάσεις)
-
Ταυτόχρονα άλλαζαν οι τροχιακοί κύκλοι (Milankovitch forcing)
2️⃣ Ο μηχανισμός
Οι τροχιακές μεταβολές από μόνες τους δεν αρκούν για μόνιμη παγετωνική εγκατάσταση.
Χρειάζεται χαμηλό «υπόβαθρο» CO₂ ώστε:-
Να μειωθεί η ακτινοβολιακή θέρμανση
-
Να ενισχυθεί το albedo feedback
-
Να σταθεροποιηθούν μεγάλοι παγετώνες στη Βόρεια Αμερική και Γροιλανδία
Άρα:
Το CO₂ δεν δημιούργησε μόνο του τους παγετώνες, αλλά έφερε το σύστημα κάτω από το κρίσιμο κατώφλι σταθερότητας.
Κρίσιμη έννοια: Κατώφλι (Threshold)
Το κλιματικό σύστημα είχε δύο καταστάσεις:
-
Θερμή (χωρίς μεγάλους βόρειους παγετώνες)
-
Ψυχρή (παγετωνική)
Η πτώση του CO₂ μείωσε την ενεργειακή ισορροπία αρκετά ώστε οι τροχιακές μεταβολές να «σπρώξουν» το σύστημα στη ψυχρή κατάσταση.
Άρα η πρόταση:
«Η πτώση του CO₂ κάτω από ~300 ppm πριν 2,5 εκατ. χρόνια επέτρεψε τους παγετώνες»
✔ Επιστημονικά ορθή ως γενική διατύπωση
❌ Δεν σημαίνει ότι το CO₂ ήταν ο μοναδικός παράγοντας
❌ Δεν σημαίνει ότι το CO₂ από μόνο του προκαλεί παγετώνεςΣημαντικό για σήμερα
Σήμερα είμαστε ~420 ppm.
Αυτό σημαίνει ότι:
-
Έχουμε ήδη βγει πολύ πάνω από το επίπεδο όπου το σύστημα υποστηρίζει μεγάλες παγετωνικές καταστάσεις.
-
Η φυσική τάση προς νέα παγετωνική περίοδο έχει ανασταλεί για δεκάδες χιλιάδες χρόνια.
Αυτά, φίλες και φίλοι που θεωρώ ότι καλό είναι να γνωρίζουμε όλοι ως σημερινοι κάτοικοι του γαλαζοπρασινου πλανήτη.
Δημήτρης Φαναριώτης
Εθελοντής Οικο Ρεπόρτερ :-)
7βιο
-
-
i giann
--
Λάβατε αυτό το μήνυμα επειδή έχετε εγγραφεί στην ομάδα "[Θ.Ο. Περιβάλλοντος ΠΡΑΣΙΝΩΝ -Οικολογία]" των Ομάδων Google.
Για να απεγγραφείτε απ' αυτή την ομάδα και να σταματήσετε να λαμβάνετε μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου απ' αυτή, στείλτε ένα μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στη διεύθυνση perivallon-thematik...@googlegroups.com.
Για να δείτε αυτή τη συζήτηση, επισκεφτείτε το https://groups.google.com/d/msgid/perivallon-thematiki_omada/CADtf-A2cxbt_PZ0ycArbWUUjYWJtdHQNHM%2B4-NPXnYPgOWtsKA%40mail.gmail.com.