"astro", "astronomio" kaj "antropida"

[Marcos Cramer]

Ni nun havas la jenan linion:

astr·o [1oa] ~ ĉiel·a objekt·o, stel·o, planed·o

Fakte, la esprimo "ĉiela korpo" estas multe pli ofta en Esperanto ol la esprimo "ĉiela objekto". Ĝi estas nenial riproĉinda, kaj aldone pli konciza ol "ĉiela objekto". Do laŭ mi ni havu "ĉiela korpo" kiel unuan alternativon al "astro". La alternativoj "stelo" kaj "planedo" estu forigitaj, ĉar neniu el la du estas samsignifa kun "astro", kaj ĉar tiuj, kiuj uzas "astro" kutime ja volas per unu esprimo priparoli ĉiujn ĉielajn korpojn, ne nur unu specon de ĉiela korpo. Proponi "stelo" kaj "planedo" kiel alternativojn por "astro" estas kvazaŭ proponi "hundo" kaj "kato" kiel alternativojn por "besto". Konklude, la linio pri "astro" laŭ mi estu

astr·o [1oa] ~ ĉiel·a korp·o, ĉiel·a objekt·o

Aldone ni havas la jenan linion:

astronomi·o [1oa] ~ stel·scienc·o

Fakte la astronomio ne nur studas stelojn, sed ĉiujn ĉielajn korpojn, do ankaŭ planedojn, lunojn, galaksiojn ktp. Kelkaj Esperantistoj diras "astroscienco" anstataŭ "astronomio". Se ni proponas "ĉiela korpo" kiel alternativon por "astro", tio por ni iĝu "ĉielkorposcienco". Laŭ mi la linio do estu

astronomi·o [1oa] ~ ĉiel·korp·o·scienc·o

Kion opinias la aliaj pri miaj proponoj pri "astro" kaj "astronomio"?

----

Ĉar ReVo enhavas la vorton "antropoida" kun la difino "homsimila", mi proponas aldone la jenan linion:

antropoid·a → hom·simil·a

Amike,

Marcos

[Leo De Cooman]

Marcos proponis:

> astr·o [1oa] ~ ĉiel·a korp·o, ĉiel·a objekt·o

...

astronomi·o [1oa] ~ ĉiel·korp·o·scienc·o
Kion opinias la aliaj pri miaj proponoj pri "astro" kaj "astronomio"?

Ankaŭ en la nederlanda oni diras "hemellichaam".

Kial ne "ĉielkorpo"?

 

Amike salutas

Leo

[Fra Simo]

     Al mi "korp/o" kaj "objekt/o"  impresas multe pli cerbumige (je siaj signifoj kaj eblaj difinoj, ne je sia ekzisto !), ol "astr/o". Kvankam tiu ne estas Fundamenta, mi pledas, ke, almenau ghis ni estos ion pli bonan trovintaj, ni ne havu paragrafon pri "astr/o".

 

2009/7/18, Leo De Cooman <Leo.De...@pandora.be>:

     El "chiel/a [..]/o" kaj "chiel/[..]/o", se devus esti unu el tiuj du en nia paragrafo pri "astr/o", mi preferus la unuan. Sed, kiel mi pli supre skribis, mi opinias, ke ni ne havu paragrafon pri "astr/o".

 

[Marcos Cramer]

Francisko:

> Al mi "korp/o" kaj "objekt/o"  impresas multe pli cerbumige (je siaj signifoj kaj eblaj difinoj,
> ne je sia ekzisto !), ol "astr/o".

Mi ne komprenas viajn dubojn pri "korp/o" kaj "objekt/o". Por mi "korpo" estas "aro da materiaj eroj kiuj konsistigas unu tuton", kaj "objekto" (en sia negramatika signifo) estas "ĉiu neviva aĵo kiu estas videbla, tuŝebla kaj perceptebla per sentumoj". Mi dubas ke iu sperta Esperantisto grave malkonsentus kun tiuj difinoj. (ReVo listigas tion, kion mi prezentis per unu difino, per pluraj difinoj, sed sen ke en iu el ĝiaj difinoj temas pri io nekovrata de mia difino; do miaj difinoj simple montras kiel eblas kunigi la difinojn en ReVo por montri, ke vere ĉiu el la du vortoj havas nur unu signifon (ekster apartaj fakaj signifoj kiel la gramatika ĉe "objekto" kaj la matematika ĉe "korpo").)

Ĉu vere la duboj pri la signifoj de "korpo" kaj "objekto" povas esti tiel grandaj, ke necesas novradiko "astro" anstataŭ "ĉiela korpo" aŭ "ĉiela objekto"?

Amike,

Marcos

[Fra Simo]

2009/7/19, Marcos Cramer <marcos...@gmail.com>:

     Same kiel Marcos kaj supozeble ankau chiuj ceteraj anoj de nia grupo, ankau mi strebas al lau-eble malgranda vorteroprovizo por Esperanto. Mi do malsopiras, ke ni rekomendu ian vorteron ne-Fundamentan (kvankam mi ja konscias, ke miloj da vorteroj ne -Fundamentaj estas necesaj).

     Sed la Zamenhofa radiko "astr/" ne sidas inter la plej monstrecaj novajhoj. Plachus al mi, ke ankau tiun ni fortraduku per kunmetajho au duvortajho, se tion ni povus en plene kontentiga maniero, kaj mi ne insistas, ke ni ghin rekomendu. Feliche, la strukturo de nia tabelo de "ssv" estas tia, ke ion ne malrekomendante ni tion ne rekomendas.

 

      Pri "korp/o" kaj respektive "objekt/o", mi havas impreson, ke ilia signifo ne estas klare fiksita. Eble ghi estas tia kaj indas, ke ni provu ghin difini, en tiu ideala Esperanto, por kiu ni laboras, sed ghi certe ne estas tia lau tiuj vortaroj, en kiuj mi ilin renkontis, kaj same ne en multaj el la frazoj, en kiuj mi ilin audis au legis.

     La Marcos-a difino de "korp/o" respondas al la sesa el la nau difinoj en la NPIV. Mi ankorau ne komprenis, kiel ghi estus unuigebla kun la unua.

     La signifo de "objekt/o" estas tiel ege abstrakta, ke ghi povas aplikighi lau la kuntekstoj al tre diversaj subsignifoj kaj sencoj. La Marcos-a difino kovras nur parton el tiu vasta kampo. Krome, la unueco kun la prigramatika signifo estas problema. Antau ol uzi tiun vorton en niaj fortradukajhoj, mi volus, ke ni iom pli esploru pri ghi. Interalie, mi volus firman respondon al la demando, chu diversaj enchielaj videblajhoj aliaj ol steloj, planedoj kaj similaj ne estus egale nomeblaj "chielaj objektoj".

 

[Renato Corsetti]

Marcos:

astr·o [1oa] ~ ĉiel·a korp·o, ĉiel·a objekt·o

astronomi·o [1oa] ~ ĉiel·korp·o·scienc·o

antropoid·a → hom·simil·a

Mi ŝanĝas kaj aldonas laŭe.

Amike

Renato

[Harri Laine]

Marcos proponis:

> astr·o ~ kosm·a objekt·o, kosm·a korp·o, ĉiel·a korpo, ĉiel·a objekt·o
> astronomi·o ~ kosm·objekt·o·scienc·o
> astronom·o ~ kosm·objekt·ist·o, kosm·objekt·o·scienc·ist·o

Mi tre respektas proponojn de Marcos, sed nun ŝajnas al
mi, ke li tro longe sidis teoriumante en sia kabineto.

Normala homo pensas, ke ĉiuj lumaj punktoj surĉielaj
estas "steloj". Bedaŭrinde oni oficialigis en la 1-a OA la
radikon "astr" por tio, kion oni en (ĉiuj?) eŭropaj
lingvoj nomas per vorto signifanta "ĉiela korpo", en
kelkaj verŝajne ankaŭ per klerula vorto simila al "astr".
Bedaŭrinde au ne, ni nun havas la vorton kaj devas vivi kun
ĝi. Klopodi enkonduki kleraĵojn kiel "kosma objekto"
povas nur konfuzi la komunan lingvon. ("Kosma objekto"
estas tute bona termino, kaj ĝi estas uzata, sed
enkondukante ĝin ni ankaŭ devus difini ĝin, kaj apenaŭ
ekestus samopiniado pri "astro = kosma objekto".)

Se oni volas ion havi por "astro", estu simple:

astr·o ~ ĉiel·a korpo
astronomi·o ~ astr·o·scienc·o
astronom·o ~ astr·o·scienc·ist·o

aŭ (mi fakte eĉ preferus ĉi tion, sed apenaŭ aŭdacas
proponi):

astronomi·o ~ stel·scienc·o
astronom·o ~ stel·scienc·ist·o

Oni povas havi pedantajn argumentojn kontraŭ tiuj vortoj,
sed ofte nomo sufiĉe ĝenerala, eble nur aluda, pli
taŭgas ol tro precize difinema. Mi povas imagi, ke la
Internacia Astronomia Unio, se ĝi ion opinius pri
esperantaj vortoj, havus amason da argumentoj kontraŭ
ekz. "kosmobjektoscienco".

Se temas pri sciencaj distingoj, la sciencistoj faros laŭ
sia plaĉo la terminojn, kiujn ili uzos inter si. Ni zorgu
pri la komuna lingvo kaj tiel montru la vojon ankaŭ al ili.

Amike
Harri