Vie^.t Lua^.n (U'c), 1/12/00
Bu`i Ti'n
* Tuo^?i tre? VN na'o nu+'c ddo'n nha^.n tho^ng ddie^.p tu+. do va`
da^n chu? ve^` chuye^'n tha(m Vie^.t Nam cu?a To^?ng Tho^?ng
Clinton
To^?ng tho^'ng My~ Clinton vu+`a ddi tha(m Vie^.t Nam trong ba
nga`y, tu+` 17 dde^'n 19-11-2000. DDa^y la` mo^.t chuye^'n ddi li.ch
su+?, la^`n dda^`u tie^n mo^.t to^?ng tho^'ng Hoa Ky` dde^'n tha(m
chi'nh thu+'c thu? ddo^ Ha` No^.i va` nu+o+'c Vie^.t Nam tho^'ng
nha^'t. Hai be^n Vie^.t Nam va` Hoa Ky` dde^`u tuye^n bo^' dda^y
la` mo^.t su+. kie^.n quan tro.ng khe'p la.i mo^.t tho+`i ky`
ddo^'i dda^`u dda~ qua va` mo+? ra mo^.t tho+`i ky` mo+'i ho+.p ta'c
va` hu+~u nghi. giu+~a hai nu+o+'c.
Phi'a Vie^.t Nam dda~ tra?i tha?m ddo? ddo'n cha`o to^?ng tho^'ng
My~ va` ddoa`n vie^n chu+'c ddi theo, hai be^n dda~ ky' hie^.p
ddi.nh ho+.p ta'c khoa ho.c ky~ thua^.t. Co+ quan vie^.n tro+. My~
USAID ddu+o+.c dda(.t tru. so+? o+? Vie^.t Nam. Phi'a My~ giu'p 200
trie^.u ddo^ la nha(`m thu+.c thi Hie^.p ddi.nh Thu+o+ng ma.i
Vie^.t-My~...
DDa(`ng sau nhu+~ng nghi thu+'c ngoa.i giao, cuo^.c ddi tha(m dda~
dde^? la.i sa^u dda^.m nhu+~ng bo^. ma(.t trong cuo^.c ho^.i ngo^.
Vie^.t-My~. Nhu+~ng bo^. ma(.t ddu+o+.c in ro~ ne't tre^n phim,
a?nh, ma`n truye^`n hi`nh va` ba'o chi', ddu+o+.c mo^ ta? trong
ha`ng tra(m ba`i ba'o, mang y' nghi~a ta^m ly', xa~ ho^.i va`
chi'nh tri. sa^u sa('c, go+.i le^n nhie^`u suy nghi~ thu' vi..
Tru+o+'c he^'t la` bo^. ma(.t tu+o+i cu+o+`i, co+?i mo+?, da'ng ve?
hoa.t ba't, na(ng ddo^.ng, ra^'t ga^`n qua^`n chu'ng, lo`ng u+u
a'i vo+'i tuo^?i tre? Vie^.t Nam cu?a To^?ng tho^'ng Clinton.
Ba'o chi' Pha'p, My~, Nha^.t, Anh..., ca? ba'o Vie^.t Nam nu+~a,
ghi la.i nhu+~ng lo+`i ngu+o+`i da^n bi`nh thu+o+`ng tho^'t le^n
bo^.c tru+.c khi ga(.p to^?ng tho^'ng My~: "O^ng a^'y tre?, dde.p
trai, de^~ thu+o+ng, bi`nh da^n, dda'ng me^'n, tu+. nhie^n, co+?i
mo+?, co' su+'c ha^'p da^~n, cuo^'n hu't la. thu+o+`ng...", "nhu+~ng
lo+`i nga('n go.n, sa^u sa('c, cha^n thu+.c, ga^y a^'n tu+o+.ng
ma.nh"...
O^ng Clinton cu~ng to? ra la` mo^.t chi'nh kha'ch tho^ng minh,
kho^n khe'o dde^'n ddo^. tinh te^' trong xu+? su+. va` ca^u no'i.
O^ng quan ta^m dde^'n vi. tri' chie^'n lu+o+.c, dde^'n quye^`n lo+.i
kinh te^' cu?a Hoa Ky` o+? khu vu+.c cha^u A', Tha'i Bi`nh
Du+o+ng, ddo^`ng tho+`i kho^ng que^n nha('n nhu? khe'o gio+'i ca^`m
quye^`n co^.ng sa?n o+? Ha` No^.i ha~y qua? ddoa'n mo+? cu+?a, ho`a
nha^.p vo+'i the^' gio+'i, ha~y to^n tro.ng nha^n quye^`n, quye^`n
tu+. do to^n gia'o va` tu+. do tu+ tu+o+?ng cu?a ngu+o+`i da^n:
ca'c ddie^`u a^'y - theo the^? nghie^.m cu?a nu+o+'c My~ - kho^ng
he^` la`m ma^'t o^?n ddi.nh xa~ ho^.i, tra'i la.i chi? la`m cho
the^? che^' pha'p quye^`n the^m vu+~ng cha('c....
O^ng Clinton dda~ ye^u ca^`u ba(`ng ddu+o+.c cuo^.c ga(.p ddu+'c gia'm
mu.c Pha.m Minh Ma^~n va` qua ddo' gu+?i tho^ng ddie^.p ro~ ra`ng
cho la~nh dda.o, nhu+~ng ngu+o+`i theo ca'c to^n gia'o va` nha^n
da^n Vie^.t Nam la` ca^`n to^n tro.ng va` thu+.c hie^.n tu+. do
to^n gia'o. Ta.i Ba?o ta`ng My~ thua^.t Sa`igo`n, khi ga(.p
ca'c nghe^. si~ va` ba.n tre?, o^ng Clinton la.i nha^'n ma.nh
tho^ng ddie^.p ve^` tu+. do: "Chi? co' ca'c ba.n (tre?) mo+'i co'
the^? quye^'t ddi.nh ba(`ng ca'ch na`o 'de^.t' ca'c quye^`n tu+. do
ca' nha^n va` nha^n quye^`n va`o trong ta^'m va?i cu?a ba?n
nga~ quo^'c gia Vie^.t Nam vu+~ng be^`n".
Vo+'i thie^.n chi' ro~ re^.t do+? ha(?n sang trang li.ch su+? mo+'i
trong quan he^. giu+~a hai nu+o+'c, to^?ng tho^'ng Clinton tu+o+?ng
nie^.m chung ho+n ba trie^.u ngu+o+`i Vie^.t Nam cu?a ca'c be^n
va` 58,000 ngu+o+`i My~ bo? mi`nh trong tra^.n chie^'n va` ddu+a ra
ke^'t lua^.n chi' ly'. Chu'ng ta kho^ng the^? thay ddo^?i qua'
khu+', chu'ng ta co' the^? cu`ng nhau thay ddo^?i tu+o+ng lai.
Bo^. ma(.t tu+o+i cu+o+`i, ho+'n ho+? cu?a ha`ng va.n, ha`ng chu.c
va.n nam nu+~ thanh nie^n Vie^.t Nam tu+. pha't ddo^? ra ddu+o+`ng,
no^ nu+'c va^~y cha`o, ba('t tay to^?ng tho^'ng My~ va` ca'c vi.
cu`ng ddi dda~ ta.o ne^n mo^.t a^'n tu+o+.ng sa^u dda^.m. Ma(.c da^`u
bi. mo^.t he^. tho^'ng gia'o du.c, tuye^n truye^`n va` ca?nh sa't
co^? lo^~ va` hung ha~n nha`o na(.n, kie^?m soa't nha^.n thu+'c
va` tu+ tu+o+?ng, tuo^?i tre? Vie^.t Nam khi co' di.p va^~n nga^?ng
cao dda^`u, tru+ng ra bo^. ma(.t tho^ng minh, cu+o+ng nghi., hu+o+'ng
to+'i nhu+~ng gia' tri. cao quy' cu?a tho+`i dda.i: ho`a bi`nh,
hu+~u nghi., da^n chu?, nha^n quye^`n va` pha't bie^?u, ho.
dda`ng hoa`ng tra? lo+`i pho?ng va^'n cu?a ca'c nha` ba'o quo^'c
te^', no'i le^n kha't vo.ng ho`a nha^.p nhanh vo+'i the^' gio+'i
hie^.n dda.i, so+'m cha^'m du+'t no^~i nho.c kho^ng co' tu+. do,
so+'m thoa't kho?i ca?nh ddo'i nghe`o giu+~a mo^.t khu vu+.c ddang
vu+o+n nhanh to+'i pho^`n thi.nh...
Bo^. ma(.t cu?a ca'c vi. la~nh dda.o co^.ng sa?n Vie^.t Nam trong
nhu+~ng nga`y na`y sao ma` hie^'m nhu+~ng nu. cu+o+`i! Ho. to? ra
lu+o+~ng lu+., nga^`n nga.i. Ba`n tay ddo'n kha'ch nhu+ ngu+o+.ng
ngu`ng, kho^ng bo'p cha(.t. Ho. chi? dda.o ba'o chi' va` du+.
lua^.n de^~ da~i, vu+`a pha?i... ddo^'i vo+'i ke? thu` cu?a ho^m
qua. Ho. tu+` cho^'i kho^ng ca^'p visa cho ca'c pho'ng vie^n
cu?a DDa`i A' cha^u Tu+. Do (RFA) do quo^'c Ho^.i My~ ba?o tro+..
Ho. co`n ga^y a'c ca?m vo+'i ca'c nha` ba'o quo^'c te^' khi cho
ca?nh sa't lu`ng su.c suo^'t ga^`n hai gio+` tre^n ma'y bay
cu?a ca'c nha` ba'o quo^'c te^' dde^? truy ti`m nhu+~ng nha` ba'o
"nguy hie^?m"(!). Ho. co`n cho co^ng an chi`m ghi a^m le'n
ca'c cuo^.c pho?ng va^'n cu?a ca'c ba'o My~, Pha'p ho?i
chuye^.n sinh vie^n Vie^.t Nam dde^? sau na`y ha`nh to^.i nhu+~ng
ai no'i tre^.ch kho?i y' cu?a la~nh dda.o! Ca'c nha` la~nh
dda.o co^? hu~ ca`ng the^m bu+.c tu+'c khi tha^'y ngu+o+`i da^n
ca?m nha^.n ra(`ng kho^ng ai trong bo.n ho. bi`nh da^n ho+n,
ha^'p da^~n ho+n to^?ng tho^'ng Clinton! Co' nha` ba'o quo^'c te^'
ghi nha^.n bo^. ma(.t vo^ ca?m cu?a vie^.n tru+o+?ng Vie^.n DDa.i
ho.c Ha` no^.i trong die^~n va(n vie^'t sa(~n no'i dde^'n "chu?
nghi~a xa~ ho^.i" nhu+ mo^.t va^.t dda~ che^'t!
Bo^. ma(.t tie^u bie^?u "dda(.c sa('c" nha^'t trong cuo^.c ddo'n
tie^'p to^?ng tho^'ng Clinton la` thuo^.c ve^` o^ng to^?ng bi' thu+
Le^ Kha? Phie^u. Ca'c nha` ba'o quo^'c te^' dde^`u ra`nh ca'i
lu+o+~i go^~ cu?a o^ng ve^` chu? nghi~a xa~ ho^.i, ve^` ddo^.c quye^`n
cu?a dda?ng co^.ng sa?n. Va^.y ma` la^`n na`y ho. va^~n bi. ba^'t
ngo+`! Trong cuo^.c ho^.i dda`m sa'ng thu+' Ba?y 19-11 vo+'i to^?ng
tho^'ng My~, o^ng Phie^u dda~ "do+? ha(?n sang trang su+? mo+'i"
ba(`ng ca'ch... ly' su+. ra(`ng: "Vie^.t Nam co' mang qua^n ddi
dda'nh Hoa Ky` dda^u ma` Hoa Ky` la.i ddem qua^n sang dda'nh
Vie^.t Nam?". Mo^.t ca^u ho?i ho+' he^nh vu.ng ve^`? hay co^'
ti`nh ga^y su+.? Ra^'t kho^ng ddu'ng lu'c va` kho^ng ddu'ng cho^~.
Ro^`i va^~n ca'i kie^?u ly' su+. ngo^ng nghe^nh tho+`i chie^'n
tranh, o^ng Phie^u bo^'p cha't mo^.t ca'ch do+? ho+i, va^~n
kho^ng ddu'ng lu'c va` ddu'ng cho^~ ra(`ng: "Cuo^.c chie^'n tranh
ma` ca'c nga`i go.i la` chie^'n tranh Vie^.t Nam, chu'ng to^i
go.i la` cuo^.c kha'ng chie^'n cho^'ng My~ cu+'u nu+o+'c". Ro~
ra`ng tha'i ddo^. ga^y go^~ lu'c na`y la` tha'i ddo^. cu?a ke?
ye^'u bo'ng vi'a, ma^'t tu+. tin, chu+a no'i la` thie^'u hie^?u
bie^'t, thie^'u li.ch su+. to^'i thie^?u.
Nga`y 19-11, khi to^?ng tho^'ng Clinton co`n o+? Sa`igo`n, o^ng
Phie^u tu+` Ha` No^.i co' ra le^.nh cho ba'o Nha^n Da^n dda(ng
no^?i ba^.t lo+`i o^ng: "Qua' khu+' la` go^'c re^~, la` ne^`n
ta?ng, la` su+'c ma.nh cu?a hie^.n ta.i va` tu+o+ng lai", va`
"chu? nghi~a xa~ ho^.i la` tu+o+ng lai tu+o+i sa'ng cu?a dda^'t
nu+o+'c". DDa^y la` pha?n u+'ng vo^.i va~ cu?a o^ng khi ddu+o+.c
bie^'t nha^n da^n va` tuo^?i tre? Sa`igo`n dda~ da`nh cho to^?ng
tho^'ng My~ mo^.t su+. ddo'n tie^'p tu+. pha't, ddo^ng dda?o va`
na'o ddo^.ng ho+n o+? Ha` No^.i kha' nhie^`u. O^ng ca`ng cay khi
ddu+o+.c bie^'t nu+~ da^n bie^?u My~ Loretta Sanchez dda~ ga(.p bo^'n
nha` pha?n kha'ng tie^u bie^?u: tu+o+'ng Tra^`n DDo^., ca'c o^ng
Hoa`ng Minh Chi'nh, Nguye^~n Thanh giang va` Pha.m Que^' Du+o+ng,
dde^? chuye^?n y' kie^'n cu?a bo^'n o^ng dde^'n to^?ng tho^'ng
Clinton ra(`ng che^' ddo^. na`y la` che^ ddo^. kho^ng da^n chu?,
pha?n da^n chu?. O^ng lie^`n vo^.i va~ ra le^.nh cho thu+'
tru+o+?ng quo^'c pho`ng kie^m to^?ng tham mu+u tru+o+?ng ho` he't
tre^n ba'o Qua^n DDo^.i Nha^n Da^n, tru+o+'c khi to^?ng tho^'ng
My~ ro+`i kho?i Vie^.t Nam, ra(`ng qua^n ddo^.i nha^n da^n kie^n
quye^'t dda^.p tan mo.i a^m mu+u die^~n bie^'n ho`a bi`nh cu?a ca'c
the^' lu+.c thu` ddi.ch trong va` ngoa`i nu+o+'c. O^ng to^?ng ho.
Le^ ca`ng ddie^n tie^'t le^n khi ddu+o+.c tin To^?ng tho^'ng
Clinton va^~n go+?i tho^ng ddie^.p ro~ ra`ng ve^` da^n chu?,
nha^n quye^`n, ve^` tu+. do ti'n ngu+o+~ng trong nga`y cuo^'i cu`ng
o+? tha(m Vie^.t Nam. O^ng no^?i gia^.n, o^ng pho^`ng mang tro+.n
ma('t, o^ng so+. ra(`ng tho^ng ddie^.p a^'y se~ ddu+o+.c su+. hu+o+?ng
u+'ng no^`ng nhie^.t cu?a ca? nu+o+'c, cu?a mo.i gio+'i to^n gia'o
lo+'n, cu?a tuo^?i tre? ha'o hu+'c ddo^?i mo+'i va` tu+. do. DDa~
co' nha` ba'o vi' tho^ng ddie^.p na`y dde^'n Vie^.t Nam nhu+ mo^.t
co+n mu+a giu+~a mu`a ha.n lo+'n. No' la`m no^?i phu+o+ng hu+o+'ng
gia'o ddie^`u, co^? lo^~ cu?a dda.i ho^.i 9 ddang ddu+o+.c chua^?n
bi....
O^ng to^?ng bi' thu+ le^n co+n la?m nha?m, o^ng to^?ng tham mu+u
tru+o+?ng ho` he't lo+`i dde do.a... ro+i to?m va`o su+. ho+`
hu+~ng, nhu'n vai va` bi~u mo^i cu?a ngu+o+`i da^n khi ma` ca?
bo^. ma'y cu?a dda?ng va` qua^n ddo^.i a^'y va^~n kho^ng nga(n
no^?i mo^.t chie^'c ma'y bay the^? thao tu+` Tha'i Lan bay ha`ng
gio+` tre^n tha`nh pho^' mang te^n "la~nh tu. vi~ dda.i" dde^?
tha? ha`ng va.n truye^`n ddo+n va` tro+? ra an toa`n nhu+ cho^'n
kho^ng ngu+o+`i.
Tre^n ma'y bay tro+? ve^` Washington, pho'ng vie^n truye^`n
hi`nh CNN dda~ pho?ng va^'n To^?ng tho^'ng Clinton ve^` ke^'t qua?
chuye^'n ddi tha(m Vie^.t Nam, ve^` tha'i ddo^. "kho^ng gio^'ng ai"
cu?a o^ng Le^ Kha? Phie^u ke^? tre^n dda^y, o^ng Clinton dda~
vui cu+o+`i tra? lo+`i: "Chuye^'n ddi dda~ dda.t ke^'t qua? to^'t";
"a^'n tu+o+.ng sa^u sa('c nha^'t la` da^n Vie^.t Nam ra^'t tre?,
tra`n dda^`y su+'c so^'ng" va` "tie^'n tri`nh dde^'n tu+. do cu?a
Vie^.t Nam la` kho^ng the^? dda?o ngu+o+.c".
Nhie^`u nha` ba'o Pha'p khi tro+? ve^` Paris cho ra(`ng tha'i
ddo^. thie^'u va(n ho'a cu?a To^?ng bi' thu+ Le^ Kha? Phie^u
kho^ng gio^'ng nhu+ tha'i ddo^. cu?a Chu? ti.ch Tra^`n DDu+'c Lu+o+ng
va` Thu+' tru+o+?ng Phan Va(n Kha?i: tha'i ddo^. ra^'t cu~ ky~ a^'y
la` kho^ng ho+.p chu't na`o vo+'i tho+`i ddo^?i mo+'i, chi? la`m
cho quan he^. My~ - Vie^.t bi. phu? dda'm ma^y. Pha?i cha(ng Le^
Kha? Phie^u vo^'n coi DDa?ng Co^.ng sa?n Trung Quo^'c la` ba^.c
tha^`y, muo^'n nha('n mo^.t ti'n hie^.u vo+'i Ba('c Kinh dde^? giu+~
gi`n ti`nh nghi~a mo^i ra(ng vo+'i nu+o+'c xa~ ho^.i chu? nghi~a
dda`n anh?
Ngu+o+`i da^n Vie^.t Nam cho dde^'n nay va^~n co`n ba`n ta'n va`
nga^~m nghi~ ve^` chuye^'n ddi tha(m li.ch su+? cu?a to^?ng tho^'ng
My~, ve^` bo^. ma(.t tu+o+i ta('n, tre? trung, nhu+~ng lo+`i no'i
ha^'p da^~n, cuo^'n hu't cu?a to^?ng tho^'ng My~ ve^` pha't trie^?n
ga('n lie^`n vo+'i da^n chu?, tu+. do; ve^` su+. la~nh dda.o co^?
lo^~, gia'o ddie^`u, ke^`m ha~m pha't trie^?n va` tie^'n bo^. cu?a
ca'c vi. ca^`m quye^`n cho'p bu o+? Vie^.t Nam; ve^` bo^. ma(.t tinh
tha^`n lo^~i tho+`i, ra^'t u+ la` "qua' dda't" cu?a ca'c bo^ la~o
o+? Ba DDi`nh, dda(.c bie^.t la` bo^. ma(.t cau co', co^? le^n ga^n,
ro^`i no^?i do'a cu?a to^?ng bi' thu+ ddang ddu+o+.c tru+ng ra ro^.ng
ra~i kha('p the^' gio+'i.
Sent via Deja.com http://www.deja.com/
Before you buy.