Βασίλης Γκουρογιάννης στην «Κ»: Ο Εμφύλιος είναι ένας ανεξόφλητος τοκογλύφος
Ενας Βασίλης και τα κιάλια που κράτησε στην κατοχή του ως ύστατη ενθύμηση του αδελφοκτόνου εμφυλίου πολέμου, στον οποίο πήρε μέρος με τον ΕΛΑΣ, είναι το έναυσμα του μυθιστορήματος του Βασίλη Γκουρογιάννη «Τα κιάλια του Βασίλι Τσουικόφ» (εκδ. Μεταίχμιο). Μεγάλος πια ο πρωταγωνιστής, προσπαθεί να καταλάβει σε ποια περιπέτεια χαράμισε τη ζωή του, τι κατάφερε και τι προσδοκούσε να συμβεί. Το βιβλίο είναι εμποτισμένο μέσα στην πικρία του αδικαίωτου αγώνα και στην αποκαθήλωση των ουτοπικών οραμάτων που συνετρίβησαν από την ορθολογική πραγματικότητα. Το τραγικό συναντάει το κωμικό, σε μια αφήγηση που αποτυπώνει το δράμα της Ελλάδας από τον Εμφύλιο και μετά. Ο συγγραφέας μίλησε στην «Κ» για το τι συμβολίζει αυτός ο «οποιοσδήποτε… Βασίλης» και οι περιπέτειές του, οι οποίες, τελικά, ήταν εθνικές περιπέτειες.
– Δυστυχώς, όχι μόνον με το «Κιβώτιο» του Aρη Αλεξάνδρου. Υπάρχουν στην Ελλάδα πολλά… κιβώτια που περιφέρονται και λιτανεύονται ευλαβικά, πολλά άδεια και πολλά γεμάτα, είτε με πνευματικά, κοινωνικά, πολιτικά σκουπίδια είτε με αδικαίωτα οστά. Κάτι παρόμοιο συμβαίνει και με τα κιάλια του Βασίλι Τσουικόφ. Ο αναγνώστης θα βρει τις διαφορές και τις ομοιότητες. Στο τέλος του βιβλίου κάνει την επαλήθευση ή τη διάψευση. Υπάρχει μια εμφανής διακειμενικότητα στο βιβλίο· εκτός από το «Κιβώτιο» του Αλεξάνδρου, συνομιλεί με την ποίηση του Καβάφη, με τη λογοτεχνική δημιουργία των λεγόμενων στρατευμένων λογοτεχνών (Ρίτσος, Λειβαδίτης, Λουντέμης, Βάρναλης κ.ά.) και επίσης υπογείως με το βιβλίο του Χρόνη Μίσσιου «Καλά, εσύ σκοτώθηκες νωρίς». Βέβαια η συνομιλία γίνεται… με σπασμένο τηλέφωνο, αλλά ο υποψιασμένος αναγνώστης μπορεί να συνθέσει τα θραύσματα και να βγάλει νόημα, δηλαδή τι είναι μέσα σε όλα αυτά σπαρακτικά υπαρξιακό και τι ειρωνικά σπαρακτικό. Πάντως το αποτέλεσμα είναι το ίδιο, σπαραγμός. Ειρωνεία αρχαιοελληνική υπάρχει στο βιβλίο, αλλά όχι κοροϊδία και εμπαιγμός προς κανένα πρόσωπο και καμία ιδεολογική πλευρά.