Πυρκαγιά Γογγάκη: ζωικά & πλαστικά αποβλητα. Τι δεν έγινε και έπρεπε να γίνει. & το ΔΤ του Συλλόγου Προστασίας Περιβάλλοντος Κέρκυρας

[Φαναριώτης Δημήτρης]

Φίλες και φίλοι, σας προωθώ το ΔΤ του Συλλόγου Προστασίας Περιβάλλοντος Κέρκυρας (βλ και συνημμένο) που θέτει το θέμα σε σωστή διάσταση.

Επιτρέψτε μου να προσθέσω κάποιες σκέψεις σχετικά με το ποιοι είχαν την αρμοδιότητα και την ευθύνη να δράσουν έγκαιρα και δεν το έκαναν:

1) Γιατί δεν ενεργοποιήθηκε κάποιος μηχανισμός ώστε η "αδρανοποίηση" και η μεταφορά των υπολειμμάτων να γίνει έγκαιρα και αποτελεσματικά χωρίς επιπτώσεις στο περιβάλλον και στην υγεια μας που ο κίνδυνος ακόμα συνεχίζει να υπάρχει;

Η διαχείριση των νεκρών ζώων και των ζωικών υποπροϊόντων σε σήψη (ΖΥΠ) μετά από μια μεγάλη καταστροφή (όπως πυρκαγιά, πλημμύρα, σεισμός) δεν εμπίπτει απευθείας στο Σχέδιο "ΙΟΛΑΟΣ" (το οποίο επικεντρώνεται στην πυρόσβεση και τον αρχικό συντονισμό), αλλά αποτελεί αντικείμενο ενός ξεχωριστού, εξειδικευμένου πρωτοκόλλου.

Η αρμόδια αρχή για τη διαχείριση των νεκρών ζώων, ιδίως μετά από φυσικές καταστροφές, είναι το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ), μέσω των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών των Περιφερειών.

Το πλαίσιο αρμοδιότητας βασίζεται στον Κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1069/2009 της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος ρυθμίζει τα Ζωικά Υποπροϊόντα (ΖΥΠ), δηλαδή τα νεκρά ζώα και τα μέρη τους που δεν προορίζονται για ανθρώπινη κατανάλωση.
Νομοθεσία Ζωικών Υποπροϊόντων 

Σε επίπεδο Ελλάδας, το ΥΠΑΑΤ έχει εκδώσει Εγκυκλίους και Οδηγίες που αφορούν ρητά τη "Διαχείριση νεκρών ζώων μετά από φυσικές καταστροφές". 

Το πρόβλημα λοιπόν δεν ήταν η έλλειψη πρωτοκόλλου, αλλά η δυσκολία εφαρμογής του σε μια κατάσταση μαζικής απώλειας και χάους μετά από μια τόσο μεγάλη καταστροφή, όπως έγινε και με τις πλημμύρες στη Θεσσαλία (που έφεραν στο φως αυτό το ζήτημα). 

Επομένως ήταν υποχρέωση των κτηνιατρικών και υγειονομικών υπηρεσιών της Περιφέρειας να δράσουν έγκαιρα. Και να χρεώσουν την εταιρεία (ή την ασφάλειά της, αναλόγως τι έχει και τι καλύπτει) για τα έξοδα (Ο ρυπαίνων πληρώνει)

Πως γίνεται σωστά η "Αδρανοποιηση";

Μόνο με ασβέστη, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί αποτελεσματικά σε όσο μεγάλη ποσότητα χρειάζεται, χωρίς να θέσει καθόλου σε κίνδυνο την δημόσια υγεία και το περιβάλλον. Η χρήση του ασβέστη (σβησμένος ασβέστης) είναι ένα βασικό και προβλεπόμενο μέτρο στα πρωτόκολλα αντιμετώπισης και υγειονομικής ταφής των νεκρών ζώων μετά από φυσικές καταστροφές.

Οι μεγάλες ποσότητες των αποβλήτων και το προχωρημένο στάδιο σήψης δεν μπορούν τώρα πια να αντιμετωπιστούν με τοξικά χημικά. Διότι χρειάζονται μεγάλες ποσότητες υλικού αδρανοποίησης, πράγμα που ΜΟΝΟ με τον ασβέστη μπορεί να επιτευχθεί.

Οποιαδήποτε χρήση χημικών σκευασμάτων σε τόσο μεγάλη κλίμακα θα δημιουργήσει επιπλέον επιπλοκές στην δημοσια υγεια, ίσως και μεγαλύτερες από τον ίδιο τον κίνδυνο της σήψης. Και δεν θα είναι το ίδιο αποτελεσματική, όσο θα είναι ο ασβεστης που μπορεί να καλύψει πλήρως την επιφάνεια του προϊόντος.

Και με την καύση πΛαστικών και τα μικροπλαστικά τι γινεται;

ΑΠΟΤΈΦΡΩΣΗ: 

Σε περίπτωση που τα απόβλητα οδηγηθούν σε αποτέφρωση, αυτή πρέπει να γίνει σε σταθερές θερμοκρασίες άνω των 1000 βαθμών Κελσιου, ώστε οι πλαστικές συσκευασίες να καούν τελείως.

Αν γίνει αποτέφρωση σε κάτω από 1000  βαθμούς, τότε τα πλαστικά αυτά δεν καίγονται, αλλά διασπώνται σε δισεκατομμύρια μικροπλαστικά τα οποια ρυπαίνουν τον αέρα το νερό, το έδαφος, τα φυτά και τα ζώα και στο τέλος απορροφώνται και εισβάλουν στο σώμα μας.

ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗ ΤΑΦΗ: 

Με την πάροδο του χρόνου τα πλαστικά διασπώνται επίσης σε μικροπλαστικά. Θα ρυπάνουν την γη και τον υδροφόρο ορίζοντα αργότερα.

Όσον αφορά τα ζωικά απόβλητα, οι οδηγίες για την υγειονομική ταφή, όπως φαίνεται και από τα επίσημα έγγραφα των Περιφερειών/Κτηνιατρικών Υπηρεσιών, είναι σαφείς:

"Στον πυθμένα της τάφρου ρίχνουμε σκόνη ή μικρά τεμάχια ασβέστη, στη συνέχεια τα πτώματα των ζώων, μετά και πάλι ασβέστη, στη συνέχεια στρώμα χώματος ύψους δύο (2) μέτρων περίπου, το οποίο δεν πρέπει να πατηθεί."

Επομένως, ο ασβέστης έπρεπε να χρησιμοποιηθεί από την αρχή ως μέτρο υγειονομικής προστασίας, είτε κατά την προσωρινή εναπόθεση πριν την περισυλλογή, είτε ως μέρος της άμεσης υγειονομικής ταφής (εάν αυτή ήταν η μόνη εφικτή λύση). Η καθυστέρηση στην εφαρμογή αυτού του μέτρου αυξάνει τον κίνδυνο δημόσιας υγείας και περιβαλλοντικής μόλυνσης.

Δ. Φαναριώτης

Μέλος του Συλλόγου Προστασίας Περιβάλλοντος Κέρκυρας και

εκπρόσωπος του Eco7νησα Βιο7νησα

Ακολουθεί το ΔΤ του Συλλόγου Προστασίας Περιβάλλοντος Κέρκυρας

που θέτει σωστά και το θέμα της χωροθέτησης τέτοιων χρήσεων 

---------- Forwarded message ---------
From: ΣΥΛ.ΠΡΟΣ.ΠΕΡ.ΚΕΡ. <natur...@yahoo.gr>
Date: Sat, Nov 8, 2025 at 8:40 AM
Subject: Δελτίο τύπου Συλλόγου Προστασίας Περιβάλλοντος Κέρκυρας Οι προεκτάσεις μιας καταστροφικής πυρκαγιάς
To: .....

Δελτίο τύπου Συλλόγου Προστασίας Περιβάλλοντος Κέρκυρας

Οι προεκτάσεις μιας καταστροφικής πυρκαγιάς

Το περιστατικό με την πυρκαγιά στην επιχείρηση «Γογγάκης» απέδειξε με το χειρότερο δυνατό τρόπο τις αδυναμίες του κρατικού μηχανισμού και της τοπικής αυτοδιοίκησης. Τόσο σε επίπεδο αντιμετώπισης των συνεπειών όσο και σε επίπεδο πρόληψης οι ανεπάρκειες αποδεικνύονται καταστροφικές για το περιβάλλον και την καθημερινότητα των κατοίκων της Κέρκυρας.

Από τη πρώτη στιγμή, οι αρμόδιοι, με τη συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας και με λογοδοσία προς αυτή, έπρεπε να εξασφαλίσουν δύο πράγματα. Πρώτον, την πλήρη αποκατάσταση των επιπτώσεων της πυρκαγιάς και δεύτερον την ελαχιστοποίηση των πιθανοτήτων να ξανασυμβεί παρόμοιο περιστατικό στο μέλλον.

Με το παραπάνω σκεπτικό για εμάς προκύπτουν τα κάτωθι ζητήματα.

Ζήτημα 1^ο : Η νομοθεσία είναι ξεκάθαρη και συμπυκνώνεται στη φράση «ο ρυπαίνων πληρώνει». Όσο απόλυτο και αν ακούγεται είναι μια συνθήκη γνώστη εξ αρχής που πρέπει να ισχύει οριζόντια για όλους, πόσο μάλλον για επιχειρηματικές δραστηριότητες στις οποίες εμπεριέχεται και το αντίστοιχο ρίσκο. Η επιχείρηση θα έπρεπε από την πρώτη στιγμή να κάνει ό,τι ήταν δυνατόν για να περιορίσει τις επιπτώσεις της πυρκαγιάς. Παράλληλα είναι σημαντικό να βγει άμεσα και το πόρισμα για τα αίτια της πυρκαγιάς, αποδίδοντας τις ανάλογες ευθύνες. Το αν η νομοθεσία έχει κενά και χρήζει βελτίωσης είναι κάτι που θα πρέπει να απασχολήσει την κοινωνία στο μέλλον και προφανώς ξεφεύγει από τα στενά όρια της Κέρκυρας.

Ζήτημα 2^ο : Το πόσο σημαντική είναι η άμεση παρέμβαση σε τέτοιες περιπτώσεις φαίνεται από το γεγονός ότι όσο προχωράει η σήψη των προϊόντων αυξάνεται η επικινδυνότητα τους και έχει ως συνέπεια την ακριβότερη και δυσκολότερη διαχείρισή τους. Άλλη κατηγορία αποβλήτων ήταν τις πρώτες μέρες άλλη κατηγορία αποβλήτων κατέληξαν να είναι μετά από τόσες μέρες σήψης. Ο χρόνος που χάθηκε τις πρώτες μέρες μόνο χειρότερα έκανε τα πράγματα.

Ζήτημα 3^ο : Είναι γνωστό πως στην Κέρκυρα δεν υπάρχει καμία δυνατότητα διαχείρισης αποβλήτων, πέρα των αστικών λυμάτων σε συγκεκριμένες περιοχές, πόσο μάλλον των ζωικών αποβλήτων. Η αδυναμία των αρμόδιων υπηρεσιών να υποδείξουν αδειοδοτημένο αποδεκτή διαχείρισης τέτοιων αποβλήτων οδήγησε σε ένα αλαλούμ με αποτέλεσμα να περνάνε οι μέρες και η κατάσταση να επιδεινώνεται. Η Κέρκυρα στον τομέα της διαχείρισης των στερεών αποβλήτων, οποιουδήποτε είδους και κατηγορίας, βρίσκεται στο σημείο μηδέν. Και αν για τα αστικά στερεά απόβλητα έχει προβλεφθεί η μεταφορά τους εκτός νησιού, τι γίνεται με τα στερεά απόβλητα άλλων δραστηριοτήτων ή έκτακτων περιστατικών; Από ότι φάνηκε πρώτα θα μας βρει το «κακό» και μετά θα δράσουμε.

Ζήτημα 4^ο : Η ανυπαρξία χωροταξικού σχεδιασμού και καθορισμού χρήσεων γης. Η πρόληψη και η αντιμετώπιση ατυχημάτων σε μεταποιητικές δραστηριότητες είναι αποτελεσματικότερη όταν γίνεται εκτός κατοικημένων περιοχών. Για αυτό το λόγο τέτοιες δραστηριότητες θα έπρεπε να βρίσκονται σε περιοχή η οποία θα είναι κατάλληλη και διαμορφωμένη για συγκέντρωση μεταποιητικών και βιοτεχνικών δραστηριοτήτων, εκτός πόλεων και οικισμών. Η ανυπαρξία καθορισμένων χρήσεων γης ανά περιοχή οδηγεί στην άναρχη χωροθέτηση τέτοιων επιχειρήσεων. Θα ήταν πραγματικά εφιαλτικό το σενάριο η φωτιά να είχε επεκταθεί στις γύρω κατοικίες, οι οποίες απέχουν μερικά μέτρα από το σημείο.

Ζήτημα 5^ο : Σε ένα πρόβλημα που αφορά ευρύτερα την τοπική κοινωνία και απαιτεί τη συνεργασία και το διάλογο με συλλογικές εκπροσωπήσεις όπως τοπικά συμβούλια ή συλλόγους και φορείς, η δημοτική αρχή κρίνεται ανεπαρκής. Το μόνο άγχος της φαίνεται να είναι η αποποίηση των ευθυνών, χωρίς να αναλαμβάνει καμία πρωτοβουλία ενημέρωσης και ενεργοποίησης των πολιτών, πίεσης προς την κεντρική κυβέρνηση, συντονισμού των ενεργειών για τη γρήγορη απομάκρυνση των αποβλήτων. Από την άλλη πλευρά οι κάτοικοι και οι συλλογικοί τους φορείς δεν δίστασαν να κινητοποιηθούν. Σε τέτοιες περιπτώσεις η δημοκρατία και η συμμετοχή στα κοινά λειτουργούν προωθητικά.

Ζήτημα 6^ο : Οφείλουμε να μάθουμε την αλήθεια και τα πραγματικά γεγονότα γύρω από το ατύχημα. Πώς ξεκίνησε η πυρκαγιά; Γιατί άργησε η μεταφορά των ζωικών προϊόντων; Είχαν ληφθεί όλα τα απαραίτητα μέτρα για την αποφυγή τέτοιου ατυχήματος; Είναι πολύ σημαντικό να μην υπάρξουν σκοτεινά σημεία ώστε να μην χαθεί η εμπιστοσύνη μεταξύ αρμόδιων φορέων, τοπικής αυτοδιοίκησης και κατοίκων. Η έντιμη στάση όλων των εμπλεκόμενων θα αποτελέσει μπούσουλα σε παρόμοια μελλοντικά συμβάντα.

Καταθέτουμε τις παραπάνω σκέψεις του ΔΣ του ΣΠΠΚ στην προσπάθειά μας να συμβάλλουμε ώστε να μην υπάρξουν ανάλογα περιστατικά στο μέλλον. Οφείλουμε να προστατεύουμε το φυσικό περιβάλλον όχι μόνο ως κάτοικοι, αλλά και μέσα από την επαγγελματική και επιχειρηματική μας δραστηριότητα. Το περιβάλλον είναι που μας παρέχει ποιότητα ζωής, και μέσα σε αυτό ασκούνται οι όποιες επιχειρηματικές δραστηριότητες. Η καταστροφή του, συντελεί στην αυτοκαταστροφή μας.