likv·a [8oa] → fluid·a [fun]
likv·aĵ·o [8oa] → fluid·aĵ·o
likv·o [8oa] → fluid·aĵ·o
fluid·a (en la senco de "nesolida", do "fluida ('likva'), gasa aŭ plasma") → flu·aĵ·a
fluid·aĵ·o (en la senco de "nesolidaĵo", do "fluidaĵo ('likvaĵo'), gaso aŭ plasmo") → flu·aĵ·o
fluid·o (en la senco de "nesolidaĵo", do "fluidaĵo ('likvaĵo'), gaso aŭ plasmo") → flu·aĵ·o
En la diskuto pri "krita", "sojla" ktp, Francisko proponis, ke ni ŝanĝu la linion
likv·a [8oa] ~ flu·aĵ·a, fluid·a [fun]
al
likv·a [8oa] → fluid·a [fun]
Kiam ni en Majo 2008 jam diskutis pri tiu linio, mi mem argumentis por la uzo de "fluaĵo" kaj "fluaĵo" anstataŭ la PIV-lingva "likv(aĵ)o" kaj "likva" (do en la Zamenhofa kaj Fundamenta senco de "fluidaĵo" kaj "fluida"). Sed mi jam tiam menciis, ke alternativa solvo estus uzi "fluida" en la Zamenhofa kaj Fundamenta maniero, kaj uzi "fluaĵo" por tio, kion fizikistoj nomas (angle kaj germane) "Fluid" [kaj franclingve "fluide", t. e. kvazau same].
Intertempe, mi preferas tiun solvon, kiun klare ankaŭ
preferas Francisko, kiu skribis:
> Io, kio fluas, do gaso au fluidajho, estas "flu/ajh/o".
En la antaŭa diskuto pri la temo, mi atentigis pri tio, ke la angla traduko en la Universala Vortaro ja estas "fluid", kiu havas la signifon de la PIV-lingva "fluida". Tamen estas dubinde, ke tiu angla vorto jam en 1905 havis tiun signifon, kaj ĉiuokaze la anglaj tradukoj estas la plej eraroplenaj en la Universala Vortaro. Oni povas esti tute certa, ke la intenco de Zamenhof, kiam li verkis la Universalan Vortaron, estis doni nur la signifon de la PIV-lingva "likva" al la vorto "fluida".
Ĉar eblas tiel facile (nome per "fluaĵo") trovi Esperantan ekvivalenton por la faktermino, kiu angle kaj germane estas "Fluid", ni certe ne transprenu la signifoŝanĝon kiun PIV proponas por "fluid/".
Konklude, mi proponas ke ni havu la jenajn liniojn:
likv·a [8oa] → fluid·a [fun]
likv·aĵ·o [8oa] → fluid·aĵ·o
likv·o [8oa] → fluid·aĵ·o
fluid·a (en la senco de "nesolida", do "fluida ('likva'), gasa aŭ plasma") → flu·aĵ·a
fluid·aĵ·o (en la senco de "nesolidaĵo", do "fluidaĵo ('likvaĵo'), gaso aŭ plasmo") → flu·aĵ·o
fluid·o (en la senco de "nesolidaĵo", do "fluidaĵo ('likvaĵo'), gaso aŭ plasmo") → flu·aĵ·o
Kion opinias la aliaj? Ĉu eble la unuaj tri linioj aperu nur kun "~" anstataŭ "→".
Pri la radiko "fluid-", gxi sxajnas al mi balasta.
Mi ja enirigus en la "la bona lingvo":
- "fluido --> fluajxo"
- "fluida --> flua"
- "fluidigxi --> fluigxi"
- "fluidigi --> fluigi".
- "fluidajxo --> fluajxo", evitinda vorto, kiun interalie NPIV malprave
difinas "likvo".
J-K Rinaldo
- "fluidajxo --> fluajxo", evitinda vorto, kiun interalie NPIV malprave
difinas "likvo".
- "fluido --> fluajxo" - "fluida --> flua" - "fluidigxi --> fluigxi" - "fluidigi --> fluigi". - "fluidajxo --> fluajxo", evitinda vorto, kiun interalie NPIV malprave difinas "likvo".
Eble Marcos kaj Francisko volos komenti vian proponon.
Mi jam komentis ĝin. Ĉu vi ne legis mian komenton?
- "fluido --> fluajxo" - "fluida --> flua" - "fluidigxi --> fluigxi" - "fluidigi --> fluigi". - "fluidajxo --> fluajxo", evitinda vorto, kiun interalie NPIV malprave difinas "likvo".
> En la antaŭa diskuto pri la temo, mi atentigis pri tio, ke la angla traduko
> en la Universala Vortaro ja estas "fluid", kiu havas la signifon de la
> PIV-lingva "fluida". Tamen estas dubinde, ke tiu angla vorto jam en 1905
> havis tiun signifon, kaj ĉiuokaze la anglaj tradukoj estas la plej
> eraroplenaj en la Universala Vortaro. Oni povas esti tute certa, ke la
> intenco de Zamenhof, kiam li verkis la Universalan Vortaron, estis doni nur
> la signifon de la PIV-lingva "likva" al la vorto "fluida".
> Ĉar eblas tiel facile (nome per "fluaĵo") trovi Esperantan ekvivalenton por
> la faktermino, kiu angle kaj germane estas "Fluid", ni certe ne transprenu
> la signifoŝanĝon kiun PIV proponas por "fluid/".
Ĉu tio signifas, ke la bona lingvo ne agnoskas iajn ajn
ŝanĝojn de la signifo de Fundamentaj vortoj?
Mi kaptas la okazon levi la ekzemplon "hararo". Por tiu
vorto la nuna lingvouzo donas tute alian signifon ol
tiu en la Universala Vortaro. Laŭ UV "hararo" signifas
tion, kion oni nuntempe nomas "peruko".
Do, kiel tekstu ĉe "peruko" en la listoj de la bona lingvo?
Ĉu jene:
peruk·o [1oa] → har·ar·o [fun]
Fakte tekstas nun jene:
peruk·o [1oa] ~ mal·ver·a har·ar·o, ne·ver·a har·ar·o
Kio signifas akcepton de la nova signifo de "hararo".
Kial do ne eblas akcepti la novan signifon de la radiko
LIKV/?
--
Bertilo Wennergren <http://bertilow.com>
Ĉu tio signifas, ke la bona lingvo ne agnoskas iajn ajn ŝanĝojn de la signifo de Fundamentaj vortoj?
Ĉu la malsameco estas en tio, ke J-K volas forigi la radikon "fluid-" entute?
Kial do ne eblas akcepti la novan signifon de la radiko
LIKV/?
> Bertilo:
>> Kial do ne eblas akcepti la novan signifon de la radiko
>> LIKV/?
> Verŝajne vi ĉi-kaze volis skribi "FLUID/" anstataŭ "LIKV/", ĉu ne?
Prave.
> Laŭ mi estas almenaŭ du gravaj diferencoj inter la kazo de "fluida" /
> "likva" kaj la kazo de "hararo" / "peruko":
> - "fluida" estas nekunmetita, dum "hararo" estas kunmetita. Certe eblas ĉe
> kunmetaĵoj (precipe ĉe tiuj uzantaj afikson, kaj inter tiuj precipe ĉe tiuj
> kun "-ar-") havi iun specialan signifon kiu ne logike sekvas el la unuopaj
> partoj, kiel havis la Fundamenta "hararo". Tamen la nuna signifo de "hararo"
> respondas al pli malgranda (aŭ eĉ neniu) diferenco inter la signifo de la
> kunmetaĵo kaj la signifoj de ĝiaj partoj. Pri io simila ĉe "fluid/" ne povas
> temi, ĉar tute ne temas pri kunmetaĵo.
> - "Hararo" estas nun tre multe uzata kun sia nova signifo. "Fluid/" estas
> apenaŭ uzata kun sia nova signifo (ĉefe ĉar temas pri signifo kiun bezonas
> nur tre malmultaj fakuloj). Do eĉ povus esti ke la malmultaj Esperantistoj
> kiuj uzas "fluid/" kun sia Fundamenta signifo estas pli multaj ol la
> malmultaj Esperantistoj kiuj uzas "fluid/" kun sia nova faka signifo. Do
> tute ne okazis tiel klara signifoŝanĝiĝo en la ĝenerala lingvouzo kiel ĉe
> "hararo". Eble oni anstataŭe diru ke la novradiko "likv/" tute forpuŝis la
> radikon "fluid", kaj do arĥaikigis ĝin, kaj ke nur poste iuj Esperantistoj
> prenis la liberiĝintan radikon "fluid/" por la faka signifo.
>
> Laŭ la Tekstaro de Esperanto, "hararo" jam en du verkoj de 1908 estis uzata
> kun sia "nova" signifo, dum la ŝanĝiĝo de "fluid/" al "likv/" estas multe
> pli posta: "likv/" en la Tekstaro unuafoje aperas en la Satiraj rakontoj el
> la 50-aj kaj 60-aj jaroj, kaj "fluid/" ankoraŭ estis uzata en sia Fundamenta
> signifo en la 70-aj jaroj.
Tre bonaj argumentoj.
> Ĉiuokaze, mi opinias ke nia listo ne investu tro da energio en kazojn kiel
> ĉi tiun. Pli gravas kontraŭbatali vere problemajn novradikojn, kiuj povus
> anstataŭigi tute bonajn esprimojn, ekzemple "adulto", "aliel", "kurta",
> "lontana", "printi" kaj "softvaro".
Mi forte samopinias. Estus multe pli utile, se la diskutoj koncentriĝus
je tiaspecaj vortoj.
Ĉiuokaze, mi opinias ke nia listo ne investu tro da energio en kazojn kiel ĉi tiun. Pli gravas kontraŭbatali vere problemajn novradikojn, kiuj povus anstataŭigi tute bonajn esprimojn, ekzemple "adulto", "aliel", "kurta", "lontana", "printi" kaj "softvaro".
Tamen ni ja devas trovi iun kompromison pri la demando, kiaj linioj estu en nia listo pri "likv/" kaj "fluid/". Ĉu ebla kompromiso estus havi ĉiujn de mi proponitajn liniojn kun la pli milda signo "~" anstataŭ "→"?
"Likvajho" ne aperas en 8OA; tial ne estu "likv·ajh·o [8oa] ...".
Jes "fluid-" estas fundamenta. Cxiuokaze mi samopinias kiel NPIV, kiu
sume deklara gxin "arkaika".
Zamenhof lasis la lingvon al gxia evoluo laux la uzo.
Kaj kiel oni agnoskas novajn vortojn, oni same povas deklari "arkaikaj"
aliajn vortojn ne plu aktualajn... kaj ili tamen restas fundamentaj.
"Likvid-" rilatas al "kontoj" aux al al "sxuldoj"... en financa signifo.
J-K Rinaldo
"Likvid-" rilatas al "kontoj" aux al al "sxuldoj"... en financa signifo.
> J-K Rinaldo:
> Vere, sed en PIV estas ankaŭ alia "likvid-o", kiu estas parolsono rilata
> al "l" aŭ "r".
> En PMEG oni havas la esprimon "duon-bar-a-j konsonant-o-j", en Vikipedio
> mi trovis ankaŭ "likv-a-j konsontat-o-j" (verŝajne la senco estas "flu-a-j".
La termino "duonbara konsonanto" en PMEG inkluzivas nur la sonon "l".
Ĝi ne rilatas al la sono "r". Sed kaj "l" kaj "r" estas likvaj
konsonantoj. Sekve "duonbara konsonanto" ne estas sinonimo de
"likva konsonanto" aŭ "likvido".
Pli ĝuste estas diri, ke "duonbara konsonanto" estas sinonimo de
"lateralo" aŭ de "aproksimanto", sed mi eble eraras. Tiu angulo de
fonetiko estas iom ĝangala. Ĉiuokaze la termino "duonbara konsonanto"
estis elpensita kun konsidero nur de Esperanto. Eble ĝi ne taŭgas
en pli ĝenerala fonetika kunteksto.
> Kiun linion ni volas havi?
> likvid-o (en lingvoscienco) --> duon-bar-a konsonant-o, flu-a konsonant-o ?
Mi konsilas konsulti fonetikiston pri fakaj terminoj de fonetiko.
Mi tamen ne estas fonetikisto.
Sxajnas, ke la termino "likvida" ekuzigxis longe antaux ol la fonetiko
farigxis scienco. Estas malfacile konjekti, kiu penso igis la kreinton de la
termino uzi gxuste tiun vorton. Ebla klarigo estas en la jena difino, kiun
mi trovis en fremdvortaro: "facile prononcebla post alia konsonanto (precipe
l kaj r)". Alivorte, sono, kiu facile fluas en la busxo. Akustike kaj
prononce estas malfacile trovi komunajn trajtojn de cxiuj likvidoj. Laux iu
fonologia skolo la likvidojn (kaj duonvokalojn) karakterizas tio, ke ili
havas la distingajn trajtojn +VOKALA kaj +KONSONANTA, malkiel la vokaloj,
kiuj havas +VOKALA kaj -KONSONANTA, kaj malkiel la aliaj konsonantoj, kiuj
havas -VOKALA kaj +KONSONANTA. En enkonduka libro pri fonetiko mi legas (la
cxi-suba traduko enhavas amason da malbonlingvajxoj): "Vibrantoj, flikoj kaj
flapoj havas proksimume la saman sonorec-valoron, kiel lateralaj
aproksimantoj. Dent-alveolaj aproksimantoj (lateralaj kaj medianaj), kaj
vibrantoj, flikoj kaj flapoj, ofte estas menciataj kiel _likvidoj_." La
auxtoro ne klarigas nek pravigas la terminon.
Mi ne scias, cxu mi kapablas ion konkludi el cxi tio. Se E-igi cxi tiun
malprecizan kaj ne tute sciencan terminon, oni eble simple pauxsu la
metaforon kaj diru "flua". En la rusa oni pauxsas per derivajxo de vorto,
kiu povas signifi "flui" kaj "flosi", kaj kiu parencas al vorto signifanta
"nagxi" kaj "veli".
Otto
Se E-igi cxi tiun malprecizan kaj ne tute sciencan terminon, oni eble simple pauxsu la metaforon kaj diru "flua".
> Otto:
>> Se E-igi cxi tiun
>> malprecizan kaj ne tute sciencan terminon, oni eble simple pauxsu la
>> metaforon kaj diru "flua".
> Dankon, Otto! Mi provizore registris
>
> likvid·o /(en lingvoscienco)/ → flu·a konsonant·o
>
> Sed, respondante al la invito de Bertilo, mi petas John Wells, kiu estas
> en ĉi tiu listo, ke li bonvolu doni sian opinion.
Bona ideo - precipe ĉar John jam estas sufiĉe simpatia al
la afero de la bona lingvo.
Ĉiuokaze mi aldonu, ke ankaŭ mi trovas la proponon "flua
konsonanto" tute bona. Temas pri nebula ideo (ŝajne), kiu
tute konvene povas ricevi nebulan nomon. Tro preciza nomo
povas en tiaj okazoj kaŭzi, ke la termino ne povas vere
uziĝi kiel sinonimo de la responda malbonlingva esprimo.