Re: Pli multe da prefiksoj kaj sufiksoj

8 views
Skip to first unread message

Johan Derks

unread,
Oct 19, 2011, 10:24:15 AM10/19/11
to 银庚 季, la-bona...@googlegroups.com
Kara Ji Yin’geng,
 
Relative ni chiuj estas malgranduloj, ankau rilate al povi respondi al via deziro krei pli da sufiksoj.
Mi ne scias kiom longe vi jam konas la Esperanto-movadon, sed eble vi ankorau ne scias,
ke ekde la komenco de la dudeka jarcento estis multe da homoj, kiuj volis plibonigi la lingvon.
Tio kauzis multe da kvereloj, char homoj gheneral ne havas la saman ideon pri tio kio estas lingva plibonigo.
Tial pro malshato al 'reformemuloj' la esperantistoj farighis malaprobemaj, ech konservemaj, kiam iu proponis (renove) ion novan.
Oni komencis substreki tion, kion Zamenhof instruis: la Fundamenton de Esperanto
kaj, se paroli pri via deziro, speciale la afiksojn (sufikojn kaj prefiksojn). Ilin oni ne inventu novajn!
Tamen la Akademio de Esperanto akceptis kvar novajn afiksojn: -ism', -ach', -end' kaj mis'.
Aliaj afiksoj estas uzataj, sed estas 'ne-oficialaj', speciale -iv' kaj -iz'.
Tion por ekspliki al vi, ke anti- en rondo de "bonlingvistoj" ne estas shatata prefikso. Oni prefere uzu 'kontrau',  ekzemple en
kontrau-sem-id-ismo anstatau antisemitismo.
Pri la sufikso -ik' mi pensas, ke ghi estus tre utila, sed mi scias ankau ke multaj bonlingvistoj ne shatas diri 'lingviko' anstatau 'lingvistiko'.
 
Pri lito, se mi bone komprenas vin, vi sugestas, ke esperantistoj opinias,
ke chiu vort(element)o havas la karakteron de au memstara vorto au vortfarada elemento.
Oni povas uzi lito kaj litotuko, ech, kiel en via aglutina au kelkaj diras izola lingvo,
chiu vortelemento devas povi esti uzata kaj kiel vortelemento kaj memstare.
Tion ech Zamenhof eksplice skribis en sia verkaro.
 
Cetere estas interese lerni de vi, ke - supozeble - la franca vorto 'lit' (lito) havas rilaton kun la greka 'lithos', kiu signifas shtono.
Mi scivolas chu mi bone komprenis vin.
 
Mi sendas kopie mian respondon en la liston de la-bona-linggvo, por ke ili eventuale korektu min.
 
Nesciulo Johan Derks
 
----- Original Message -----
From: 银庚 季
Sent: Wednesday, October 19, 2011 4:22 AM
Subject: 转发: Pli multe da prefiksoj kaj sufiksoj



--- 11年10月19日,周三, 银庚 季 <jiyi...@yahoo.com.cn> 写道:

发件人: 银庚 季 <jiyi...@yahoo.com.cn>
主题: Pli multe da prefiksoj kaj sufiksoj
收件人: renato....@virgilio.it
日期: 2011年10月19日,周三,上午8:53

Mi ŝatas Esperanton kaj fidelas al ĝi, ĉar ĝi estas regula, logika, pli simpla kaj pli lernebla, sed erao marŝas antaŭen kaj Esperanto devas evoluiĝi kaj pliriĉiĝi tago post tago.Mi esperus ke Esperanto havu pli multe da prefiksoj kaj sufiksoj.Tio estas ne por plikompleksigi Esperanton, sed por analizi kaj dissekcii Esperanto-vortojn kaj plifaciligi al ĝiaj lernantoj pli racie kaj pli facile memori Esperanto-kunmetitajn vortojn, ekzemple, kiam la lernantoj lernas la vorton antilitika, se ili scias ke anti- estas prefikso, lit radiko kaj ik sufikso, do ili pli racie pli facile memoras la vorton, pli facile ol ili memoras ĝin mekanike; ŝtono kaj lit(o) ambaŭ signifas 石头 en la ĉina lingvo, sed kia diferenco estas inter ili? Se oni scias ke ŝtono estas baza vorto kaj ĝin oni povas uzi sole kaj lit(o) estas vortfarada elemento, ĝin oni ne povas sole uzi, en la vorto litosfero ĝi estas prefikso, en la vorto antilitika ĝi estas radiko kaj en la vorto iknolito ĝi estas sufikso, do mi kredas ke ili povus plifacile memori la vortojn.                                     Malgrandulo Ji Yin’geng 

Marcos Cramer

unread,
Oct 20, 2011, 4:15:58 AM10/20/11
to la-bona...@googlegroups.com
Pri la sufikso -ik' mi pensas, ke ghi estus tre utila, sed mi scias ankau ke multaj bonlingvistoj ne shatas diri 'lingviko' anstatau 'lingvistiko'.

Mi (kaj supozeblela plejmulto de la bonlingvanoj) preferas "lingvoscienco" al "linvistiko" kaj "lingviko". Jen niaj linioj pri tiuj vortoj:

lingv·ik·o → lingv·o·scienc·o, lingv·o·studo
lingvistik·o ~ lingv·o·scienc·o

Amike,
Markos

银庚 季

unread,
Oct 20, 2011, 7:53:45 PM10/20/11
to la-bona...@googlegroups.com, renato....@virgilio.it, Derks Johan
Mi tre dankas vin pro la mesagxo.Lau mi,cxu oni akceptas kaj sxatas au ne,-ik fakte estas sufikso,kiu esprimas sciencon,arton kaj aliajn ,ekzemple,elektroniko,gimnastiko,poetiko,stilistiko kaj aliaj.
                                                       nesciulo-malgrandulo  Ji Yin'geng

--- 11年10月20日,周四, Marcos Cramer <marcos...@gmail.com> 写道:

发件人: Marcos Cramer <marcos...@gmail.com>
主题: Re: (la bona lingvo) Re: Pli multe da prefiksoj kaj sufiksoj
收件人: la-bona...@googlegroups.com
日期: 2011年10月20日,周四,下午4:15

--
la vortoj, pri kiuj ni diskutas ĉi tie, estas troveblaj en la listoj ĉe:
http://www.bonalingvo.org/index.php/Simplaj_samsignifaj_vortoj

Renato Corsetti

unread,
Oct 21, 2011, 8:03:11 AM10/21/11
to la-bona...@googlegroups.com
Ji Yin'geng:


>   Lau mi,cxu oni akceptas kaj sxatas au ne,-ik fakte estas sufikso,kiu esprimas sciencon,arton kaj aliajn ,ekzemple,elektroniko,gimnastiko,poetiko,stilistiko kaj aliaj.

Iom tro kuraĝa aserto de ŝatanto de -ik. Nia pozicio estas en http://www.bonalingvo.org/index.php/Ssv:_I :
 
-ik- (ne-oficiala sufikso) → -scienc-, -fak-, -art-

"ik"  estas invento de homoj, kiuj provas helpi Zamenhofon. Helpi lin estas tre malfacile.

Amike

Renato


-- 
------------------------------------
Renato Corsetti
renato....@uniroma1.it
------------------------------------

Fabio Bettani

unread,
Oct 21, 2011, 8:19:58 AM10/21/11
to la-bona...@googlegroups.com
> ekzemple,elektroniko,gimnastiko,poetiko,stilistiko kaj aliaj.

Sed en tiuj formoj "ik" ne funkcias kiel sufikso.

Se ĝi estus sufikso, oni dirus "stiliko", ne "stilistiko". Oni dirus
"beletriko" (ne "beletristiko"), "numeriko" (ne "matematiko"),
"komputiliko" (ne "informadiko"). Krome "elektroniko" signifus "studo
de elektronoj"; tio, kion ni nuntempe nomas elektroniko, devus
eknomiĝi "kurentiko". "Ĥemio" devus nomiĝi "Atomiko".

En la reala Esperanto, fiziko ne studas fizojn, amiko ne estas scienco
pri amo, kaj veziko ne temas pri vezo, ktp...
Se "ik" estus sufikso, ĉu "etiko" estus branĉo de filozofio aŭ scienco
pri etaĵoj? Ĉu formiko estus studo pri formoj? Ĉu saliko estus studo
pri saloj?

Bonŝance, ke en la reala Esperanto "ik" ne estas sufikso...

Amike,

--
Fabio

Silvia Garnero

unread,
Oct 21, 2011, 3:06:42 PM10/21/11
to la-bona...@googlegroups.com, la-bona...@googlegroups.com
Mi ne scias la kialon pro kiu mi plurfoje ricevis tien cxi mesagxo. Korajn salutojn.Silvia Garnero.


--

银庚 季

unread,
Oct 21, 2011, 11:45:29 PM10/21/11
to la-bona...@googlegroups.com, Derks Johan, renato....@virgilio.it
Kara S-ro Johan Derks,
Mi tre dankas vin pro via mesagxo,bedaurinde mi ne povis gxustatempe respondi la mesagxon.
Mi komencis memlerni Esperanton en la someraj ferioj de 1978 lau libro kiun mi acxetis en iu librobrokantejo por 0.5yuan.En 1992 mi trapasis la mezgradan ekzamenon de ILEI/UEA dum la 5-a pacifika kongreso de Esperanto en la urbo Qingdao de Cxinio,ekde 1993 ghis 2006 mi estis membro de la konsilantaro de Shanghai-a Esperanto-Asocio kaj nun mi estas individua membro de UEA,sed mi scias pri Esperanto kaj la internacia Esperanto-movado malmulte.Mi dankas vin pro via helpo.  
                                                                                   Ji Yin'geng      

--- 11年10月19日,周三, Johan Derks <derk...@tiscali.nl> 写道:

发件人: Johan Derks <derk...@tiscali.nl>
主题: (la bona lingvo) Re: Pli multe da prefiksoj kaj sufiksoj
收件人: "银庚 季" <jiyi...@yahoo.com.cn>
抄送: la-bona...@googlegroups.com
日期: 2011年10月19日,周三,下午10:24

--

银庚 季

unread,
Oct 21, 2011, 6:35:18 PM10/21/11
to la-bona...@googlegroups.com
La vortoj elektroniko,gimnastiko,poetiko povas esti troveblaj en Esperanto-cxina vortaro.Lau mi se ni analizas la supermenciitajn vortojn,do ni povus rigardi la -ik kiel sufikson,kiu espremas ne nur sciencon kaj arton sed "aliajn".En la angla lingvo estas la sufikso-ic,mi ne povus aserti cxu -ic au -ik estas internacia.Se jes,s-ro Andreas Kueck diris,ke internacia vorto estas uzebla lau Regulo 15.Cxi tie,mi pensas,devas esti inkludi ne nur vortojn sed ankau afiksojn. Mi pensas ke -ik fakte estas sufikso,ne akceptata en Esperanto sufikso.
                                                             Ji Yin'geng

--- 11年10月21日,周五, Fabio Bettani <fabio....@gmail.com> 写道:

发件人: Fabio Bettani <fabio....@gmail.com>
主题: Re: (la bona lingvo) -ik-
收件人: la-bona...@googlegroups.com
日期: 2011年10月21日,周五,下午8:19

Andreas Kueck

unread,
Oct 22, 2011, 7:40:15 AM10/22/11
to la bona lingvo
On 22 Okt., 00:35, 银庚 季 <jiying...@yahoo.com.cn> wrote:
> La vortoj elektroniko,gimnastiko,poetiko povas esti troveblaj en Esperanto-cxina vortaro.Lau mi se ni analizas la supermenciitajn vortojn,do ni povus rigardi la -ik kiel sufikson,kiu espremas ne nur sciencon kaj arton sed "aliajn".En la angla lingvo estas la sufikso-ic,mi ne povus aserti cxu -ic au -ik estas internacia.Se jes,s-ro Andreas Kueck diris,ke internacia vorto estas uzebla lau Regulo 15.Cxi tie,mi pensas,devas esti inkludi ne nur vortojn sed ankau afiksojn. Mi pensas ke -ik fakte estas sufikso,ne akceptata en Esperanto sufikso.

Interesa rezonado. Jen la opinio de Bertilo pri "ik" (kerna frazo:
"Principe nenio malhelpus paroli pri diversaj 'ikoj'."):
https://groups.google.com/group/la-bona-lingvo/msg/f57b5cbd55e374cb?hl=eo
.

--
Andreas Kueck

Renato Corsetti

unread,
Oct 22, 2011, 9:42:18 AM10/22/11
to la-bona...@googlegroups.com
Andreas:

Interesa rezonado. Jen la opinio de Bertilo pri "ik" (kerna frazo:
"Principe nenio malhelpus paroli pri diversaj 'ikoj'."):
https://groups.google.com/group/la-bona-lingvo/msg/f57b5cbd55e374cb?hl=eo.

Mi ne scias surbaze de kiu kriterio vi konsideras tiun frazon kerna kaj ne la ĉi-sekvaj en la sama mesaĝo:

> Sed oni ne kredu, ke mi favoras la sufikson IK/. Mi forte
malrekomendas ĝin. Estas mutlaj malbonaĵoj pri ĝi. Sed ĝia enkonduko
tute ne signifas ian profundan ŝanĝon en la karaktero de Esperanto. Ĝi
simple estas maloportuna kaj ĝena kaj nebezonata.

Ĉiuokaze, mi kunsendas liston de ĉiuj vortoj en PIV, kiuj finiĝas per "iko". Bonan amuzon! ["ik" estis la latina por "-a"]

Amike

Renato

ikoj.doc

Andreas Kueck

unread,
Oct 22, 2011, 10:22:12 AM10/22/11
to la bona lingvo
On 22 Okt., 15:42, "Renato Corsetti" <renato.corse...@virgilio.it>
wrote:
> Ĉiuokaze, mi kunsendas liston de ĉiuj vortoj en PIV, kiuj finiĝas per "iko". Bonan amuzon!  ["ik" estis la latina por "-a"]

Per mia Lilliput-vortaro (de Langenscheidt) malnovgreka-germana mi
eltrovis, ke la malnovgreka "iko" signifas (interalie) "mi cheestas",
do peras la ideon de cheesto. Mi nur konjektas, ke estas signifo-
rilato inter tiu chi memstare uzata malnovgreka "iko" kaj tiu "ik",
kiu estas sufikse uzata en iuj malnovgrekaj vortoj:

Do laumiakonjekte ekzemple en la malnovgreka adjektivo "tehhnikos" (=
artplena) la malnovgreka sufikso "ik" peras la ideon de cheesto de
arto.

Se mia konjekto pri "iko" trafas, tiam ghi estas - koncerne al la
lingvoj ghin prenintaj - rigardebla kiel "sufikse uzata fremda
vorto"*), do koncerne Esperanton rigardebla kiel vorto uzata lau
Regulo 15. Sed per tio chi mi ne volas esprimi, ke chiel estas
konsilinde ankau en Esperanto uzi "-ik'". Lau mi senprobleme ghi estas
uzebla en tiaj esprimoj, en kiuj ghi estas
a) parto de jam oficialigita radiko, ekzemple "elektronik'o", au
b) ankau analizebla kiel parto de ne-oficiala internacia radiko,
ekzemple "bionik'o"**).

Principe "-ik'" estas uzebla ankau kiel memstara vorto ("ik'o"). Sed
mi tre dubas, chu ghi estas bezonata. Ordinare "scienco" au "fako"
devus esti almenau same bone taugaj kaj tre kredeble tuj kompreneblaj.
Esence mi samopinias kun Bertilo.

*) Per tiu vortigo, tamen kun alia ekzemplo, la Akademio fakte rekonis
la ekziston de sufikse uzataj fremdaj vortoj en Esperanto:
http://h.akademio-de-esperanto.org/decidoj/landnomoj/listo_de_rekomendataj_landnomoj/index.html
, chapitro "Rekomendoj pri Landnomoj", 4a listero.
**) http://eo.wikipedia.org/wiki/Bioniko

--
Andreas Kueck

Renato Corsetti

unread,
Oct 22, 2011, 12:36:29 PM10/22/11
to la-bona...@googlegroups.com
Andreas:

> Esence mi samopinias kun Bertilo.

Bone, ke ni ĉiuj samopinias.

Amike

Renato

winmail.dat

mar...@melburno.org.au

unread,
Oct 23, 2011, 6:49:34 AM10/23/11
to la-bona...@googlegroups.com
El Marcel:

La kriterioj ne estu, chu oni rajtas plirichigi Esperanton per novaj
radikoj, inkluzive afiksojn, nek sub kiuj (cetere ne de chiuj
agnoskitaj) Zamenhofaj reguloj vortoj rajtas enpenetri, nek chu
Esperanto similu forme al etnaj lingvoj, sed la kriterio estu, chu
Esperanto bezonas plirichighi (preskau nur per pritehhnikaj vortoj)
per akcepto de nenecesaj neologismoj, por kiuj eblas memkultivitaj
vortoj, au chu ghi rifuzu nenecesajn tiajn fremdajn vortojn.
Lau mi:
1e. en preskau chiuj kazoj Esperanto kapablas mem krei nove bezonatajn
vortojn (plej ofte por tehhnikajhoj);
2e. Esperanto, por esti facila, ne bezonas aspekti kiel etna lingvo;
3e. se oni volas rajti "plibonigi" Esperanton, do shanghi ghin (t.e. krei
neologismojn kaj shanghojn en la vortfarado kaj gramatiko),
chiu Esperantisto rajtus fari tion en sia maniero, kreante milojn da
novaj Esperantoj. Tio estus la fino de Esperanato kaj la komenco de
senutilaj provadoj senfinaj.
Mi deziras neshanghi Esperanton, ne char mi trovas ghin perfekta kaj
neplibonigebla, sed char la nenatura kaj senevolua reteno de la
Fundamento garantias, ke Esperanto ne forfalos en dialektojn au
formortas, kaj ke ghi restos fidebla por chiam, same kiel la nombro
kvin restos fidebla por chiam.
Amike, Marcel.

Reply all
Reply to author
Forward
0 new messages