Fwd: انتشار مقاله ام در Journal of Academic Librarianship

[Rahmatollah Fattahi]

درود و شادمانی بر همه

پیشنهاد می کنم نگاهی به این مقاله جالب و یا چکیده آن بیندازید. آقای صمیم نژاد جنبه تازه ای از کتابدرمانی را مورد توجه قرا رداده است.

---------- Forwarded message ---------
From: majid samiminezhad <sami...@gmail.com>
Date: Thu, Jun 18, 2026 at 2:29 PM
‪Subject: انتشار مقاله ام در Journal of Academic Librarianship‬
To: Rahmatollah Fattahi <fattah...@gmail.com>

جناب آقای دکتر فتاحی عزیز

امیدوارم حال شما خوب باشد. خواستم با خوشحالی خبر انتشار مقاله‌ای را که طی دو سال گذشته روی آن کار می‌کردم، با شما به اشتراک بگذارم. موضوع مقاله به نوعی در امتداد علاقه‌ام به حوزه کتاب‌درمانی است و خوشحال می‌شوم اگر فرصت کردید نگاهی به آن بیندازید.

یاد دلگرمی ها و نیک خواهی های  ارزشمند شما در سال‌های گذشته همیشه برای من ارزشمند بوده است. بسیار خوشحال می‌شوم اگر هر زمان فرصتی داشتید، نظر یا پیشنهادتان را درباره این کار بدانم. لطفا لینک اشتراک مقاله را در زیر دنبال کنید:

https://authors.elsevier.com/a/1nHsyMYb6heCp

این رویکردها واقعا اثرگذار هستند و روش پیشنهادی در مقاله، ضمن چابک کردن فرآیند کتابدرمانی، با کمترین زحمت می تواند یک خدمت خوب و اثرگذار برای کتابخانه های دانشگاهی ایجاد کند. برای خودم خیلی عجیب بود که هنگام تست گرفتن از دانشجویان، چون ناچار بودیم فرآیند و هدف پژوهش را فاش نکنیم، به سختی راضی می شدند که به بخش مرجع بیایند، ولی پس از مشغول شدن با کتاب های مرجع مصور و اتمام آزمون، دقیقا التماس می کردیم که زودتر از کتابها دل بکنند و اتاق را ترک کنند تا بتوانیم از گروه بعدی تست بگیریم!

محبت فراوان شما است که چنانچه خبر انتشار این مقاله را در گروه بحث منتشر کنید.

با احترام فراوانبا احترام و ارادت،

مجید صمیمی‌نژاد

--

Rahmatolloah Fattahi, PhD.,
Department of Library and Information Science,
Ferdowsi University of Mashhad, Iran,
www.um.ac.ir/~fattahi/

 

ما برای آنکه ایران        گوهری تابان شود         خون دلها خورده ایم

 

ما برای آنکه ایران         خانه خوبان شود          رنج دوران برده ایم

(شعر از نادر ابراهیمی، 1315-1387)

(ترانه: محمد نوری، 1308-1389)

[Hamid Mohseni]

کتابدرمانی در دل خودش این پیام شاید مهم‌تر را، حداقل برای ما کتابداران، دارد که وقتی کتاب می‌تواند در خدمت درمان باشد کتابخانه هم می‌تواند. یعنی فضای کتابخانه با همه چیزهایی که در خودش دارد، از جمله کتابدار خوشرو و کاربلد. خود این پژوهش هم روی یک پدیده انحرافی تاکید داشت، یعنی کناب مرجع تصویری نه به عنوان اثر مرجع بلکه زیبایی یا حظ بصری آن مدخل درمان بود! چیزی شبیه ارامش جاری در فیلم‌های راز بقا و حیات وحش! خود فضای کتابخانه به عنوان شاید عمومی‌ترین فضای دانشگاه یا هر شهر می‌تواند به مراتب بیشتر در خدمت این هدف باشد البته اگر خودش بیمار نباشد!؟  خدا رو شکر  نسخه‌اش هست! کتابدرمانی، بد نیست مثل امگا ۳ یا برخی از تقویتی‌ها هر روز میل شود. با یکی دو لیوان آب رویش! تنها نسخه‌ای است که درمانگر و بیمار با هم باید میلش کنند!

ارادتمند. حمید محسنی

_______________________________________________
Lis mailing list -- l...@list.um.ac.ir
To unsubscribe send an email to lis-...@list.um.ac.ir

[Rahmatollah Fattahi]

درود بر همه

با سپاس از استاد محسنی که همواره دیدگاههای عالمانه ای درباره مفاهیم و پدیده ها دارند.

سرفراز باشید

[majid samiminezhad]

درود به جناب آقای محسنی گرامی

از اظهارنظرتان در خصوص مقاله بسیار خوشحال و بهره مند شدم. تعابیری که در مورد خاصیت تسکین بخشی یا شفابخشی کتابخانه، شامل محتوای کتاب ها، معماری کتابخانه، فضای حرفه ای آن، نوع برخورد کتابدار با مراجعه کننده و... فرمودید کاملا می پذیرم و اتفاقا یکی از مشاهدات و نتیجه گیری های من در دو سه سال اخیر بوده است. ای کاش زمانی فرصت داشتید و از کتابخانه محل کار بنده و پیرامونش بازدید می کردید تا ببینید که چنین جو و خاصیتی، هر چند همچنان تا حدود زیادی نهفته، در آن وجود دارد. اجازه بدهید در توضیح این رویکرد از تجربه خواندن به سمت تجربه در کتابخانه بودن و تجربه با کتاب در تعامل بودن تعبیر کنیم. بسیار برایم پیش آمده است که فردی، مثلا یک کارگر ساده  تاسیسات که حتی سواد خواندن ندارد، با قرارگیری در محیط کتابخانه، دچار آرامش و حس تامل می شود. او با احتیاط و تردید اجازه می گیرد و به سمت قفسه ها می رود و با کمترین دانش، صرفا با کنجکاوی و شگفتی، کتابها را ورق می زند و تصاویرشان را تماشا می کند. من بارها در سکوت مشاهده گر چنین تجربه دلنشینی از سوی افراد بزرگسال یا بسیار کم سن و سال بوده ام و به این نتیجه رسیده ام که درست است که آن فرد، کتابی نخوانده است، ولی سهم کوچکی از همان تجربه مثبتی  که کاربران واقعی کتابخانه می برند را به دست آورده است. پس بیراه نیست که بخشی از آن تجربه دل انگیز را در قالب حوزه بسیار منعطف و پذیرای کتابدرمانی وارد کنیم و بکوشیم با تکیه به ادبیات این حوزه، برای آن به نوعی مفهوم سازی و شواهدی تجربی ثبت کنیم. کاملا با شما موافقم که نظیر این تجربه آرامش بخش را هنگام تماشای مستندهای حیات وحش یا چشم اندازهای طبیعی در تلویزیون یا یوتیوب داریم، اما چه میشود اگر این تجربه دلپذیر بصری را در کانتکست کتابخانه و هنگام تعامل با یک کتاب مرجع به دست بیاوریم؟ ار فرمایشات شما اینطور برداشت کردم که در این صورت، آن خاصیت آرامش بخشی تماشای تصاویر طبیعت دوچندان و اثرگذارتر خواهد شد. در تاریخ کتابدرمانی و ادبیات این حرفه، خصوصا در سالهای اخیر، به وفور به استفاده از کتاب های مصور، به ویژه برای کودکان کم سن و سال یا بزرگسالان درگیر با اختلال زوال عقل و آلزایمر اشاره شده است، وجود چنین پشتوانه ای به من این اطمینان خاطر را داد که می توان چنین تجربه ای را وارد ادبیات کتابدرمانی نمود و با معرفی آن به جامعه علمی کتابداری، در معرض نقد و نظر بزرگوارانی چون شما قرار داد. باز هم از شما برای اظهار نظرتان تشکر می کنم.

ارادتمند

صمیمی نژاد

--
You received this message because you are subscribed to the "IranLIS" group. IranLIS (LIS = Library & Information Science) is an Iranian discussion group for Librarians, Information Scientists, Informologists, Documentalists, Archivists, Museum Specialists, Information Professionals, Information Managers, Information Officers, Scientometricians, Data Scientists, and Data Stewards.
To post to this group, send email to: Ira...@googlegroups.com
---
You received this message because you are subscribed to the Google Groups "IranLIS" group.
To unsubscribe from this group and stop receiving emails from it, send an email to iranlis+u...@googlegroups.com.
To view this discussion visit https://groups.google.com/d/msgid/iranlis/CAJqxfu4vWEwJ%3DT8Agk2yOJRc3Z3DHsrF0yR9HGKxJkWeP_Jo-A%40mail.gmail.com.

[Hamid Mohseni]

گپ و گفتی با خودم!

نکته‌های زیادی را درباره رابطه کناب و کتابخانه با «درمان» می‌توان گفت. اما باید حواسمان باشد که این رابطه را در بافت یا کانتکست درستش قرار دهیم. وگرنه در این دنیا همه چیزها با هم ارتباط دارند! درد و رنج و «بیماری» و نیز «درمان» تعریف‌های دقیقی دارد که «هدفمندی» درمان از جمله آنهاست. از این نکته اغلب غفلت می‌شود در پژوهش‌ها و بخصوص در کتابها و‌ مقالاتی که در ایران دیدم. پژوهش شما به نظرم بسیار قابل بسط است، یعنی در همان معنای دقیقش و با همان ادبیات «پزشکی» و بیماری و درمان. از این جهت که حافظه بصری در ان برجسته است. شاید هم رابطه آن با حس و عاطفه را هم دیدید. برای مثال خودم در سن و‌ سالی هستم که واژه‌های دقیق گاهی از من فرار می‌کنند که در ادبیات پزشکی نشانه آلزایمر است. خیلی سخت می‌شود انها را به دام انداخت! تور درمان من اغلب همین حافظه بصری است که شما در پژوهش‌تان با عنوان کتاب‌های مرجع تصویری آن را برجسته کردید، شاید هم گشتالت. 

تاکید من روی احساسات و عواطف از این‌ جهت بود که به قول دانیل گلمن در خط مقدم یادگیری و یادآوری هستند. وی در کتاب هوش هیجانی می‌نویسد در اهمیت عقل و‌ خردورزی در این‌ میدان مبالغه شده است! این نکته معترضه را هم بگویم که حس و عاطفه هم تصویر خودش را دارد, آنتونیو داماسیو زیاد در این باره نوشت! نسبت فضای کتابخانه و اساسا فضا با چیزها (از جمله کتاب و‌ کتابخانه و یادگیری) و بیماریهای مرتبط با حافظه و کنش‌های بیمارگونه دیگر نیز همین‌گونه است. حتا شما می‌توانید خود کتاب را و‌ بلکه هر واژه را به قول فیلدمن و جانسون فضا در نظر بگیرید! یعنی از این استعاره استفاده کنید. یعنی فضایی که همچون ظرف معنا عمل می‌کند، پر بیراه هم نیست در مورد کتاب و کتابخانه! ترک یا شکاف این فضا یا برعکس، کیفیت بصری آن می‌تواند رابطه انسان با خود این فضا و چیزهای موجود در آن و به عبارت دیگر، رابطه انسان با خودش (از جمله یادگیری و یاداوری و غیره) را تحت تاثیر قرار دهد که گاهی بیماری یا درمان نام دارد. یاداوری در الزایمر شاید خود درمان است، ایجاد حس و عاطفه خوب در این جور فضاها نیز بخشی از درمان می‌تواند باشد! با این مزیت که کتاب را می‌توان هر جا برد. با تصویر نیز می‌توان همین کار را کرد! بخصوص تصویرهای آشنا و یاداور واژه‌ها و احساسات و‌ عواطف مثبت را! می‌خواهم بگویم قدرت پژوهش به نظر ساده شما در بسط آن به روشهای درمان بصری برای بیماری‌های مرتبط با حافظه و همه انواع بیماریهای به نظر شناختی است که البته به نظرم «بدنمند» هستند. از این جهت که قرار گرفتن «بدن» انسان در فضایی آشنا می‌تواند یاداور همان چیزهایی برای وی باشد که اسم بیماری‌اش را گاهی فراموشی می‌گذاریم! مثل فراموشی واژه‌ها در الزایمر! و اگر فراموشی حس و عاطفه یا نیستی آن باشد داستان اثر و‌ پژوهش شما متفاوت‌تر هم می‌شود! مطالعه رابطه واژه‌ها با تصویر (چه کتاب مرجع بصری و چه تصویرهای ذهنی و عینی دیگر) و رابطه این دو، یعنی واژه و‌ تصویر با انسان و تجربه‌های زیسته و نزیسته‌اش، و نیز تصویر حسی و عاطفی ان را دوست دارم. 

مغز انسان هر چیزی را، هر تجربه بدنی خودش را، هر چه باشد، حتا احساسات و عواطف روزمره‌اش را به تصویری در حافظه تبدیل می‌کند تا از ان در موقعیت‌های مشابه استفاده کند! دوری و نزدیکی ما به کتاب و‌ کتابخانه نیز از همین تصویر و حافظه بهره می‌گیرد! ایضا خود یاداوری و فراموشی ما، و احساسات و عواطف روزمره ما نسبت به خودمان و دیگری! 

ما در ایران البته و اساسا در ساخت اینجور حافظه‌های بصری نیک و‌ نیکو در کتاب و کتابخانه مشکل داریم، چه رسد به مجموعه‌سازی‌اش و استفاده از آن در موقعیت‌ها و‌ حافظه‌های خوب و بد دیگر! به نظر اول باید این جور حافظه‌های بصری و کلامی و حسی و عاطفی و شناختی را «ساخت» تا بلکه روزی روزگاری استفاده شوند و یاداوری شوند و .....  وگرنه ساخت‌ها و ساختارهای شکل می‌گیرند که احتمالا کج و معوج خواهند بود. شاید هم مثل برج بابل زیادی مستقیم‌اند تا برسند به خورشید و بارگاهی که جای آدم‌ها نیست!

ارادتمند. گپ و‌ گفتی با خودم بود! حمید محسنی

[Abolfazl Asadnia]

سلام

از بافت خودش منظور شما این که اون کتاب مرجع تصویری چون در کتابخانه مورد استفاده قرار گرفته آرامش بخش بوده یا چیز دیگری است؟

مثلا دیدن یک مستند حیات وحش در خیابان از پس ویترین مغازه صوتی و تصویری اون آرامشی که در منزل بهتون میده رو نمیده؟درست متوجه شدم.

به اقای صمیمی نژاد هم بابت مقاله تبریک میگم ایده ساده اما جذابی است.

در تاریخ دوشنبه ۲۲ ژوئن ۲۰۲۶،‏ ۱۳:۱۶ Hamid Mohseni <nashrek...@gmail.com> نوشت:

To view this discussion visit https://groups.google.com/d/msgid/iranlis/CACud1%3DqrfGhBajA_Ytj%2B%3D7TqGrbKO%3DO1RLH2%3DzK2NnfnQvoBrQ%40mail.gmail.com.

[Hamid Mohseni]

اساسا اهمیت این پژوهش برای من در کتاب و‌ کتابخانه و‌ کتابهای مرجع تصویری نیست. کدام درمانگری حتا به فکرش می‌رسد که از بخش مرجع کتابخانه و کتابهای تصویری آنجا برای کتابدرمانی یا ارامش استفاده کند! البته به‌جز آقای صمیمی‌نژاد!؟ البته تاکید کردم که فضای کلی کتابخانه (و خود کتاب به عنوان یک فضا) می‌تواند مثل سایر فضاهای معنوی برای برخی آرام‌بخش باشد به شرطی که طناب و کمند لازم نباشد! تن به درمان دادن اهمیت دارد! البته معلوم نیست کتاب ارامش بیاورد‌! 

 در یادداشت دوم خودم شاید بیشتر اشاره کردم که اهمیت کار اقای صمیمی‌نژاد برای من در یادآوری جایگاه تصویر در یادگیری و یادآری و نیز کارکرد تصویری مغز و حافظه بود. به همین اعتبار هم به نظرم پژوهش وی فراتر از کتابهای مرجع تصویری قابل گسترش است به مطالعه حافظه تصویری و نقش کتاب و‌ کتابخانه و مطالعه در ساخت آن، و همین جنبه‌اش نیز در کتابدرمانی یا درمان هر درد و‌ مرض فردی و اجتماعی دیگر اهمیت دارد. بخصوص اگز از نوع شناختی باشد و تصویر حسی و‌ عاطفی‌اش اسیب دیده باشد! 

ارادتمند. حمید محسنی

[Rahmatollah Fattahi]

درود بر همه 

سپاس از همه شما که بازخوردهای عالمانه می دهید.

چه کار جالب انجام داده این جناب حسینی.

سرفراز باشید 

Rahmatolloah Fattahi, PhD.,
Department of Library and Information Science,
Ferdowsi University of Mashhad, Iran,
www.um.ac.ir/~fattahi/

 

ما برای آنکه ایران        گوهری تابان شود         خون دلها خورده ایم

 

ما برای آنکه ایران         خانه خوبان شود          رنج دوران برده ایم

(شعر از نادر ابراهیمی، 1315-1387)

(ترانه: محمد نوری، 1308-1389)

On Tue, 23 June 2026, 10:21 Semaho, <hoss...@gmail.com> wrote:

درود به آقای صمیمی نژاد بابت انتشار این مقاله خوب و ارزشمند.

همکلاسی سختکوش و پرتلاش سالهای دانشگاه :)

در حوزه کتابخانه عمومی هم کتابدارمانی یکی از روشهایی است که هم در شکل گیری ذائقه مطالعاتی عموم افراد تاثیر داره و هم به جهت دهی برای استفاده از استفاده از عنصر مولفه خواندن به عنوان یک ابزار که میتونه به بهبود خلقیات اونها کمک کنه.

در این راستا ابزار انلاین کتابدرمانی کیمیا را تولید کردم که در لینک زیر قرار گرفته و میتونید تست کنید و اگر نقطه نظر و انتقاد و پیشنهادی داشتید مطرح کنید تا بتونم این ابزار را ارتقا بدم.

https://kimiabook.netlify.app

سپاسگزارم.

حسینی

 

_______________________________________________
Lis mailing list -- l...@list.um.ac.ir
To unsubscribe send an email to lis-...@list.um.ac.ir

--

سیدمهدی حسینی

[majid samiminezhad]

سلام به دوست عزیزم و همکلاسی دوران کارشناسی جناب آقای حسینی

بسیار خوشحالم که وجود این ابزار آنلاین را با بنده و دوستان به اشتراک گذاشتید. حتما مشتاقم در اولین فرصت آن را امتحان کنم.

ارادتمند

صمیمی نژاد

--
You received this message because you are subscribed to the "IranLIS" group. IranLIS (LIS = Library & Information Science) is an Iranian discussion group for Librarians, Information Scientists, Informologists, Documentalists, Archivists, Museum Specialists, Information Professionals, Information Managers, Information Officers, Scientometricians, Data Scientists, and Data Stewards.
To post to this group, send email to: Ira...@googlegroups.com
---
You received this message because you are subscribed to the Google Groups "IranLIS" group.
To unsubscribe from this group and stop receiving emails from it, send an email to iranlis+u...@googlegroups.com.

To view this discussion visit https://groups.google.com/d/msgid/iranlis/CAJqxfu66row3DBOvxVpsx%3DPmxdOqsWVjkrz3QrxSAqM23Uo06A%40mail.gmail.com.