Dünyanın İlk Frig Sergisi Vedat Nedim Tör Müzesi'nde!

[DAYLIK AVUKATLIK]

 

Friglerin Gizemli Uygarlığı

Yapı Kredi Vedat Nedim Tör Müzesi, Anadolu’da köklü bir kültür yaratarak kendilerinden sonra gelen Yunan ve Roma uygarlıklarını etkileyen Frigler’i konu edinen kapsamlı bir sergiye ev sahipliği yapıyor. 26 Aralık 2007- 13 Nisan 2008 tarihleri arasında ziyaret edilebilecek serginin en önemli özelliği dünyanın ilk Frig sergisi olması.

Kazılar sonucu ortaya çıkarılan Frig eserleri, başta Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi ve İstanbul Arkeoloji Müzeleri olmak üzere Eskişehir, Afyonkarahisar, Kütahya, Burdur müzelerinde ve geçtiğimiz yıllarda açılan Gordion Müzesi’nde bulunuyor. Vedat Nedim Tör Müzesi’ndeki  “Frigler” sergisi, işte tüm bu müzelerdeki birbirinden göz alıcı 275 Frig eserini bir araya getiriyor. Böylece sergi ziyaretçileri görkemli Frig dünyasında bir gezinti yapma fırsatı bulacak... Sergi boyunca tiyatro sanatçıları,  “Midas’ın Eşek Kulakları” ve “Midas’ın altın hırsı” mitolojik öykülerinden okumalar yapacak. Ayrıca serginin konseptine uygun olarak seyircilere Eskişehir Anadolu Üniversitesi Devlet Konservatuarı tarafından derlenen Frig esinli pan flüt ağırlıklı müzikler dinletilecek. 

Mitolojide Frigler

Frigler, Orta Anadolu’da (Ankara / Polatlı) Hititlerden sonra kurulup kısa sürede yayılıp güçlenen, ilginç bir uygarlık. Gerek sanat eserleri gerekse dini inanışlarında kendilerinden önceki uygarlıkların izini taşıyan Frigler, sonraki uygarlıklara esin kaynağı oldular. Büyük İskender, ünlü Gordion Düğümünü bir kılıç darbesiyle çözerek dünyanın fetih biletini sanki Frigler’den almış ve fetihlerine hızla devam etmişti. Daha sonraki dönemlerde ise Romalılar, krallıklarını tehdit eden Kartacalı Hannibal’a karşı yapılan savaşı kazanabilmek için Frig Ana Tanrıçası Magna Matar (Kybele)’ın, Sivrihisar/ Pessinus (Ballıhisar)da bulunan kült merkezinden göktaşı şeklindeki idolünü Roma’ya götürmüşler ve ana tanrıçadan yardım dilemişler ve tarihteki en büyük düşmanına karşı Roma, tanrıça Kybele sayesinde büyük bir zafer kazanıyor.

Yunan mitolojisine “Eşek Kulaklı Midas” olarak konu olan Frig Kralı Midas’ın, efsanede her tuttuğunu altın yapması kuşkusuz Frig zenginliğinin bir göstergesi. Günümüzde de yapılan bir iyilik karşısında söylenen “Tuttuğun altın olsun” deyimi bu efsaneden türemiştir. Tanrı Dionysos kendisine iyilik yapan Kral Midas’ı bu sözle ödüllendirmiş, Midas’ın öyküsü kulaktan kulağa yayılarak bugüne kadar gelmiştir. Midas’ın efsaneleri bununla sınırlı değildir. Apollon ve Marsyas arasındaki dünyanın ilk müzik yarışmasında Midas jüri olarak görev almıştır. Ancak yarışma hem Midas’a hem de a felaket getirmiştir. Tanrı Apollon, Marsyas’ın tarafını tutan Midas’ın kulaklarını eşek kulağı yaparak cezalandırmış, Marsyas ise bir ağaca asılarak derisi yüzülmüştür.

Ezber bozacak bir sergi

Efsanelerin ötesinde Frig halkı pek çok ilke imza atmıştır. Örneğin Frigler dünyada ilk mozaik yapıp mimaride kullanan bir uygarlıktır.  Sakarya Nehri’nin çakıl taşlarını kullanarak yaptıkları mozaikler Yunan ve Roma’nın göz kamaştırıcı eserlerine esin kaynağı olmuştur. Altın sim işlemeciliği, fibula (çengelli iğne); flüt ve yığma mezar dediğimiz  “tümülüsler” de ilk kez Friglerce kullanılmıştır.

Bugüne kadar Midas’ın  mezarı olarak bildiğimiz Polatlı/Gordion (Yassıhöyük)daki Frig tümülüsünün içindeki mezarın Midas’a değil, belli büyükbabası ya da babasına ait olduğu bu sergide gündeme getiriliyor.

Bugünün Frigya’sı

Frig eserlerini, barındıran Eskişehir, Afyonkarahisar ve Kütahya arasındaki üçgen, dünyanın en önemli açıkhava müzelerinden biridir. Frig Vadisi; görkemli kaya anıtları, mezar odaları, tapınakları ile geçmişe tanıklık etmekte, Midas’ın özgür ve bohem halkının kaya anıtlarına yansıyan  ruhunu hissettirmektedir.  Yıllardır sürdürülen arkeolojik kazı çalışmaları sonucu ortaya çıkarılan Frig eserleri Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesine getirildi, belki de dünyanın  en güzel en önemli ve grift ahşap tasarımı olan Frig masası ve mobilyaları bugünün endüstri ve sanat tasarımcıları tarafından mutlaka görülmesi gerekli eserler.
En önemli Frig Yerleşim alanları olan Eskişehir, Afyonkarahisar, Kütahya, Burdur ve Kütahya’da müzeler açılmasıyla birlikte  bölgede yapılan kazılardan çıkarılan eserler bu müzelerde toplandı. Geçtiğimiz yıllarda Friglerin başkenti Gordion’da Büyük Tümülüs’ün hemen karşına  Gordion Arkeoloji Müzesi inşa edildi. Burada hem yerleşme yerinde hem de tümülüslerde sürdürülen  kazılarda gün ışığına çıkartılan  Yassıhöyük ve yakın çevresinin yerleşim tarihine ışık tutan, çoğu  Frig eserlerinden meydana gelen çok güzel buluntular sergilemektedir .

T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün işbirliği ve himayesinde açılan “Frigya” sergisinin bilimsel danışmanlığını Eskişehir Anadolu Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Taciser Sivas yapıyor. Şennur Şentürk’ün koordinatörlüğünde hazırlanan sergiye kapsamlı bir sergi kitabı da eşlik ediyor. Projeye ve hazırlanan kitaba, Gordion (Yassıhöyük) Projesi başkanı Prof. Dr. Kenneth Sams,  Gordion kazısı başkanı Prof. Dr. Mary Voight, Gordion kazı ekibinde yer alan ve Frig uygarlığının çeşitli konularında uzmanlaşmış olan Prof. Dr.  Lynn E. Roller,  Prof. Dr. Elisabeth Simpson,  Dr. Oscar White Muscarella, Dr. Matt Glenndinig, Dr. Robert Henrickson, Kerkenes kazısı başkanı Dr. Geoffrey ve  Francoise Summers, Bogazköy kazı ekibinden Dr. Hermann Genz, Frig dili ve yazısı üzerine yaptığı çalışmalarıyla ünlü dilbilimci Prof. Dr. Claude Brixhe, Prof. Dr. Thomas Drew-Bear, Frig sanatının Anadoluluğu üzerine değerli çalışmalar yapan Prof. Dr. Fahri Işık,  Frig kaya anıtları ve Frig yayılım alanı üzerine çalışmalarına devam eden Dr. Taciser Sivas v e Dr. Hakan Sivas,  Ankara’daki Frig Tümülüs kazıları üzerine Prof. Dr. Numan Tuna, Dağlık Frigya Bölgesi’ndeki Frig araştırmalarının tarihçesi üzerinde çalışan Dr.  Dietrich Berndt  bilimsel yazılarıyla destek verdiler.

 

Özel Yapı Kredi Vedat Nedim Tör Müzesi

Yapı Kredi Kültür Merkezi
İstiklal Caddesi No: 285, 80050, Beyoğlu
Tel : (0212) 293 37 10
Faks : (0212) 293 07 23
E-posta: ykku...@ykykultur.com.tr
Web : http://www.ykykultur.com.tr

26 Aralık 2007- 13 Nisan 2008

Hafta içi her gün 10.00-19.00, Cumartesi 10.00-18.00, Pazar 13.00-18.00 saatlerinde ziyarete açıktır.