Ba'o ca'o thu+o+`ng nie^n cu?a Cao Uy? Ty. Na.n LHQ (UNHCR) ve^` va^'n dde^` tu+. do cu?a VN dda(ng nga`y 16.7.2009
rangnguyen
Chu? dde^` : Tu+. Do The^' gio'i 2009-Vietnam
pha't ha`nh: Freedom House
Quo^'c gia : Viet Nam
Nga`y : 16 July 2009
Tri'ch da^~n do Freedom House, Tu+. do tre^n the^' gio+'i -Vietnam, 16 July
2009. Ta.i :
Freedom in the World 2009-Vietnam
Thu? ddo^ : Ha noi
Da^n so^' : 86, 200,000
Quye^`n chi'nh tri. (Politcal Right Score) : Ha.ng 7
Quye^`n da^n su+. (Civil Liberty ) : Ha.ng 5
Ti`nh tra.ng : Kho^ng Tu+. Do
Capital: Hanoi
Population: 86,200,000
Da^~n nha^.p :
Hai nha` ba'o tu+`ng to^' ca'o tham nhu~ng cu?a chi'nh quye^`n ca^'p cao vu+`a
bi. tuye^n a'n co' to^.i va`o tha'ng 10 na(m 2008 vo+'i ly' do � lo+.i du.ng
quye^`n tu+. do va` da^n chu? � Su+. gia ta(ng ca(ng tha(?ng ve^` va^'n dde^`
su+? du.ng dda^'t ddai cu~ng dda~ na(ng xa?y ra giu+~a chi'nh quye^`n va` to^n
gia'o tro+? ne^n tra^`m tro.ng ho+n trong na(m. Cu+.u TT vo~ va(n Kie^.t
ngu+o+`i ddu+o+.c xem la` kie^'n tru'c su+ cu?a chu+o+ng tri`nh ddo^?i mo+'i
dda~ tu+`ng co' nhu+~ng chi? tri'ch tha(?ng thu+`ng ddo^'i vo+'i chi'nh quye^`n
hie^.n nay, cu~ng qua ddo+`i va`o tha'ng 6 .08. Bu+o+'c va`o tha'ng 11, nha`
nu+o+'c VN ra tuye^n bo^' a'p du.ng nghie^m nga(.t lua^.t le^. ba('t buo^.c hai
con dde^? kie^?m soa't su+. gia ta(ng da^n so^'.
*
Viet Nam la^'y la.i ddo^.c la^.p tu+` tay Pha'p va`o na(m 1954, nhu+ng la.i
pha?i chia la`m hai mie^`n. Mie^`n Nam du+o+'i su+. ye^?m tro+. cu?a Ta^y
phu+o+ng va` mo^.t nu+?a la` mie^`n Ba('c chi.u du+o+'i su+. cai tri. cu?a CS.
Cuo^.c chie^'n xa?y ra giu+?a hai mie^`n chi'nh thu+'c va`o tha^.p nie^n 1960
ke'o da`i ho+n mo^.t tha^.p nie^n. Na(m 1973 cuo^.c ngu+ng ba('n dda~ ddu+o+.c
ky' ke^'t nhu+ng ma~i dde^'n 1975 mo+'i tha^.t su+. cha^'m du+'t. Phe mie^`n
Ba('c tuye^n bo^' chi'nh tha('ng va` ca? hai mie^`n ddu+o+c xem chi'nh thu+'c
tho^'ng nha^'t va`o na(m 1976.
Chie^'n tranh va` chi'nh sa'ch kinh te^' lo^~i tho+`i dda~ nha^.n chi`m VN trong
nghe`o na`n, chi'nh sa'ch ddo^?i mo+'i ba('t dda^`u va`o na(m 1986 dda~ thay
ddo^?i VN mo^.t ca'ch kinh nga.c. Du li.ch la` nguo^`n lo+.i chu? cho^'t, cu`ng
vo+'i nguo^`n lo+.i xua^'t ca?ng no^ng pha^?m va` sa?n pha^?m tu+` nha` ma'y;
thi. tru+o+`ng co^? phie^'u ddu+o+.c mo+? va`o na(m 2000.
Tuy nhie^n, chi'nh sa'ch ddo^?i mo+'i kho^ng theo ddu'ng su+. tu+. do cho ne^`n
kinh te^' nhie^`u tha`nh pha^'n; chi'nh phu? bi. chi? tri'ch tha^.t na(.ng ne^`
cu`ng the^m su+. hoa`nh ha`nh tu+` te^. na.n tham nhu~ng. DDe^? ba?o ve^.
quye^`n lu+.c va` che^' ddo^., chi'nh quye^`n ddu+o+ng tho+`i dda~ tuye^n bo^'
no^? lu+.c cho^'ng tham nhu~ng la` chi'nh sa'ch u+u tie^n mo^.t trong ddo^?i
mo+'i va` duy tri` su+. to^`n ta.i cu?a dda?ng CSVN (CPV). Ha`ng ngu~ la~nh
dda.o co^' la`m sao chu' ta^m va`o vie^.c thu nga('n khoa?ng ca'ch gia`u nghe`o
giu~a no^ng tho^n va` tha`nh thi..
Ta.i dda.i ho^.i 10 cu?a dda?ng CSVN tha'ng tu+ 2006, No^ng ddu+'c Ma.nh
ddu+o+.c ta'i ba^`u va`o chu+'c bi' thu+ dda?ng , chu+'c vu. o^ng ta dda~ giu+~
tu+` 2001. Cu~ng va`o na(m na`y, dda?ng CSVN dda~ thoa? thua^.n ke^' hoa.ch cho
ca'c dda?ng vie^n ddu+o+.c na('m giu+~ ca'c tha`nh pha^`n thu+o+ng ma~i , tu+`ng
bu+o+'c thu ca'c doanh nha^n tre? va`o dda?ng ho.. Cu~ng na(m 2006 , Nguye^~n M
Trie^'t tu+` bi' thu+ tha`nh uy? ddu+o+.c quo^'c ho^.i ba^`u va`o chu+'c chu?
ti.ch nu+o+'c , trong khi ddo' Nguye^~n t Du~ng na('m ghe^' thu? tu+o+'ng.
DDe^? giu+~ to^'c ddo^. pha't trie^~n kinh te^', VN ca^`n nhie^`u vo^'n dda^`u
tu+ ngoa.i quo^'c va` va`o cho ddu+o+.c thi. tru+o+`ng Hoa ky` va` ca'c nu+o+'c
kha'c. Su+. ha.n che^' ve^` hoa.t ddo^.ng chi'nh tri. dda~ no+'i lo?ng pha^`n
na`o khi VN chua^?n bi. ho^.i nha^.p va`o To^? Chu+'c Tu+. Do Ma^.u Di.ch The^'
Gio+'i (WTO).
The^' ma` , sau khi VN tro+? tha`nh ho^.i vie^n thu+' 150 cu?a to^? chu+'c na`y
va`o tha'ng gie^ng 2007, nha` ca^`m quye^`n la.i thu+.c thi chi'nh sa'ch dda`n
a'p kho^'c lie^.t ddo^'i vo+'i ca'c nha` ba^'t ddo^`ng chi'nh kie^'n ba^'t ba.o
ddo^.ng. Ga^`n 40 nha` ba^'t ddo^`ng chi'nh kie^'n bi. ba('t bo+' trong ddo'
ho+n 20 ngu+o+`i dda~ bi. tuye^n a'n tu` da`i ha.n va`o na(m 2007.
Trong 900 u+'ng vie^n quo^'c ho^.i VN , trong 500 ngu+o+`i dda('c cu+? va`o
quo^'c ho^.i thi` chi? co' 50 ngu+o+`i ngoa`i dda?ng CSVN. Va`o tha'ng 8 2007
quo^'c ho^.i dda~ ba^`u cho.n no^.i ca'c mo+'i ddu+'ng dda^`u la` tt ho.
Nguye^~n. Trong ddo' co' 2 pho' tt co' kha? na(ng kinh te^ va` ra`nh Anh ngu+~.
TT na`y dda~ gia?m con so^' bo^. tru+o+?ng tu+` 26 xuo^'ng 22 trong no^.i ca'c
o^ng ta.
Vo~ v Kie^.t ngu+o+`i na('m chu+'c tt t u+'991 dde^'n 1997, ddu+o+.c xem nhu+
kie^'n tru'c su+ cu?a chu+o+ng tri`nh kinh te^' thi. tru+o+`ng che^'t va`o
tha'ng 6, 2008; o^ng ta cu~ng dda~ tu+`ng ke^u go.i chi'nh sa'ch ho`a ho+.p da^n
to^.c trong cuo^.c ba^`u cu+? 2007 va` ke^u go.i dda?ng la~nh dda.o CSVN no'i
chuye^.n vo+'i ca'c nha` dda^'u tranh da^n chu?. Hai la~nh dda.o dda^'u tranh
da^n chu? VN la` Thi'ch Huye^`n Quang va` Hoa`ng minh Chi'nh cu~ng ma^'t vo+'i
ly' do bi`nh thu+o+`ng trong na(m.
Vie^.c ta(ng gia' thu+.c pha^?m va` nhie^n lie^.u cu`ng khu?ng hoa?ng ti'n du.ng
quo^'c te^' dda~ la`m tri` tre^. kinh te^ VN va`o na(m 2008, dde do.a gia ta(ng
the^m ha`ng trie^.u ngu+o+`i VN nghe`o kho^?. Trong tho+`i gian na`y chi'nh
sa'ch ha.n che^' sinh dde? cu?a chi'nh quye^`n VN xem chu+`ng lo?ng le?o ddi.
Su+. tri` tre^. kinh te^' the^` gio+'i la`m ta'i pha't su+. lo a^u ve^` nhu
ca^`u cho^'ng ddo+~ vo+'i mu+c pha't trie^?n kinh te^, ta.o co^ng a(n vie^.c
la`m va` o^?n ddi.nh xa~ ho^.i. Va`o tha'ng 11 nha` ca^`m quye^n tuye^n bo^' ve^
lua^.t a'p dda(.t chi'nh sa'ch 2 co.n. Chuye^.n tranh tu.ng ve^` dda^'t ddai
xa?y ra lie^n tu.c khi chi'nh quye^`n a'p du.ng chi'nh sa'ch dde^`n bu` dda^'t
cho da^n dde^? la^'y dda^'t cho ca'c nha` dda^`u tu+ nu+o+'c ngoa`i thue^.
Chuye^.n na`y tie^'p tu.c va`o na(m 2008, ca'c na.n nha^n hie^'m khi tho?a ma~n
vo+'i chuye^.n dde^`n bu` tu+` nha` ca^`m quye^`n. Chuye^.n ddu+a dde^'n su+.
kie^.n nha` ca^`m quye^`n tra^'n a'p va` ba('t bo+' ngu+o+`i da^n ddi bie^?u
ti`nh cho^'ng la.i chi'nh sa'ch tre^n.
DA^N QUYE^`N VA` NHA^N QUYE^`N
VN kho^ng co' da^n chu? trong ba^`u cu+?. Quye^`n lu+c chi'nh tri. va` chi'nh
phu? dde^`u bi. dda?ng CSVN kie^?m soa't, Uy? Ban Trung U+o+ng dda?ng la` co+
quan quye^`n lu+c cao nha^'t. dda?ng CSVN la` chi'nh dda?ng ddo^.c to^n, va` no'
kho^ng cho phe'p ba^'t ky` dda?ng ddo^'i la^.p na`o.
Quo^'c ho^.i VN go^`m 500 tha`nh vie^n co' nhie^.m ky` 5 na(m, tho^ng thu+o+`ng
pha?i tua^n thu? theo su+. chi? huy cu?a dda?ng ; mo.i u+'ng vie^n muo^'n va`o
quo^'c ho^.i pha?i tho^ng qua su+. chua^?n y cu?a Ma(.t Tra^.n To^? Quo^'c VN,
ca'nh tay no^'i da`i cu?a dda?ng CSVN , du` dda?ng vie^n hay u+'ng vie^n ddo^.c
la^.p. Ca'c dda.i bie^?u quo^'c ho^.i co' the^? no'i le^n tie^'ng no'i khie^'u
na.i cu?a da^n , ra('c ro^'i lua^.t pha'p , cha^t va^'n ca'c bo^. tru+o+?ng va`
tranh ca~i ve^` lua^.t, xa~ ho^.i cu`ng ca'c dde^` ta`i kinh te^ trong gio+'i
ha.n ma` dda?ng cho phe'p.
Chu? ti.ch nu+o+'c do quo^'c ho^.i ba^`u, nhie^.m ky` 5 na(m, chu? ti.ch chi?
ddi.nh tt va` quo^'c ho^.i tho^ng qua.
Na.n tham nhu~ng va` lo+.i du.ng chu+'c vu. la` nhu+~ng va^'n na.n tra^`m
tro.ng. Ngu+o+`i da^n luo^n luo^n ke^u ca ve^` chuye^.n tham o^ cu?a ca'c gio+'i
chu+'c ca^`m quye^`n , chi'nh phu? thie^'u hie^.u na(ng , thu? tu.c ha`nh cha'nh
dda^`y quan lie^u va` lem -nhem cu`ng su+. ba('t bo+' kho^ng nguye^n co+'. Du`
cho ca'c gio+'i chu+'c cao ca^'p tu+` dda?ng va` chi'nh phu? tu+`ng tuye^n bo^'
chuye^.n na`y dda~ la`m suy gia?m lo`ng tin cu?a ngu+o+`i da^n nhu+ng ho. dda~
ra^'t i't thi ha`nh vo+'i ca'c vu. tro.ng a'n chi? va`i vu. le? te? ca' nha^n
ho+n la` thu+.c ta^m ca?i ca'ch trie^.t dde^?.
VN ddu+'ng thu+' 121 tre^n 180 quo^'c gia tham nhu~ng tre^n the^' gio+'i qua
cuo^.c ddie^`u tra cu?a co+ quan DDie^`u Tra Quo^'c Te^ ve^ Ti'nh Minh Ba.ch
(TICPI) va`o na(m 2008.
Chi'nh phu? VN kie^?m soa't ga('t gao ve^` truye^`n tho^ng. Ca'c nha` ba'o
ngu+o+`i na`o vu+o+.t qua la(`n ranh cho phepe', la^'y vi` du.: vie^'t ve^` ca'c
dde^` ta`i chi'nh tri hay kinh te^ co' ti'nh nha.y ca?m hoa(.c gia? ti'nh ddo^.c
ta`i cu?a dda?ng cha(?ng ha.n ho. se~ a^m tha^`m du`ng he^. tho^'ng to`a a'n hay
va`i hi`nh thu+'c kha'c dde^? tru+`ng pha.t nhu+~ng nha` ba'o na`y.
Ca'c pho'ng vie^n quo^'c te^' kho^ng ddu+o+.c ra kho?i gio+'i ha.n Ha` No^.i
ne^'u chu+a ddu+o+.c phe'p. Ba'o chi' pha't ha`nh ne^'u mang ti'nh cho^'ng
ddo^'i hay kho^ng chi'nh xa'c se~ bi. ddi`nh chi?. Mo^.t lua^.t va`o na(m 1999
ba('t ca'c nha` ba'o bo^`i thu+o+ng dde^'n ca'c nho'm hay ca' nha^n xe't bi.
phu+o+ng ha.i do ba?n tin tu+` ba'o chi' , ngay ca? nguo^`n tin chi'nh xa'c ddi
nu+~a. Du+o+'i sa('c lua^.t na(m 2006, nha` ba'o VN co`n chi.u nhu+~ng tie^`n
pha.t kho^?ng lo^` ve^` to^.i vu+o+.t ra`o ve^` nhu+~ng lua^.t le^. kie^?m
duye^.t nhu+ cho^'ng la.i tha`nh qua? ca'ch ma.ng, pha't ta'n tin tu+'c �nguy
ha.i �, hay pho^? bie^'n �tu+ tu+o+?ng ddo^'i kha'ng �.
Va`o tha'ng 10 2008 nha` ba'o Nguye^~n Vie^.t Chie^'n cu?a to+` Thanh Nie^n va`
Nguye^~n V Ha?i to+` Tuo^?i Tre? dda~ bi. tuye^n a'n mo^~i ngu+o+`i 2 na(m tu`
va` qua?n che^', vi` to^.i tu+o+`ng tri`nh vu. tham nhu~ng lo+'n na(m 2006 cu?a
ca'c gio+'i chu+'c cao ca^'p trong chi'nh quye^`n dda~ xu+? du.ng quy~ vie^.n
tro+. pha't trie^~n quo^'c gia va`o vie^.c ca' ddo^. bo'ng dda' cu'p Cha^u a^u.
Hai vie^n chu+'c nga`nh co^ng an cu~ng bi. truy to^' ve^` to^.i tie^'t lo^. tin
tu+'c xa^'u xa na`y ra cho truye^`n tho^ng; mo^.t ngu+o+`i thi` bi. mo^.t na(m
tu`, co`n ngu+o+`i kia thi` bi. ca?nh ca'o.
Chi'nh phu? so+? hu+~u nga`nh truye^`n hi`nh hoa`n toa`n. VN dda~ co' ve^. tinh
truye^`n tho^ng va`o tha'ng 4 .08. Du` truye^`n hi`nh ve^. tinh chi'nh thu+'c
gio+'i ha.n cho ca'c gio+i chu+'c ca^'p cao va` ca'c kha'ch sa.n quo^'c te^',
cu`ng cho ca'c doanh nghie^.p ngoa.i quo^'c , dda~ co' nhie^`u gia ddi`nh va`
ca'c thu+o+g hie^.u VN cu~ng du`ng ddu+o+.c ca'c di~a ve^. tinh na`y . Ta^'t ca?
ca'c nga`nh in a^'n dde^u tru+c tie^'p hay gia'n tie^'p bi. dda?ng CSVN , co+
quan chi'nh phu? hay qua^n ddo^.i la`m chu? du` cho mo^.t so^' ba'o chi' co^'
ga('ng vu+o+.t qua gio+'i ha.n cho phe'p ddo'.
Tuy con so^' ngu+o+`i du`ng Internet tie^'p tu.c gia ta(ng , chi'nh phu? VN
va^~n lie^n tu.c du`ng chi'nh quye^`n va` ca'c phu+o+ng tie^.n ky~ thua^.t dde^?
kho^'ng che^' ga('t gao ve^ Internet. Lua^.t 2003 nga(n ca^'m vie^.c nha^.n va`
pho^? bie^'n ca'c email no^.i dung cho^'ng la.i chi'nh quye^n, ca'c trang Web
co' no^.i dung �pha?n kha'ng � dde^`u bi. kho'a. Cu`ng chuye^.n ca'c chu? nha^n
ca'c trang web trong nu+o+'c pha?i ddu+o+.c chi'nh quye^`n duye^.t xe't no^.i
dung. Ca'c trang ma.ng cafe' ba('t buo^.c pha?i dda(ng ky' vo+'i chi'nh quye^`n
ve^` ly' li.ch ca' nha^n cu`ng lu+u giu+~ tho^ng tin ngu+o+`i du`ng trang ma.ng
ddo'.
Ngu+o+`i chu? nha^n trang ma.ng ddie^.n tu+? cu~ng tu+`ng ddo^'i ma(.t vo+'i
ca'c a'n pha.t hay bi. ddo'ng cu+?a ne^'u pha.m va`o to^.i kie^?m duye^.t. Ho^
thi Bi'ch Khu+o+ng mo^.t ngu+o+`i be^nh vu+.c cho quye^`n cu?a no^ng da^n VN
cu~ng bi tuye^n a'n tu` va`o tha'ng 4.2008 vo+'i 2 na(m tu` va` 3 na(m qua?n
che^' vo+'i ca'i to^.i tu+o+`ng tri`nh tre^n ma.ng nu+o+'c ngoa`i ve^` chuye^.n
vi pha.m nha^n quye^`n ta.i VN. Mo^.t sa('c lua^.t ga^`n dda^y tu+` chi'nh
quye^`n va`o tha'ng 12 cho phe'p ca'c da.ng tho^ng tin cho ca'c blogger tu+
nha^n ddu+o+.c post le^n ma.ng mo^.t ca'ch ho+.p le^..
Tu+. do to^n gia'o va^~n co`n bi. ha.n che^' , tuy co' ca?i thie^.n trong
nhu+~ng na(m ga^`n dda^y nho+` su+'c e'p quo^'c te^' cu`ng su+. giao di.ch
ro^.ng lo+'n vo+'i kinh te^' the^' gio+'i . Ta^'t ca? ca'c ta^.p the^? to^n
gia'o va` ca'c gia'o si~ pha?i gia nha^.p va`o mo^.t thu+.c the^? do dda?ng
kie^?m soa't va` co^' va^'n. Cu+' mo^~i to^n gia'o dde^`u co' mo^.t loa.i na`y
mo+'i ddu+o+.c chi'nh quye^`n co^ng nha^.n : Pha^t gia'o, Co^ng gia'o La ma~;
Tin la`nh ; Ho^`i gia'o; Cao dda`i mo^.t to^?ng ho+.p nhie^`u dda.o gia'o ; Ti'n
ddo^` Hoa` Ha?o mo^.t bie^'n the^? tu+` nha` chua`. Ca'c nho'm to^n gia'o na`y
ba('t buo^.c pha?i co' phe'p trong ha^`u he^'t sinh hoa.t, go^`m ca'c quye^'t
ddi.nh ca' nha^n va` xa^y mo+'i. Mo^.t nho'm la~nh dda.o to^n gia'o va` ti'n
hu+~u va^~n co`n bi. ca^'m co^' trong tu` hay ddo^'i ma(.t vo+'i su+. sa'ch
nhie^~u cu?a chi'nh quye^`n. Trong ma^'y na(m na`y ,ca'c nha` tho+` Co^ng gia'o
dda~ ddu+o+.c cho phe'p quye^'t ddi.nh gia'm mu.c va` linh mu.c , da^~u va^.y
ca'c vi. na`y pha?i ddu+o+.c chi'nh quye^`n tho^ng qua, tu+` chuye^.n na`y ca'c
vi. chu? cha(n mo+'i tha^'y ddu+o+.c su+. tu+ do to lo+'n khi ca'c vi. tu+`
trong nu+o+'c du ha`nh ra ngoa.i quo^'c.
Ne^`n tu+. do ve^` gia'o du.c cu~ng bi. ha.n che^'. Ca'c gia?ng su+ dda.i ho.c
pha?i ra^.p khuo^n ca'c chi'nh sa'ch quan tro.ng cu?a chi'nh phu? va` nha^'t la`
pha?i trung tha`nh vo+'i quan ddie^?m cu?a dda?ng khi gia?ng da.y hay vie^'t
ve^` ca'c dde^` ta`i chi'nh tri.. Chi'nh quye^`n hie^.n nay to? ra khe kha('t
vo+'i ca'c nha` hoa.t ddo^.ng u?ng ho^. da^n chu?. Ca'c ca' nha^n co' the^? no'i
thoa?i ma'i o+? nhu+~ng buo^?i no'i chuye^.n rie^ng tu+ mo+'i kho?i lo ha^.u
qua? dde^'n vo+'i ho. ma` tho^i.
Tu+. do la^.p ho^.i va` ho^.i ho.p cu~ng bi. ha.n che^'. Ca'c to^? chu+'c nha^n
quye^`n va` ca'c nho'm tranh dda^'u tu+ nha^n dde^`u bi. ca^'m chi?; ngoa.i tru+
ca'c to^? chu+'c nho? phi chi'nh phu? nhu+ u?ng ho^. ba?o to^`n mo^i tru+o+`ng ,
tha(ng tie^'n phu. nu+~ hay ba?o ve^. su+'c kho?e co^ng co^.ng thi` ddu+o+.c.
To^?ng Co^ng DDoa`n Lao DDo^.ng VN (VGCL), co' lie^n he^. cha(.t che? vo+'i
dda?ng CSVN, la` co+ ca^'u nghie^.p ddoa`n duy nha^'t. Ta^'t ca? hie^.p ho^.i
doanh nghie^p dde^`u pha?i gia nha^.p To^?ng Co^ng DDoa`n LDD VN. Vu+`a ro^`i ,
chi'nh quye^`n co' cho phe'p ha`ng tra(m � nghie^.p ddoa`n lao ddo^.ng � ddo^.c
la^.p ha^`u gio+'i thie^.u co^ng nha^n to+'i ca'c xi' nghie^.p tu+ nha^n va`
ca'c nga`nh ky~ nghe^. ve^` di.ch vu.. No^ng da^n va` co^ng nha^n dda^'u tranh
cho^'ng la.i su+. ha` la.m cu?a ca'c ca^'p chi'nh quye^`n ddi.a phu+o+ng , ve^`
nhu+~ng cu+o+~ng ddoa.t dda^'t ddai tra'i phe'p cu`ng ca'c ddie^`u kie^.n la`m
vie^.c kha('t khe va` ba^'t co^ng ca`ng lu'c ca`ng pho^? bie^'n. Ca^'p la~nh
dda.o trung u+o+ng chi? bie^'t du`ng chi'nh sa'ch chung chung dde^? a'p lu+.c
chi'nh quye^`n ddi.a phu+o+ng hay ca'c doanh nghie^.p nhu+ chi'nh sa'ch thue^'
khoa', quy ddi.nh ve^` mo^i tru+o+`ng va` tho?a thua^.n ve^` lu+o+ng bo^~ng ma`
tho^i.
Lua^.t xu+? du.ng lao ddo^.ng tre? em, an toa`n no+i la`m vie^.c , va` ca'c
lua^.t ve^ lao ddo^.ng kha'c co`n ye^'u ke'm. Va`o tha'ng 2 .2008, nhie^`u co^ng
nha^n ta.i mo^.t xi' nghie^.p DDa`i loan la`m chu? dde do.a ddi`nh co^ng vi`
ye^u ca^`u ta(ng 20% lu+o+ng kho^ng ddu+o+.c dda'p u+'ng. Sau ho+n mo^.t tha'ng
ddie^`u ddi`nh , cuo^.c ddi`nh co^ng mo+'i he^'t va`o cuo^i tha'ng ba khi gio+'i
chu? thoa? thua^.n ta(ng 10% lu+o+ng.
Nga`nh tu+ pha'p VN cu~ng ngoan ngoa?n phu.c tu`ng dda?ng CSVN ho. dda~ ddie^`u
khie^?n he^'t mo.i ca^'p nga`nh ve^` toa` a'n. Ca'c bi. ca'o theo co' quye^`n
ddu+o+.c tu+ va^'n theo hie^'n ddi.nh , nhu+ng ca'c lua^.t su+ ba`o chu+~a thi`
so+. ha~i va` lu+o+~ng lu+. khi dda?m nhie^.m chu+'c na(ng ve^` ca'c vu. ve^`
nha^n quye^`n hay ca'c va^'n dde^` nha.y ca?m kha'c vi` ho. so+. chi'nh quye^`n
chi'nh quye^`n sa'ch nhie^~u hay thuye^n chuye^?n ddi xa. Ca'c lua^.t su+ bie^.n
ho^. kho^ng co' quye^`n ke^u hay dda(.t ca^u ho?i vo+'i nha^n chu+'ng va` ho.
chi? va`i la^`n ddu+o+.c cho phe'p kha^?n ca^`u su+. khoan ho^`ng cho tha^n chu?
ho. ma` tho^i.
Nga`nh co^ng an co' the^? ba('t giu+~ ca'c ca' nha^n vo+'i a'n qua?n ly' ha`nh
chi'nh to+'i 2 na(m vo+'i ca'c nghi pha.m ma` ho. xem nhu+ nguy ha.i cho an ninh
quo^'c gia. Co^ng an la` lu+c lu+o+.ng hay sa'ch nhie^~u nghi pha.m va` tu`
nha^n cu`ng ti`nh tra.ng nha` tu` to^`i te^.. Nhie^`u ngu+o+`i da^n dda~ bi.
ca^`m tu` ve^` quan ddie^?m chinh tri. cu`ng nie^`m tin to^n gia'o ; du`
chuye^.n ba('t giu+~ dda~ i't ddi va` co' nhie^`u tu` nha^n to^n gia'o ddu+o+.c
tha? ra trong ma^'y na(m sau na`y. A'n tu+? hi`nh chu? ye^'u a'p du.ng cho ca'c
to^.i pha.m ve^` ba.o lu+.c , nhu+ng cu~ng co' a'p du.ng va`o tru+o+`ng ho+.p vi
pha.m ve^` ca'c to^.i kinh te^' cu`ng thuo^'c ga^y nghie^.n.
Ca'c nho'm to^n gia'o va` sa('c to^.c thie^?u so^' ddang ddo^'i die^.n vo+'i
su+. ky` thi. tu+` xa~ ho^.i gio`ng chi'nh va` su+. ca?n tro+? cu?a chi'nh
quye^`n ddi.a phu+o+ng ve^` gia'o du.c va` co^ng a(n vie^.c la`m. Ca'c nho'm
thie^?u so^' na`y dda so^' dde^`u chi.u su+. thie^.t tho`i ve^ ca'c dde^` a'n
pha't trie^~n tha(ng tie^'n trong ca'c co^.ng ddo^`ng. Ca'c nho'm nha^n quye^`n
quy to^.i cho chi'nh quye^`n dda~ ba('t giu+~ ho+n 350 ngu+o+`i Montagnards (
ngu+o+`i Thu+o+.ng du trong tie^'ng Pha'p ) ke^? tu+` 2001. Trong ddo' co'
nhie^`u ngu+o+`i dda~ bi. tu` da`i ha.n khi ho. tranh dda^'u cho^'ng la.i chi'nh
quye^`n cu+o+'p dda^'t va` ddo`i ho?i no+'i lo?ng tu+. do to^n gia'o ( dda so^'
la` Tin La`nh )
DDa so^' thu+o+ng da^n VN , dda(.c bie^.t ta.i ca'c tha`nh pho^' lo+'n ho. dda~
bi. chi'nh quye^`n nhu+~ng la.m va`o ddo+`i so^'ng thu+o+`ng nha^.t ca`ng lu'c
ca`ng nhie^`u. Tu+` vie^.c cho.n lu+.a co^ng vie^.c , no+i o+? cho dde^'n ca'c
hoa.t ddo^.ng to^n gia'o va` sinh nhai. Na(m 2007, co' ha`ng tra(m no^ng da^n
tu+` mie^`n cha^u tho^? so^ng Cu+?u Long dda~ le^n bao va^y toa` thi. chi'nh tp
HCM ddo`i ho?i chi'nh quye^`n tra? dda^'t. Na(m 2008 , Bui Kim Tha`nh mo^t lua^t
su+ tu+`ng cho ca'c na.n nha^n bi. ti.ch thu dda^'t ddai dda~ bi. ba('t va` ba`
dda~ bi. nho^'t va`o mo^.t nha` thu+o+ng ddie^n.
Na(m 2008 chi'nh quye^`n dda~ sa'ch nhie^~u cu`ng ba('t bo+' mo^.t so^' ddo^ng
ti'n hu+~u Co^ng gia'o ddang ca^`u nguye^.n tru+o+'c mo^.t vu`ng dda^'t ddang
co`n trong ti`nh tra.ng tranh cha^'p.
Co+ ho^.i la`m a(n cu~ng co' pha't trie^~n cho pha'i nu+~, nhu+ng ho. ddang co`n
ga(.p nhie^`u pha^n bie^.t trong lu+o+ng bo^~ng va` tha(ng tie^'n. Co`n nhie^`u
phu. nu+~ la` na.n nha^n trong ba.o ha`nh gia ddnh, co`n ha`ng nga`n phu. nu+~
VN ha`ng na(m bi. buo^n ba'n trong va` ra ngoa`i nu+o+'c dde^? bi. e'p ha`nh
nghe^` ma~i da^m. Tha'ng 4 �2008, co^ng an dda~ ba('t ddu+o+.c ca'c tha`nh vie^n
trong mo^.t to^? chu+c mang le'n 30 tre? so+ sinh ba'n cho Trung Hoa trong
tho+`i gian giu+~a tha'ng 7.2007 cho dde^'n dda^`u na(m 2008.
xua^n khe^ di.ch
tu+`http:..www.unhcr.org.refworld.type,ANNUALREPORT,,,4a64527128,0.html
11.8.2009
chu' thi'ch :
Political right score : LHQ chia la`m 7 na^'c ; to^'t nha^'t la` so^' 1
Civil Liberty score : LHQ cu~ng chia la`m 7 na^'c ; to^'t nha^t la` so^' 1