Ni ne malshparu tempon por Regul-15-vortoj, sed enfokusigu unue ofte bezonatajn novajn vortojn, kiel ekzemple "adjudiki"
Ĉu analfabet-o [zam] = ne-skrib-ul-o, ne-leg-ul-o ?"analfabeto";
"Senalfabetulo" trovigxas en
http://www.tejha.org/?page_id=44
Laux mi ankaux "senliterulo" estas uzebla.
Vastalto (HIROTAKA Masaaki)
Vastalto:
>"Senalfabetulo" trovigxas en
http://www.tejha.org/?page_id=44
>Laux mi ankaux "senliterulo" estas uzebla.
Estas malfacile difini per unu sola (mallonga klaj priskriba) vorto, kio estas analfabetulo/ senanalfabetulo, cxar ja temas pri iu, kiu kapablas nek legi nek skribi, do tauxgas/ suficxcas nek neskribulo nek nelegulo (krom tio, ke temas ne pri homo, kiu ne skribas/ legas, sed pri homo, kiu ne kapablas/ scipovas * legi kaj skribi).
Mi restus cxe analfabetulo/ senalfabetulo. Teorie la sama signifo povus havi "senliterulo", sed mi dubas, cxu gxin oni tuj komprenus sen cerbumado.
Gxis
Antonio
* en la zamenhofa traduko de la Biblio estas dirite "povoscias":
Jesaja 29,12: Sed kiam oni donas la libron al homo, kiu ne povoscias legi, dirante al li:Volu legi cxi tion, li respondas:Mi ne povoscias legi.
Tiuj solvoj ne placxas al mi: Homo, kiu scipovas legi kaj skribi, povas esti
"neskrib(em)ulo". La manko de scipovo, la ne-lerninteco, se vi volas, ne
estas en via propono. Min mirigas, ke "analfabeto" ne povas eniri laux
regulo 15, sed eble mi ne devus miri: en la angla oni uzas tute alian
vorton, "illiterate".
Otto
Ĝis nun mi ne vidas taŭgan anstataŭan vorton por relajso.
PIV diras ke tio estas "lumbalgio", mi dirus ke"lumbago"
Mi petas vin movi la diskuton pri tiuj vortoj al la listo 'oficialigindaj-radikoj'. Bonvolu sendi po unu mesaĝon rilate al ĉiu vorto kaj proponi difinon."citrusoj", "fabacoj"; "stufi"; "tensio". Kiuj el ili estas oficialigindaj?
Min mirigas, ke "analfabeto" ne povas eniri laux regulo 15, sed eble mi ne devus miri: en la angla oni uzas tute alian vorton, "illiterate".
analfabet-o [zam] --> sen-alfabet-ul-o, sen-liter-ul-o
http://www.frasimo.blogspot.com/ [journal en ligne, en français]
NE VOUS LAISSEZ PAS EMPOISONNER PAR LA VACCINATION / NE LASU, KE ONI VIN VENENIGU PER VAKCINADO !
Ankaŭ al mi, sed ni bezonas la subtenon de kelkaj aliaj por enmeti ĝin en la liston."Literblinda" plaĉas al mi!
Oni povus tamen konvencie vastigi la signifon de "senalfabetulo" aŭ "senliterulo" al "homo kiu konas neniun skribsistemon", sendepende de tio, ĉu la skribsistemo estas alfabeto aŭ ne. Tiuokaze la supra linio ja estus en ordo.
2009/10/14 <mar...@melburno.org.au>:
...............j
> 2e. la metaforo devigas nin vidi similecon inter "nevidi" kaj
> "nelerninti", kio ne allogas min, char "blindi" preskau egalas al "nevidi"
> kaj kelkfoje metaforas por "nekompreni" sed neniam por "nelerninti".
> Mi kapablas proponeti nur "senalfabet(ul)a" kaj "alfabetnescianta"
> (kiuj kunmetoj estas internaciecaj, char tuj kompreneblaj tiel de
> azianoj kiel de europanoj), sed esperas ke iu trovos ion per la
> signifo de "nelerninti"
> Amike, Marcel.
>
Se ni pretas uzi "nescianta" - estas pli simpla, mallonga kaj
tujkomprenebla "legnescianta" aux "nesciantalegi".
Tamen, ni serĉis gxis nun solvon por "analfabeto", ne "analfabeta"
kaj "legnesciantulo", alfabetnesciantulo" aspektas tro longaj kaj kaj
malbelaj.
--
Cvi Solt
Kibuc Gaaton
Tamen, ni serĉis gxis nun solvon por "analfabeto"
Se oni limigas la pri Regulo 15 konsiderindajn lingvojn al tiuj de la okcidenta lingva kulturkomunumo, oni povas pravigi la vorton per Regulo 15. Sed tia limigo ne tre plachas al mi:
אנאלפבית
legu "analfabet"
Tute klara. Ni atendo la subtenon de iuj aliaj.skribonescia kaj skribonesciulo..
Renato:
>Ĉu analfabet-o [zam] = ne-skrib-ul-o, ne-leg-ul-o ?
analphabète, nelegoscia, analfabet-a, -ulo.
--
NE VOUS LAISSEZ PAS EMPOISONNER PAR LA VACCINATION.
analfabet·a → ne·leg·o·sci·a
analfabet·o → ne·lego·sci·ul·o
>> //*skribonescia* kaj *skribonesciulo*..
> Tute klara. Ni atendo la subtenon de iuj aliaj.
Ankaŭ mi opinias, ke tiuj vortoj estas klaraj,
same la proponita "ne-legoscia".
Mi mem pensis ankaŭ pri kunmetaĵoj kun la radiko
"kler", ĉar temas pri manko en akiritaj scioj, t.e.
en klereco. La adjektivo povus esti ekz.
"legomalklera" aŭ "legoneklera".
La radiko "kler" ebligus ankaŭ sufiĉe facile formi
aliajn rilatajn esprimojn, kiuj nuntempe oftas,
kaj kiujn en la angla oni formas el aŭ laŭ modelo
de "literacy" ("legoklero"): "functional literacy",
"media literacy" (tie la problemo estas "media"),
"computer literacy", "numeracy" (kapablo kompreni
kaj uzi kaj uzi nombrojn, "nombroklero"). Pri tiuj
vortoj mi tamen ne profunde pensis, sed provis
kelkajn esprimoj kaj opinias ilin ne tute maltaŭgaj.
Eble vi trovos kontraŭargumentojn.
Finne oni diras, por nelegoscia, "lukutaidoton"
t.e. lego+scipovo+sen, ankaŭ uzebla substantive.
Harri
Eble por iuj ceteraj signifoj, sed ne por elektromagnete aktivata
(mal-)ŝaltilo.
Amike salutas
Leo
Cvi
Al mi ne, sed tute ne pro tio, ke mi mem estas blinda - kaj ne konsideras
min analfabeto! Mi havas pli objektivajn kialojn:
En la norvega oni nomas daltonismon "kolorblindeco" kaj disleksion
"vortblindeco". Cxe tiuj du statoj temas pri speco de blindeco, t.e.
nekapablo de la vid-organoj (okuloj, nervo, cerbo ...) percepti certajn
kolorojn respektive kunmetajxojn de literoj en vortojn. Cxe analfabeteco ne
temas pri fizika blindeco, sed pri nelerninteco. Daltonismon oni ne povas
kuraci simple per instruado, disleksion oni ankaux ne povas tute kuraci, nur
"kompensi" per teknikoj lerneblaj. Analfabetecon oni tamen povas forigi nur
per instruado.
Otto
Tio okazadis al mi, antaux ol aperis la komputilo. Tiam mi devis tajpi
(masxinskribi) cxion, kion mi volis, ke vidantoj legu; sed mi ne povis
kontroli, kion mi mem skribis, ne pro tio, ke mi ne SCIpovas legi, sed pro
tio, ke vi pro mia ne nur liter-blindeco ne POVAS legi la "platskribajn"
literojn. Se oni, pro miskomprenata ideo pri integrado de handikapitoj en la
gxeneralan socion, malpermesus la "malintegrigan" brajlon, tiam oni sxovus
min en tian analfabetecon, kiu konsistas el nekapablo legi sed jes-kapablo
skribi. Pri tio vidu mian cxi-jaran IKU-prelegon!
Otto
ankaŭ la norvega rajtas kontribui al Esperanto.En la norvega oni nomas . . . disleksion "vortblindeco".
"literblindulo" tro similas al "legblindulo", kaj troe pensigas pri
"disleksiulo"
gxis, Ronaldo N
Mi (Francisko) plene konsentas kun Otto.'Senkulpigu, ke pli multon skribi mi ne povas nun.)
Gxis
Antonio
Disleksio (prefere vortblindeco) estas ...
Do, bonvolu diri, kiu estas via preferata variaĵo.Laux mi . . .
Renato:
>Do, bonvolu diri, kiu estas via preferata variaĵo.
senalfabetulo
skribonescia
gxis
Antonio
Rean fojon nur unuminute mi povas kontribui.
chu ni estas serchantaj vorton por iu nekapabla skribi au por iu nekapabla legi .
senalfabetulo estas tie senprobleme.senalfabetulo
skribonescia
Se la vjetnama ne havus tro multajn tonojn, ĝi certe povus konkurenci kontraŭ Espernato kiel internacia lingvo pro sia precizeco.ruĝ/verd/kolor/blindeco.
Ne nur la vjetnama. Mi antauxe ne diris la tutan veron pri daltonismo. Mia
E-norvega vortaro cxe tiu vorto indikas inter krampoj ankaux
"rugxblindeco" - kvankam oni plej ofte diras "rugx-verd-blindeco". Ekzistas
pluraj specoj de kolorblindeco, el kiuj daltonismo eble estas la plej
kutima.
Otto
Por esti vere internacia, tutmondeca, mi proponas: skribonescia kaj skribonesciulo..
Mi antauxe ne diris la tutan veron pri daltonismo.
daltonism-o [zam] = kolor-blind-ec-o, ruĝ-verd-blind-ec-o ?
Ni atendu la respondojn de niaj ekstremorientaj amikoj. Mi iom pèli
esploros pri la araba.
Amike
Renato
Mi havas alian sperton.
Post sukcesa kampanjo de "alfabetigo" (alfabetización) en Kubo, kubanoj
solidare lancxis similan kampanjon en la Sandinisma Nikaragvo. Libro, kiun
oni uzis tiucele, titoligxas "Ya sé leer" (mi jam scipovas legi) (mi
siatempe provlegis brajlan eldonon de gxi!).
En mia denaska lingvo la demandoformo, kiun pridubas Tomaž, "Cxu vi scipovas
legi?", estas normala por demandi pri analfabeteco. Alternativa demando
estas "Cxu vi scipovas legi kaj skribi?". La bazajn lernejajn lernajxojn oni
kutime mencias laux la vicordo "legado, skribado kaj kalkulado". Se iu diras
"Li estas analfabeto" kaj la kunparolanto ne komprenas la signifon de
"analfabeto", normala precizigo estas "Li ne scipovas legi", eventuale "Li
ne scipovas legi kaj skribi".
La kialo, ke oni en multaj lingvoj uzas la radikon SKRIB rilate al
analfabeteco, versxajne estas, ke oni komprenas "skrib" ne ligite kun "leg",
sed ligite kun "parol": oni ne regas la skriban lingvon, sed ja la parolan.
Lingv(ajx)ojn oni klasas laux la aktiva uzo, ne laux la pasiva: "parola kaj
skriba", ne *"auxda kaj lega".
Otto
Otto:
> La kialo, ke oni en multaj lingvoj uzas la radikon SKRIB rilate al
> analfabeteco, versxajne estas, ke oni komprenas "skrib" ne ligite kun
> "leg",
> sed ligite kun "parol": oni ne regas la skriban lingvon, sed ja la
> parolan.
> Lingv(ajx)ojn oni klasas laux la aktiva uzo, ne laux la pasiva: "parola
> kaj
> skriba", ne *"auxda kaj lega".
Ĝuste ĉi tio,ja estas en la malantaŭo de miaj perdemandaj klarigoj.
Analfabeto estas homo, kiu scipovas nek skribi nek legi. En la lingvoj de
la eksa
Jugoslavujo ni havas ankaŭ la vorton "pol-pism-en aŭ polu-pis-men". Ties
fideleca
esperantigo estus: duon-skribo-scia. Ĝi signifas homon kiu scipovas nur
legi, sed
ne skribi aŭ eĉ homon, kiu malbone regas la skriban lingvon. Ĉar en la
plimulto da
kazoj homoj pli frue scipovas legi (presitajn literojn aŭ aliajn signojn,
kompreneble)
kaj poste skribi, oni esprimas analfabetecon per skrib'.
Amike
Tomaso
--------------------------------------------------
Antonio De Salvo
> Cetere, estas tre peza la fenomeno de la tiel dirita "revena
> analfabeteco": nome, ekzistas multaj homoj, kiuj kapablas skribi nur sian
> subskribon, cxar ili tute forgesis la lernejan instruon (cxu ili estu
> taksataj analfabetoj?
Sur la teritorio de la eksa Jugoslavujo ni konsideras ilin duonskribosciuloj
(pol-pism-en-i).
Amike
Tomaso
En la itala legxaro (precipe tiu pli malnova), estas komune uzata la esprimo "saper leggere e scrivere" (= povoscii legi kaj skribi). Ankoraux validas malnova legxo, laux kiu por farigxi urbestro oni devas "pruvi" ke oni povoscias legi kaj skribi (kutime, la pruvo venas el la fakto mem, ke oni prezentas tiucelan skriban deklaron).
Cetere, estas tre peza la fenomeno de la tiel dirita "revena analfabeteco": nome, ekzistas multaj homoj, kiuj kapablas skribi nur sian subskribon, cxar ili tute forgesis la lernejan instruon (cxu ili estu taksataj analfabetoj?),
Tion oni norveglingve nomas "funksjonell analfabetisme" (funkcia
analfabeteco), t.e. la homo ja lern(et)is legadon kaj skribadon, sed tiom
malbone alproprigis gxin, ke li/sxi funkcias kvazaux analfabeto.
Otto