-- Renato Corsetti Via del Castello, 1 00036 Palestrina, Italujo renato....@esperanto.it
Per iom aliaj vortoj: ke suficxante da homoj miatakse pretas aw
bezonas uzi gxin, ke uzado de gxi kaj gxiaj derivajxoj ne (troe)
kolizias kun jam establigxintaj vortoj, ke ni dum certa tempo ne
sukcesis trovi ekvivalenton kiu ne enhavas tro da silaboj aw jam havas
tro da signifoj/tro largxan signifon.
Bona rand-ekzemplo: cxu enkonduki du vortojn por "truo en glacio" por
vorte distingi homfaritan disde naturfaritan?
gxis, Ronaldo N
Ke ĝi estas kiel eble plej produktema kaj kunmetema ...
--
la vortoj, pri kiuj ni diskutas ĉi tie, estas troveblaj en la listoj ĉe:
http://www.bonalingvo.org/index.php/Simplaj_samsignifaj_vortoj
On 1 Jun., 00:42, Fra Simo <fras...@gmail.com> wrote:Prie du demandoj:
> Demando pri oficialigo au ech pri ekuzado de
> nova radiko (au de ia ajn nova vortero, sed pri prefiksoj kaj sufiksoj kaj
> pri vorteroj ne-finajhobezonaj oni estu ankorau pli retenighemaj ol pri
> radikoj finajhobezonaj) povas levighi nur pro bezono diri ion per la
> materialo el la Fundamento de Esperanto ne direblan sen ega malfacilo (lau
> la vortoj en la "Deklaracio pri la Esenco de la Esperantismo" : por esprimi
> "ideon, kiu ne povas esti oportune esprimita per tiu materialo, kiu troviĝas
> en la «Fundamento de Esperanto»").
1) Se post zorga esplorado oni konkludas, ke iu difinita ideo "ne
povas esti oportune esprimita per tiu materialo, kiu trovighas en la
'Fundamento de Esperanto' kaj ke oni bezonas novan radikon: Surbaze de
kio (normo, legho, dokumento au kio ajn) oni uzas la esprimon
"oficialigi" por la ago farota kun la nova radiko?
Nur iam poste, kiam la plej granda parto de la novaj vortoj estos jam tute matura, ia aŭtoritata institucio enkondukos ilin en la vortaron oficialan, kiel "Aldonon al la Fundamento".Momente ni preterlasu la gheneralajn demandojn pri la autoritateco de la "Antauparolo" kontraue al tiu de la Bulonja Deklaracio. Pridubinde estas, chu per "iam poste" la verkinto intencis diri : "post kelkaj malmultaj semajnoj", chu en Augusto de tiu sama jaro 1905-a subite ighis "jam tute matura" tiu "plej granda parto de la novaj vortoj", kiuj en Julio ankorau ne estis tiaj, kaj chu ni povas rigardi, ke la Lingva Komitato, kies agadon la nuna Akademio daurigas, estas tiu "aŭtoritata institucio", pri kiu temas en tiu citajho.
2) Chu per "tiu materialo, kiu trovighas en la 'Fundamento de
Esperanto'" estas celita ankau Regulo 15 de la Fundamenta Gramatiko?
Estas necese, ke la bonlingvismo prezentu sian oficialan vidpunkton
pri la afero.
Sed tiam bonlingvismo estas io alia, ol la lingvo Esperanto celita de
la Bulonja Deklaracio: En ghi tekstas, ke "Esperanto havas neniun
personan leghdonanton kaj dependas de neniu aparta homo". Do kiun
lingvon vi volas: Chu tiun de la Bulonja Deklaracio (ghenerale nomatan
"Esperanto") au tiun de Claude Piron?
> La Esperanto, por kiu Piron pledis en "La Bona
> Lingvo" kaj por kiu pledas la nunaj bonlingvistoj, estas unu el tiuj
> laŭ-Fundamentaj variaĵoj de Esperanto (eĉ se Piron nenie en sia verko
> referencis al la Fundamento; pli gravas ke li pledis por nenio kio kontraŭus
> la Fundamenton).
Lau mi li ankau trafe pravas je tio ke:
> Laŭ la Deklaracio, la Fundamento
> estas "unu fojon por ĉiam deviga por ĉiuj Esperantistoj", dum ĉe la
> lingvostilo temas nur pri rekomendo. (...)
Do mia sinteno al la Fundamento estas koincida al tiu kiun li antaue havis:
> Mi ekzemple antaŭ kelkaj jaroj konsideris
> la Fundamenton nur historian verkon kiun oni ne plu bezonas aparte atenti,
> kaj tamen mi uzis Esperanton en maniero tute konforma al la Fundamento
Kompreneble, ne chiuj bonlingvanoj opinias tiel: ekz. Francisco
Simonnet apartenas al la Fundamento-adora subskolo ;o)
Amike,
José Antonio
> iafoje tiu au alia bonlingvisto komprenigis, ke la
> uzado de ekzemple iu nova vorto estas peko kontrau la Fundamento,
Mi opinias min mem bonlingvano au pironano, sed mi neniel tuj
kondamnus la enkondukon de iu nova vorto, nek starus tiel nur per
doktrina referenco al la Fundamento, sed chefe mia sinteno dependus je
tio chu ghi estas vere bezonata au ne, chu ghi atencas kontrau la
skema idealo kaj vortkonstrua kohereco de la lingvo, ktp.
> kvankam uzado de novaj vortoj nepre estas pravigebla per la
> Antauparolo.
kompreneble! Fakte ghi estu pravigebla de la evoluo de la socio kaj
sciaro mem, kiun la lingvo spegulu.
> Tial gravas scii, chu la nunaj bonlingvistoj akceptas au
> ne la Antauparolon.
Chu eblas komuna respondo al tio? Mi kredas ke ne, char ja estas
diverspecaj bonlingvanoj. Ekz. mi mem akceptas la Antauparolon (kial
ne?).
José Antonio
> Mi shatus legi klaran respondon (jesan au nean) ankau de aliaj forumanoj
Mi jam diris mian penson. Mi volas ke Esperanto estus simpla, senescepta, laŭeble facile lernebla de ekstereŭropanoj kaj laŭeble kongrua kun la lingvaj principoj eltireblaj el la Fundamento. Mi ne akceptas la Antaŭparolon kiel parton de la Fundamento pro tio, kio estas skribita komence de la Antaŭparolo mem, sed mi akceptas la Antaŭparolon, kiel nepre atentindan tekston de Zamenhof pri la lingvo.
Aliflanke, se la Antaŭparolo helpas por teni Esperanton simpla, senescepta, laŭeble facile lernebla de ekstereŭropanoj kaj laŭeble kongrua kun la lingvaj principoj eltireblaj el la Fundamento, bonvenon al la Antaŭparolo sed sen la jurecaj implikoj, kiujn vi kunligas al ĝi.
Amike
Renato
-- Renato Corsetti Via del Castello, 1 00036 Palestrina, Italujo renato....@esperanto.it
--
>ᅵ Laŭ mia kompreno ne estas perfekteco en nia mondo, tio ne signifas ke ni devas ĉesi niajn klopodojn.
On 1 Jun., 12:18, Fra Simo <fras...@gmail.com> wrote:
> La Akademio de Esperanto "oficialigas" iun vorteron [...] per ties enmeto en iun el la "Oficialaj Aldonoj al la
> Universala Vortaro" [...]
> En Julio 1905-a* Zamenhof *ja skribis en la "Antauparolo" al laSed mi ne shatas preterlasi tiajn demandojn: Supoze ke autoritatecon
> Fundamento la jenan frazon :
>
> > Nur iam poste, kiam la plej granda parto de la novaj vortoj estos jam tute
> > matura, ia aŭtoritata institucio enkondukos ilin en la vortaron oficialan,
> > kiel "Aldonon al la Fundamento".
>
> Momente ni preterlasu la gheneralajn demandojn pri la autoritateco de
> la "Antauparolo" kontraue al tiu de la Bulonja Deklaracio.
ne havas la Antauparolo, tiam estas ne-deca tio, tamen uzi la en ghi
uzitan esprimon "oficialigo" (kaj similajn kun la radiko "oficial'")
por afero lau-premise sen tia autoritateco.
Simple dirite:
Dum la bonlingvistoj malakceptas la autoritatecon de la Antauparolo,
ili bonvole konsekvence rezignu pri ghiaj ideoj, do ankau pri tiu, ke
al iuj radikoj indas apliki la Antauparolan aferon "oficialigo". (La
bonlingvsitoj do ne plu parolu pri "oficialigindaj radikoj".)
Au la bonlingvistoj akceptas la Antauparolon: Tiam ili konsekvence
akceptu ghin komplete kaj chesu kontesti partojn el ghi, kiel tiujn
pri novaj vortoj kaj formoj formoj (7-an resp. 8-an alineon de la
Antauparolo).
Sed en la praktiko ni (pro kaŭzoj jam multajn fojojn priparolitaj) devas kompreneble esti tre singardaj kun ĉia « perfektigado » de la lingvo: a) ni devas tion ĉi fari ne facilanime, sed nur en okazoj de efektiva neceseco [...].
El la Antauparolo akcepti nur plachajn partojn (kiel tion chi nun
faras la bonlingvistoj per sia listo de "oficialigindaj radikoj")
estas ne-konsekvence kaj kompromite senvualigas la bonlingvismon kiel
reform-esperanton.
Ekster-Fundamente (nome en lingva respondo n-ro 54 "Pri novaj vortoj",
> Da tiaj vortoj ekzistas tiel multaj miloj, kiujn pri iuj lingvoj
> oni en dikaj vortaroj registris, ke ne havus sencon chiujn oficialigi en
> lingvon kapablan mem krei per kunmetado siajn vortobazojn.
prenita el "Lingvo Internacia", 1904, p. 336-338, kaj redonita en
Waringhien 2002, 6a eldono: 38) Zamenhof skribis pri Regulo 15: "Se
vorto per si mem estas internacia, tiam lau la regulo 15 de nia
gramatiko chiu havas la rajton uzi tiun chi vorton, kvankam ghi ne
trovighas en la Universala Vortaro. (Ekzemple neniu povus protesti
kontrau la uzado de la vortoj 'autoro' kaj 'telegrafo' k. t. p.,
kvankam ili ne trovighas en la Universala Vortaro.)"
Chu per chi tio lau vi Zamenhof prezentis eraran interpreton de Regulo
15?