BS Nguye^~n DDan Que^' va` nga`y Nha^n Quye^`n Cho VN 11-5
hytran
DDo^ng Qua^n
Tu+` sau khi nhuo^.m ddo? Mie^`n Nam VN, nha` ca^`m quye^`n Ha` No^.i
su+? du.ng nhie^`u thu? ddoa.n gian a'c, khu?ng bo^', tu` dda`y, dda`n
a'p ngu+o+`i da^n dde^? cu?ng co^' che^' ddo^. ddo^.c ta`i dda?ng
tri.. Nhie^`u ba^.c si~ phu kie^n cu+o+`ng dda~ anh du~ng ddu+'ng le^n
cho^'ng ddo^'i , mo^.t trong nhu+~ng nha` tri' thu+'c , ma.nh da.n
pha?n kha'ng ba.o quye^`n Ha` No^.i la` Ba'c si~ Nguye^~n DDan Que^'.
Ba'c si~ Nguye^~n DDan Que^' sinh na(m 1942. O^ng theo gia ddi`nh di
cu+ va`o Nam na(m 1954, to^'t nghie^.p Y Khoa Saigon na(m 1966. Sau
nhie^`u na(m du ho.c o+? ngoa.i quo^'c O^ng dda~ ha^'p thu., tha^'m
nhua^`n tu+ tu+o+?ng Da^n Chu? , Tu+. Do Ta^y Phu+o+ng, ne^n a^'p u?
nhie^`u ly' tu+o+?ng ,u+o+'c mo+ xa^y du+.ng xa~ ho^.i VN tre^n ne^`n
ta?ng co^ng ba(`ng, nha^n ba?n. Sau khi hoa`n ta^'t chu+o+ng tri`nh tu
nghie^.p na(m 1974 O^ng dda~ tu+` cho^'i kho^ng la`m vie^.c cho To^?
Chu+'c Y Te^' Quo^'c Te^' (WHO) dde^? ve^` phu.c vu. ddo^`ng ba`o o+?
que^ nha`, vo+'i chu+'c vu. Gia'm DDo^'c Khu No^.i Khoa Be^.nh vie^.n
Cho+. Ra^?y. Ro^`i bie^'n co^' 30 tha'ng Tu+, 1975 dde^'n, ca? gia
ddi`nh anh em cu?a O^ng ra ddi ngoa.i quo^'c, rie^ng O^ng dda~ cho.n
o+? la.i VN , vo+'i hoa`i ba?o xa^y du+.ng la.i dda^'t nu+o+'c tha^n
ye^u sau bao na(m chinh chie^'n ddie^u linh.
Vo+'i tho+`i gian , nha^.n ra ddu+o+.c thu+.c tra.ng tham nhu~ng,
ddo^.c ta`i, tho^'i na't cu?a CS Ha` No^.i, Ba'c si~ Nguye^~n DDan
Que^' ,ngu+o+`i mang nhie^`u u+u tu+ cho va^.n ma.ng da^n to^.c , dda~
quye^'t ta^m ddi va`o con ddu+o+`ng dda^`y cho^ng gai, tranh dda^'u
cho que^ hu+o+ng.
Che^' ddo^. lao tu` cu?a CS cu+.c ky` ba.o a'c. Mo^.t trong nhu+~ng
hi`nh pha.t ghe^ go+'m cu?a ho. la` bo? ddo'i, co+n ddo'i ha`nh ha.
suo^'t nga`y dde^m, ddo^i khi la`m con ngu+o+`i ma^'t he^'t nha^n
ti'nh. Nhie^`u ngu+o+`i dda~ kie^.t su+'c, na(`m xuo^'ng sau bu+'c
tu+o+`ng lao ly'. Cu+' tu+o+?ng tu+o+.ng mo^.t gio+` trong tay CS ,
bi. ha`nh ha., tra ta^'n chu'ng ta co' the^? hi`nh dung ddu+o+.c no^~i
ha~i hu`ng, ddo+'n ddau the^? xa'c nhu+ the^' na`o, ma` Ba'c si~
Nguye^~n DDan Que^' dda~ bi. ba('t ba la^`n, ga^`n hai mu+o+i na(m
cu?a cuo^.c ddo+`i O^ng bi. giam giu+? trong lao tu` CS. O^ng dda~ hy
sinh ca? qua~ng ddo+`i thanh xua^n cu?a mi`nh cho ly' tu+o+?ng Da^n
Chu?, Tu+. Do.
Ba'c si~ Nguye^~n DDan Que^' bi. ba('t ve^` to^.i gi`?
La` mo^.t ngu+o+`i a'i quo^'c O^ng luo^n suy tu+, ti`m mo^.t hu+o+'ng
ddi choVN, la`m sao thoa't kho?i ti`nh tra.ng cha^.m tie^'n, ngu+o+`i
da^n co' ddu+o+.c nha^n quye^`n ca(n ba?n. Trong u+o+'c muo^'n na`y
O^ng dda~ pho^? bie^'n nhie^`u ba`i nghi. lua^.n ve^` chi'nh tri. va`
nhu+~ng sa'ch lu+o+.c kinh te^' cho que^ hu+o+ng. O^ng dda~ nhie^`u
la^`n tru+.c tie^'p go+?i kha'ng thu+ dde^'n ca'c to^? chu+'c Nha^n
Quye^`n Quo^'c Te^' nhu+ Human Rights Watch, Robert F. Kennedy Human
Rights Center, Amnesty International va` Bo^. Ngoa.i Giao Hoa
Ky`...va` le^n tie^'ng ddo`i ho?i CS thu+.c thi Da^n Chu?, chi'nh tri.
dda nguye^n.
Lao tu` la` no+i dde do.a, tra ta^'n ddo+'n ddau hu?y hoa.i y' chi'
dda^'u tranh cu?a con ngu+o+`i, nhu+ng ddo^'i vo+'i Ba'c Si~ Nguye^~n
DDan Que^', ca`ng bi. dda`n a'p ca`ng la`m so^i su.c ba^`u nhie^.t
huye^'t. O^ng dda~ vu`ng le^n, ddanh the'p va.ch tra^`n to^.i a'c va`
nhu+~ng vi pha.m nha^n quye^`n cu?a DDa~ng CSVN. Su+. hie^.n hu+~u
cu?a O^ng la` mo^.t chu+o+'ng nga.i, mo^.t tha'ch thu+'c ddo^'i vo+'i
nha` ca^`m quye^`n Ha` No^.i.
La^`n thu+' nha^'t ,sau khi tha`nh la^.p "Ma(.t Tra^.n Da^n To^.c
Tie^'n Bo^." ä vo+'i hai to+` ba'o chui "Vu`ng Da^.y" va` "Toa`n Da^n
Vu`ng Da^.y" O^ng bi. ba('t, bi. ca^`m tu` mu+o+`i na(m , tu+` 1978
dde^'n 1988. La^`n thu+' hai , O^ng dda.i die^.n cho Cao Tra`o Nha^n
Ba?n pho^? bie^'n lo+`i ke^u go.i ca'c lu+.c lu+o+.ng dda^'u tranh,
no^~ lu+.c va^.n ddo^.ng dde^? co' mo^.t nu+o+'c VN da^n chu?, mo^.t
xa~ ho^.i co^ng ba(`ng. O^ng bi. giam ta'm na(m. Va` nga`y 13/3/ 03
O^ng bi. ba('t la^`n thu+' ba vi` dda~ ddu+a ra ba?n tin to^' ca'o CS
tuye^n truye^`n bi.a dda(.t ve^` tu+. do tho^ng tin, vo^'n di~ kho^ng
bao gio+` co' du+o+'i che^' ddo^. CS. Cho dde^'n nay ho+n mo^.t na(m
bi. bie^.t giam, kho^ng ai bie^'t ba^y gio+` O^ng ra sao, cu~ng kho^ng
bie^'t bao gio+` ddu+o+.c ddu+a ra to`a xe't xu+??
Kho^ng lay chuye^?n ddu+o+.c y' chi' ba^'t khua^'t dda^'u tranh cu?a
O^ng , CS dda~ nhie^`u la^`n du`ng nhu thua^.t khuye^'n du. O^ng
xua^'t ngoa.i, nhu+ng o^ng dda~ kha(?ng kha('n tu+` cho^'i , vi`
ddo^'i vo+'i o^ng lu+u DDA`Y kho^ng co' nghi~a la` tu+. do.
Ca'i khi' pha'ch hu`ng anh cu?a O^ng dda~ la`m cho ca? the^' gio+'i
kinh nga.c, ki'nh phu.c, ho. hie^?u ddu+o+.c the^' na`o la` ngu+o+`i
VN. O^ng dda~ ddu+o+.c trao ta(.ng gia?i thu+o+?ng Nha^n Quye^`n Raoul
Wallenberg na(m 1994, Gia?i Nha^n Quye^`n Robert Kennedy na(m 1995,
Gia?i Hellman / Hammett na(m 2002. Nhie^`u la^`n O^ng ddu+o+.c dde^`
cu+? la`m u+'ng vie^n Gia?i Nobel Ho`a Bi`nh; ga^`n dda^y nha^'t Da^n
Bie^?u Lie^n Bang HK Ed Royce cu`ng ba?y Da^n Bie^?u , Thu+o+.ng Nghi.
Si~ dde^` cu+? O^ng cho gia?i Nobel Ho`a Bi`nh 2004.
Ngu+o+.c do`ng tho+`i gian, nga`y 11 tha'ng 5 , 1990 Ba'c si~ Nguye^~n
DDan Que^' dda~ co^ng khai ddu+a ra "Lo+`i Ke^u Go.i" cu?a "Cao Tra`o
Nha^n Ba?n" ta.i Saigon, ddo`i nha` ca^`m quye^`n CS pha?i to^n tro.ng
ca'c quye^`n ca(n ba?n cu?a ngu+o+`i da^n, pha?i cha^'p nha^.n sinh
hoa.t chi'nh tri. dda nguye^n, pha?i tra? la.i ngu+o+`i da^n quye^`n
lu+.a cho.n mo^.t chi'nh the^? phu` ho+.p vo+'i nguye^.n vo.ng mi`nh
qua ba^`u cu+? tu+. do va` co^ng ba(`ng. Sau ddo' O^ng bi. ba('t va`
bi. ke^u a'n 20 na(m tu`.
Bo^'n na(m sau Nghi. vie^n Alan Mayer cu?a Ha. Vie^.n Virginia dde^`
xu+o+'ng va` ta'm ddo^`ng vie^.n ba?o tro+. Du+. Tha?o Quye^'t Nghi.
275 , "Nga`y 11 tha'ng 5, 94 la` Nga`y Nha^n Quye^`n Cho VN" . Ha.
Vie^.n Virginia dda~ tho^ng qua Quye^'t Nghi. na`y .
Sau ddo' Co^.ng DDo^`ng VN va^.n ddo^.ng Quo^'c Ho^.i Lie^n Bang HK
cha^'p nha^.n "Nga`y 11 tha'ng 5, 94 la` Nga`y Nha^n Quye^`n Cho VNU+~
. Ta.i Thu+o+.ng Vie^.n Nghi. si~ Charles Robb dde^. tri`nh Du+. Tha?o
Quye^'t Nghi. S. R. 168. Ta.i Ha. Vie^.n Nu+~ Da^n Bie^?u Leslie Byrne
dde^. tri`nh Du+. Tha?o Quye^'t Nghi. H.R. 333. Hai Du+. Tha?o na`y
dda~ ddu+o+.c lu+o+?ng vie^.n cha^'p thua^.n , tro+? tha`nh Du+.
Lua^.t SJ 168. Du+. Lua^.t na`y ddu+o+.c chuye^?n sang Ha`nh Pha'p.
To^?ng Tho^'ng Bill Clinton dda~ ky', Du+. Lua^.t na`y tro+? tha`nh
Co^ng Lua^.t so^' 103-258, quy ddi.nh "Nga`y 11 tha'ng 5,1994 la`
Nga`y Nha^n Quye^`n Cho VN".
Lo+`i Ke^u Go.i cu?a Cao Tra`o Nha^n Ba?n ta.i Saigon na(m 1990 do
Ba'c si~ Nguye^~n DDan Que^' dde^` xu+o+'ng, ddo`i Nha^n Quye^`n, Tu+.
Do va` Da^n Chu? cho toa`n da^n VN, ddu+o+.c coi la` nguye^.n vo.ng
chi'nh dda'ng cu?a Nha^n Da^n VN, dda~ ddu+o+.c ca'c nha` La^.p Pha'p
Hoa Ky` co^ng nha^.n. DDa^y la` mo^.t tha('ng lo+.i chi'nh tri. cu?a
Ba'c si~ Nguye^~n DDan Que^' va` cu?a Co^.ng DDo^`ng VN o+? ha?i
ngo.ai.
Ba'c si~ Nguye^~n DDan Que^' dda~ tu+` bo? ddo+`i so^'ng gia`u sang
cu?a mo^.t Ba'c Si~, tu+` cho^'i ddo+`i so^'ng tie^.n nghi o+? ngoa.i
quo^'c; O^ng hy sinh ca? ddo+`i mi`nh, chi.u ddu+.ng ga^`n hai mu+o+i
na(m trong lao tu` CS dde^? tranh dda^'u cho nha^n da^n VN co'
ddu+o+.c Nha^n Quye^`n, Tu+. Do va` Da^n Chu?. O^ng la` mo^.t anh
hu`ng , ddang hie^n ngang ddi va`o li.ch su+? da^n to^.c. O^ng la`
hie^.n tha^n cu?a ly' tu+o+?ng va` nie^`m tin, la` bie^?u tu+o+.ng
cu?a can tru+o+`ng va` ba^'t khua^'t. O^ng dda~ va` ddang tha('p le^n
ngo.n dduo^'c thie^ng, kho+i la.i nie^`m tu+. ha`o va` hu`ng khi'
dda^'u tranh cu?a da^n to^.c. Chu'ng ta kho^ng ngo^`i dda^y dde^?
ngu+o+~ng mo^. o^ng, chu'ng ta ne^n cu`ng O^ng , ti'ch cu+.c la`m
mo^.t ca'i gi` ddo' cho ly' tu+o+?ng quang phu.c que^ hu+o+ng.
To^? Quo^'c VN ca^`n co' nhu+~ng anh hu`ng nhu+ Ba'c si~ Nguye^~n DDan
Que^' va` ca^`n co' su+. tie^'p tay cu?a ta^'t ca? chu'ng ta, thi`
mo+'i mong vu+o+n le^n, co' ddu+o+.c mo^.t nga`y mai tu+o+i sa'ng.
Ha(`ng na(m Co^.ng DDo^`ng ngu+o+`i My~ go^'c Vie^.t va` ca'c ho^.i
ddoa`n, ddoa`n the^? dda~ long tro.ng to^? chu+'c le^~ ky~ nie^.m
"Nga`y 11 tha'ng 5, Nga`y Nha^n Quye^`n Cho VN " ta.i tru. so+? Quo^'c
Ho^.i Hoa Ky` , du+o+'i su+. ba?o tro+. cu?a ca'c Thu+o+.ng Nghi. Si~,
Da^n Bie^?u Lie^n Bang, ca'c to^? chu+'c Nha^n Quye^`n va` cu?a To^?ng
Lie^n DDoa`n Lao Co^ng va` Lao DDo^.ng Hoa Ky`, dde^? tie^'p ru+o+'c
ca'c pha'i ddoa`n o+? xa va` dde^? ca?m o+n su+. giu'p ddo+~ cu?a ca'c
gio+'i Ha`nh Pha'p va` La^.p Pha'p Hoa Ky`. Na(m nay la` na(m ky~
nie^.m thu+' mu+o+`i, se~ ddu+o+.c to^? chu+'c va`o lu'c 10:30 sa'ng
nga`y 11 tha'ng 5, 04 ta.i
Quo^'c Ho^.i Hoa Ky`
Russell Caucus Room, Russell Senate Office Building (go'c ddu+o+`ng C
va` 1st street )
va` tie^.c tie^'p ta^n va`o lu'c 7:30 to^'i nga`y 11 tha'ng 5 ta.i
Nha` ha`ng Lucky Three, 5900 Leesburg Pike, Falls Church Virginia.
Ra^'t mong ddu+o+.c nhie^`u ddo^`ng hu+o+ng tham du+. dde^? ho^~ tro+.
tinh tha^`n anh du~ng, ba^'t khua^'t cu?a Ba'c si~ Nguye^~n DDan Que^'
va` dda^?y ma.nh co^ng cuo^.c dda^'u tranh cho^'ng Co^.ng cu?a ddo^`ng
ba`o VN o+? ha?i ngoa.i .
To^? chu+'c Quo^'c Te^' Ye^?m Tro+. Cao Tra`o Nha^n Ba?n
4217 Evergreen Ln Annandale , VA 22003. Tel (703) 354-3825 www.
caotraonhanban.org
(Co' xe bus ddu+a ddo'n ddo^`ng hu+o+ng dde^'n Quo^'c Ho^.i HK lu'c
9:30 sa'ng ta.i Annandale United Methodist Church 6925 Columbia Pike,
Annandale VA.)