Vu. tha?m sa't va` ha~m hie^'p cu?a qua^n li'nh Hoa Ky` o+? My~ Lai
nga`y 16/3/1968 dda~ cu+o+'p ddi sinh ma.ng cu?a 504 thu+o+`ng da^n.
Vu. vie^.c na`y, sau ddo' bi. che dda^.y trong mo^.t tho+`i gian da`i,
dda~ tro+? tha`nh mo^.t trong nhu+~ng trang dden to^'i nha^'t trong
li.ch su+? qua^n su+. My~.
Trong chu+o+ng tri`nh ddu+o+.c thu+.c hie^.n cho dda`i pha't thanh BBC
The^' gio+'i vu., chu'ng to^i dda~ ti`m hie^?u nhu+~ng gi` dda~ xa?y
ra tho^ng qua tu+ lie^.u lu+u tru+~ va` ba(ng ghi a^m ca'c cuo^.c
tha^?m va^'n vo+'i nhie^`u nha^n chu+'ng.
Nhu+~ng ddoa.n ba(ng trong cuo^.c ddie^`u cu?a qua^n ddo^.i Hoa Ky`
ve^` vu. My~ Lai chu+a tu+`ng ddu+o+.c co^ng bo^' tre^n ba^'t cu+'
phu+o+ng tie^.n truye^`n tho^ng na`o tru+o+'c dda^y.
Cuo^.c ta^'n co^ng ke'o da`i khoa?ng 4 tie^'ng ddo^`ng ho^`, ba('t
dda^`u lu'c khoa?ng 7 gio+` 30 sa'ng vo+'i ca'c cuo^.c kho^ng ki'ch.
Va`i phu't tru+o+'c khi kim ddo^`ng ho^` chi? 8 gio+` dda.i ddo^.i
Charlie tie^'n va`o My~ Lai va` theo sau la` dda.i ddo^.i Bravo tie^'n
va`o My~ Khe^, ca'ch My~ Lai 3 km ve^` phi'a ddo^ng. To^?ng co^.ng
khoa?ng 190 li'nh.
Ronald Haeberle la` mo^.t pho'ng vie^n nhie^'p a?nh cho qua^n ddo^.i
My~ lu'c o+? VN. Ba^y gio+` dda~ ga^`n 70 tuo^?i o^ng ke^? la.i
nhu+~ng gi` dda~ chu+'ng kie^'n va` chu.p hi`nh ddu+o+.c ho^m ddo'.
''Ngay sau khi nhu+~ng chie^'c tru+.c tha(ng ha. ca'nh, chu'ng to^i
nha?y ra ngoa`i va` nghe tha^'y ra^'t nhie^`u tie^'ng no^?. La.y
Chu'a, ta sa va`o ta^m ddie^?m cu?a vu. ta^'n co^ng, to^i tha^`m
nghi~. Nhu+ng ngay sau ddo' va`i phu't to^i hie^?u ra(`ng kho^ng
pha?i, kho^ng co' qua? bom na`o pha't no^? o+? ga^`n dda^'y.''
''Ta^'t ca? chu'ng to^i du+`ng la.i va` ba('t dda^`u nhi`n cha(`m
cha(`m va`o con ddu+o+`ng phi'a tru+o+'c. To^i dda~ co' the^? nhi`n
tha^'y mo^.t so^' ngu+o+`i tre^n ddu+o+`ng, du+o+`ng nhu+ ddang cha.y,
ddang chuye^?n ddo^.ng, va` nhu+~ng binh li'nh My~ ddang gia^~m dda.p
va` ba('n dda.n kho^ng thu+o+ng tie^'c va`o nhu+~ng con ngu+o+`i
na`y.''
DDie^`u kinh di. nha^'t la` ca?nh tu+o+.ng nhu+~ng binh li'nh nha?y
le^n nhu+~ng con tra^u va` dda^m chu'ng che^'t ba(`ng lu+o+~i le^.
Ta^'t ca? la` mo^.t ca?nh tu+o+.ng khu?ng khie^'p, cho dde^'n ta^.n
ho^m nay to^i va^~n kho^ng the^? ca('t nghi~a nhu+~ng gi` to^i dda~
chu+'ng kie^'n.
Ronald Haeberle
''Ca?nh tu+o+.ng phu. nu+~ va` tre? em bi. ba('n che^'t, trong khoa?nh
kha('c dda~ la`m to^i kinh so+., va` du+o+`ng nhu+ kho^ng co`n hie^?u
chuye^.n gi` xa?y ra o+? dda^y.''
''Sau ddo' chu'ng to^i ba('t dda^`u tie^'n sa^u va`o trong la`ng, va`
khi to^i ba('t dda^`u bu+o+'c va`o la`ng, mo^.t tha?m ca?nh ta`n sa't
hie^.n ra tru+o+'c ma('t.''
''Nhu+~ng ma'i nha` lo+.p la' cha'y ddu`ng ddu`ng. Xa'c che^'t tra?i
da`i tre^n ddu+o+`ng, va`i ngu+o+`i na(`m gu.c tre^n nhu+~ng vu~ng
ma'u. Tha^.t kho^ng the^? tu+o+.ng tu+o+?ng no^?i.''
''DDie^`u kinh di. nha^'t la` ca?nh tu+o+.ng nhu+~ng binh li'nh nha?y
le^n nhu+~ng con tra^u va` dda^m chu'ng che^'t ba(`ng lu+o+~i le^.
Ta^'t ca? la` mo^.t ca?nh tu+o+.ng khu?ng khie^'p, cho dde^'n ta^.n
ho^m nay to^i va^~n kho^ng the^? ca('t nghi~a nhu+~ng gi` to^i dda~
chu+'ng kie^'n.''
Mo^.t trong nhu+~ng ngu+o+`i li'nh tru+.c tie^'p tham gia ta^'n co^ng
ho^m ddo' la` Fred Widmer cu?a dda.i ddo^.i Charlie.
''To^i nhi`n tha^'y mo^.t tha(`ng be', ca'nh tay treo lu?ng la(?ng va`
ruo^.t non tra`o ra ngoa`i, ai ddo' dda~ ba('n no' tru+o+'c ddo'. To^i
dda~ tie^'p tu.c ba('n no', to^i dda~ gie^'t no' che^'t.''
''To^i dda~ nghi~ gie^'t no' co' the^? coi la` mo^.t su+. gia?i thoa't
vi` no' kho^ng the^? ddu+o+.c cu+'u so^'ng trong ti`nh tra.ng nhu+
va^.y nu+~a. Va` ddo' cu~ng la` nhie^.m vu. ma` to^i pha?i la`m.''
Ronald Haeberle cho bie^'t o^ng dda~ chu+'ng kie^'n ca?nh Fred Widmer
gie^'t ca^.u be' na`y.
''To^i cho+.t nha^.n ra la` ngu+o+`i li'nh My~ na`y qui` xuo^'ng phi'a
sau to^i, gio+ su'ng le^n va` ba('n ddu+'a tre?. To^i se~ kho^ng bao
gio+` que^n lu'c nhi`n tha^'y ddu+'a tre? bi. ba('n tung le^n kho^ng
trung va` ro+i xuo^'ng ddo^'ng xa'c che^'t.''
''Ngu+o+`i li'nh ngu+o+'c le^n nhi`n to^i. To^i cu~ng nhi`n anh ta
cha(`m cha(.p. To^i ho?i: Ta.i sao la.i gie^'t no'? Anh ta kho^ng no'i
gi`, chi? nhi`n to^i, chu'ng to^i ma(.t ddo^'i ma(.t, va` sau ddo' anh
ta quay ngu+o+`i bo? ddi.''
Bo^'n tie^'ng sau ddo', hai dda.i ddo^.i cu?a lu+.c lu+o+.ng dda(.c
nhie^.m Barker ru't ddi. Mo^.t ngu+o+`i li'nh My~ bi. thie^.t ma.ng
va` ta'm ngu+o+`i kha'c bi. thu+o+ng.
Ba VC bi. gie^'t - ta^'t ca? ca'c du ki'ch qua^n kha'c dda~ bo? tro^'n
tru+o+'c vu. ta^'n co^ng.
Nhu+ng 504 da^n la`ng vo^ to^.i dda~ bi. gie^'t, ra^'t nhie^`u
ngu+o+`i bi. che^'t cha'y va` tro+? tha`nh ta`n phe^'. DDa`n ba` con
ga'i bi. ha~m hie^'p. Ba ngo^i la`ng bi. pha' huy? hoa`n toa`n. Gia
su'c bi. dda^m che^'t va` ddo^`ng ruo^.ng tan hoang.
Tuy va^.y ddo' kho^ng pha?i la` nhu+~ng gi` co^ng chu'ng ddu+o+.c
bie^'t. Vu. ta^'n co^ng ddu+o+.c xem mo^.t chie^'n tha('ng dda'ng
khi'ch le^. cu?a qua^n ddo^.i My~. Tu+o+'ng Westmoreland, chi? huy
tru+o+?ng cu?a qua^n ddo^.i My~, tha^.m chi' dda~ gu+?i mo^.t bu+'c
ddie^.n khen ngo+.i ca'c si~ quan chi? huy.
Lo^. ra a'nh sa'ng
Haeberle dda^`u tie^n dda(ng a?nh le^n Life Magazine
Ma(.c du` bi. che gia^'u vu. tha?m sa't My~ Lai tu+` tu+` ddu+o+.c
lo^. ra a'nh sa'ng nho+` nhie^`u ye^'u to^'.
Ronald Ridenhour, cu~ng tu+`ng tham chie^'n ta.i VN, trong khi ngo^`i
no'i chuye^.n vo+'i mo^.t ngu+o+`i ba.n vo^'n tru+o+'c dda^y la` binh
li'nh trong dda.i ddo^.i Charlie, dda~ ddu+o+.c nghe anh ta ke^? ve^`
vu. tha?m sa't na`y.
Anh ta cu~ng no'i ra(`ng ta^'t ca? ca'c binh li'nh My~ ddu+o+.c da(.n
la` kho^ng tie^'t lo^. ra ngoa`i ca'c ti`nh tie^'t ve^` vu. vie^.c.
Ridenhour choa'ng va'ng tru+o+'c su+. tha^.t, va` vo^'n la` mo^.t nha`
ba'o xo^ng xa'o, o^ng ba('t dda^`u tie^'n ha`nh ddie^`u tra ve^` vu.
tha?m sa't na`y.
Va`o nga`y 29/03/1969, tro`n mo^.t na(m sau vu. vie^.c My~ Lai,
Ridenhour dda~ gu+?i mo^.t bu+'c thu+ dda^`y pha^~n no^. dde^'n To^?ng
tho^'ng My~ Richard Nixon, Tu+o+'ng Westmoreland va` mo^.t so^' ca'c
chi'nh kha'ch cu~ng nhu+ ca'c nghi. si~ quo^'c ho^.i My~ nhu+ sau:
Thu+a ca'c Nga`i. Cuo^'i tha'ng 4 na(m 1968 la` la^`n dda^`u tie^n
to^i ddu+o+.c nghe ve^` ddi.a danh go.i la` La`ng Ho^`ng va` nhu+~ng
gi` xa?y ra o+? ddo'. To^i dda~ ra^'t nghi ngo+` khi la^`n dda^`u
tie^n nghe ve^` vu. vie^.c na`y, nhu+ng nhie^`u tha'ng sau ddo' to^i
lie^n tie^'p nha^.n ddu+o+.c nhu+~ng tu+o+`ng thua^.t gio^'ng nhau
tu+` nhie^`u nha^n chu+'ng kha'c nhau ve^` vu. tha?m sa't, va` ddie^`u
na`y dda~ buo^.c to^i kho^ng the^? kho^ng tin ra(`ng dda~ xa?y ra
mo^.t su+. kie^.n dda^~m ma'u va` ddang bi. che gia^'u ta.i La`ng
Ho^`ng o+? nu+o+'c VN.
Tie^'p theo bu+'c thu+ na`y, va`o cuo^'i na(m 1969 Ronald Haeberle
dda~ co^ng bo^' nhu+~ng bu+'c a?nh cu?a vu. tha?m sa't My~ Lai tre^n
ta.p chi' "Life Magazine".
Mo^.t nha` ba'o no^?i tie^'ng kha'c, Seymour Hersh cu~ng dda~ nha?y
va`o ddie^`u tra vu. vie^.c va` tung su+. tha^.t ve^` vu. tha?m sa't
le^n to+` New York Times.
Ca'c vie^n chu+'c cao ca^'p trong qua^n ddo^.i My~ hie^?u ra(`ng ho.
ca^`n pha?i ha`nh ddo^.ng, ha`nh ddo^.ng a^m tha^`m, ngay tru+o+'c khi
chuye^.n vo+~ lo+? tre^n ba'o chi', dda~ la^.p tu+'c tie^'n ha`nh
ddie^`u tra vu. vie^.c.
Nhu+ng mu.c tie^u chi? dde^? ha.n che^' to^'i dda ha^.u qua?, ta^.p
trung va`o mo^.t dda.i ddo^.i, mo^.t tho^n nho? o+? My~ Lai va` chi?
ddu+a ra to`a a'n qua^n su+. 5 qua^n nha^n.
Va` trong na(m ngu+o+`i ddo' chi? co' mo^.t duy nha^'t bi. ke^'t a'n
la` Trung u'y William Calley thuo^.c dda.i ddo^.i Charlie.
Anh ta bi. qui ke^'t dda~ gie^'t che^'t 102 da^n la`ng nhu+ng sau
mo^.t phie^n toa` ke'o da`i, cuo^'i cu`ng so^' bi. ke^'t a'n chi? co'
22 to^.i danh sa't nha^n.
Trung u'y Calley dda~ tu+. ba`o chu+~a ra(`ng anh ta chi? tua^n theo
me^.nh le^.nh cu?a chi? huy.
''Ne^'u to^i pha?i thu+`a nha^.n to^i pha.m to^.i, thi` to^.i lo^~i
duy nha^'t cu?a to^i la` dda~ tu+. dda(.t cho mi`nh mu.c tie^u khi
tham chie^'n. Hie^?n nhie^n la` to^i se~ u+u tie^n ba?o ve^. ma.ng
so^'ng cu?a ddo^`ng ddo^.i cu?a to^i ho+n la` qua^n thu`, nha^'t la`
khi nhu+~ng ngu+o+`i li'nh My~ bi. gie^'t va` ta`n sa't bo+?i mo^.t
ke? thu` vo^ hi`nh.''
''DDa~ ai trong gio+'i qua^n su+. tu+`ng mo^ ta? ddie^`u gi` kha'c
ho+n la` "chu? nghi~ CS"? Ai dda~ tu+`ng chi? cho to^i bie^'t te^n
tuo^?i, sa('c to^.c hay gio+'i ti'nh cu?a ke? thu`?''
''Ho. chu+a bao gio+` ba?o to^i ra(`ng to^i ca^`n pha?i la`m gi`, va`
khi chi? co`n mi`nh to^i ddo^'i ma(.t vo+'i ke? thu`, to^i ca^`n pha?i
chie^'n dda^'u vi` ma.ng so^'ng cu?a ddo^`ng ddo^.i cu?a to^i. To^i
ca?m tha^'y ddo' la` to^.i lo^~i duy nha^'t ma` to^i co' the^? thu+`a
nha^.n.''
Trong co^ng chu'ng My~ dda~ da^'y le^n la`n so'ng ddo^`ng ca?m va`
u?ng ho^. Calley. Anh ta ddu+o+.c coi la` mo^.t na.n nha^n, bi. "thi'
to^'t" cho vu. vie^.c.
To^?ng tho^'ng Richard Nixon cuo^'i cu`ng dda~ gia?m a'n ve^` co+ ba?n
cho anh ta. Nhu+ng va`o tha'ng 12/1969, ta.i mo^.t cuo^.c ho.p ba'o
o+? To`a Ba.ch O^'c, cuo^'i cu`ng o^ng Nixon dda~ thu+`a nha^.n su+.
kie^.n My~ Lai la` mo^.t vu. ta`n sa't.
''Nhu+~ng gi` dda~ xa?y ra du+o+`ng nhu+ cha('c cha('n la` mo^.t vu.
tha?m sa't du` ke^'t qua? ddie^`u tra co' the^' na`o ddi nu+~a. Mo^.t
trong nhu+~ng mu.c tie^u chu'ng ta theo dduo^?i ta.i cuo^.c chie^'n
tranh VN la` giu'p mie^`n Nam VN cho^'ng la.i su+. a'p dda(.t ba.o
ta`n ddo^'i vo+'i da^n chu'ng, va` vi` the^' chu'ng ta kho^ng bao
gio+` ne^n du`ng chi'nh su+. ta`n a'c dde^? dda.t ddu+o+.c mu.c tie^u
ddo'.''
Cuo^.c ddie^`u tra Peers
Va`o cuo^'i na(m 1969, chi? huy tru+o+?ng qua^n ddo^.i My~, tu+o+'ng
Westmoreland, sau khi ro+`i VN dda~ nha^.n chu+'c To^?ng tu+ le^.nh
qua^n ddo^.i My~.
O^ng va` Bo^. tru+o+?ng bo^. Quo^'c pho`ng, Stanley Resor, dda~ lo
la('ng ve^` nhu+~ng tin ddo^`n xung quanh vie^.c che gia^'u su+.
kie^.n My~ Lai ne^n quye^'t ddi.nh tie^'n ha`nh ddie^`u tra no^.i
bo^..
Cuo^.c ddie^`u tra sau ddo' dda~ ddu+o+.c bie^'t dde^'n vo+'i ca'i
te^n Peers Inquiry hay Cuo^.c ddie^`u tra cu?a tu+o+'ng Peers.
Nhu+~ng nha^n va^.t chu? cho^'t tham gia ban ddie^`u tra go^`m co'
tu+o+'ng William R Peers, dda.i ta' ve^` hu+u Bland West, hai lua^.t
su+ da^n su+., va` mo^.t nho'm ca'c quan chu+'c qua^n su+. cao ca^'p.
Mo.i no^~ lu+.c dda~ ddu+o+.c huy ddo^.ng o+? mu+'c cao nha^'t va`
ha^`u nhu+ kho^ng co' ba^'t cu+' chi tie^'t na`o bi. bo? so't.
Tu+o+'ng Peers chi? huy cuo^.c ddie^`u tra
Trong vo`ng ba tha'ng tu+` tha'ng 12/1969 dde^'n tha'ng 3/1970, u?y
ban ddie^`u tra dda~ tie^'n ha`nh tha^?m va^'n 403 nha^n chu+'ng mo^.t
ca'ch bi' ma^.t tu+` li'nh bo^. binh cho dde^'n ca'c chi? huy su+
ddoa`n.
Ca'c cuo^'n ba(ng thu lo+`i khai cu?a ca'c nha^n chu+'ng dda~ ke'o
da`i dde^'n ho+n 400 gio+` dda~ kho^ng he^` ddu+o+.c pha't hie^.n ra
cho dde^'n ta^.n na(m ngoa'i khi nha` ba'o ngu+o+`i Anh, Celina Dunlop
ti`m tha^'y ta.i Vie^.n lu+u tru+~ quo^'c gia ngay be^n ngoa`i
Washington.
Jerome Walsh, mo^.t trong hai lua^.t su+ ddu+o+.c tu+o+'ng Peers bo^?
nhie^.m, no'i vo+'i BBC trong vu. na`y tu+o+'ng Peers dda~ co' toa`n
quye^`n tie^'p ca^.n ba^'t cu+' ngo'c nga'ch na`o dde^? co' ddu+o+.c
ba^'t cu+' tho^ng tin gi` o^ng ta muo^'n.
Ba?n tha^n tu+o+'ng Peers ta.i tho+`i ddie^?m cuo^.c ddie^`u tra dda~
55 tuo^?i va` phu.c vu. cho qua^n ddo^.i My~ 32 na(m tra?i qua 3
cuo^.c chie^'n The^' chie^'n II, Trie^`u Tie^n va` VN.
Ngay lu'c kho+?i dda^`u cu?a cuo^.c ddie^`u tra, tu+o+'ng Peers dda~
dda(.t ra ta^'t ca? ca'c mu.c tie^u ca^`n dda.t ddu+o+.c.
''DDa^y la` mo^.t cuo^.c ddie^`u tra do Bo^. tru+o+?ng Bo^. quo^'c
pho`ng va` To^?ng Tu+ le^.nh qua^n ddo^.i My~ ddo^`ng chi? huy nha(`m
mu.c ddi'ch ti`m hie^?u nhu+~ng thu+.c te^', bo^'i ca?nh xung quanh
vu. tha?m sa't, ddo^`ng tho+`i cu~ng nha(`m pha't hie^.n va` ddu+a ra
nhu+~ng dde^` xua^'t cho hai va^'n dde^`: thu+' nha^'t la` ti'nh xa'c
thu+.c cu?a ca'c cuo^.c ddie^`u tra, tha^?m va^'n tru+o+'c ddo' va`
ca'c ba'o ca'o lie^n quan ve^` su+. kie^.n My~ Lai nga`y 16 tha'ng 3
na(m 1968, va` thu+' hai la` vie^.c che gia^'u va` kho^ng cung ca^'p
tho^ng tin lie^n quan dde^'n su+. kie^.n na`y.''
U?y ddie^`u tra dda~ tha^?m va^'n 162 ngu+o+`i trong lu+.c lu+o+.ng
dda(.c nhie^.m Barker bao go^`m ba dda.i ddo^.i Alpha, Bravo va`
Charlie.
DDa so^' trong so^' ho. tru+.c tie^'p tham gia va`o vu. tha?m sa't,
nhu+ng mo^.t so^' kha'c dda~ du~ng ca?m ddu+'ng ngoa`i. Mo^.t trong
so^' na`y la` binh nhi` Leonard Gonzales, ngu+o+`i My~ go^'c Mexico.
Du+o+'i dda^y anh tra? lo+`i DDa.i ta' Bland West:
Gonzales: DDo' la` mo^.t nga`y ta`n sa't, ddo+n gia?n la` ta`n sa't,
gie^'t sa.ch mo.i ngu+o+`i.
DDa.i ta' B West: Ngu+o+`i ta no'i ra(`ng le^.nh tha?m sa't ddu+o+.c
ddu+a ra nha(`m xoa' sa.ch ngo^i la`ng ddu+o+.c cho la` co+ so+? cu?a
VC. Vie^.c ca`o ba(`ng ngo^i la`ng dde^? dda.t ddu+o+.c ddie^`u gi`?
Gonzales: Chi? la` gie^'t sa.ch.
DDa.i ta' West: Gie^'t sa.ch dde^? kho^ng ai co`n co' the^? so^'ng o+?
ddo' va` tie^'p tay cho VC?
Gonzales: DDu'ng the^'. Chu'ng to^i nha^.n ddu+o+.c le^.nh no'i ra(`ng
ha~y gie^'t sa.ch da^n la`ng, gie^'t ta^'t ca?, xoa' sa.ch ba^'t cu+'
ca'i gi` va` ta^'t ca? mo.i thu+'. Nhie^.m vu. la` xoa' ngo^i la`ng
kho?i ba?n ddo^`, va^.y tho^i.
DDa.i ta' West: Nguye^n nha^n co' the^? la` do binh li'nh My~ ma^'t
kie^?m soa't cha(ng?
Gonzales: Kho^ng ha(?n.
DDa.i ta' West: Va^.y ta.i sao vu. tha?m sa't la.i xa?y ra?
Gonzales: DDe^? tra? thu`. Chu'ng to^i nghi~ ra(`ng VC na(`m vu`ng
ta.i ddo' va` ddu+o+.c da^n chu'ng tie^'p tay. Nhu+ng khi ta`n sa't
ngo^i la`ng, chu'ng to^i kho^ng tha^'y gi` he^'t ngoa`i da^n
thu+o+`ng.
Gonzales dda~ kho^ng he^` no^? su'ng trong cuo^.c tha?m sa't.
Tru+o+'c ddo' ngu+o+`i ta chi? bie^'t la` DDa.i ddo^.i Charlie dda~
tie^'n ha`nh vu. tha?m sa't, va` chi? o+? la`ng My~ Lai. Nhu+ng khi
tie^'n ha`nh cuo^.c ddie^`u tra, ngu+o+`i ta dda~ pha't hie^.n ra
dda.i ddo^.i thu+' hai la` Bravo cu~ng dda~ tham gia cu`ng nga`y va`
tie^'n ha`nh ta`n sa't ta.i My~ Khe^.
Cuo^.c ddie^`u tra cho tha^'y ro~ ra`ng ca? hai dda.i ddo^.i dda~
ddu+o+.c chi? huy lu+.c lu+o+.ng dda(.c bie^.t Barker la` DDa.i ta'
Oran Henderson va` chi? huy tru+.c tie^'p la` Trung ta' Barker, hua^'n
le^.nh tru+o+'c khi thi ha`nh nhie^.m vu..
Tu+o+'ng Peers va` nho'm ddie^`u tra dda~ ke^'t lua^.n, ke^' hoa.ch
ta`n sa't dda~ ddu+o+.c ti'nh toa'n ky~ lu+o+~ng, pho^'i ho+.p a(n y'
chu+' kho^ng ddo+n gia?n chi? la` mo^.t vu. ho^~n loa.n tu+. pha't
cu?a binh li'nh My~.
Ha^`u he^'t binh li'nh thuo^.c dda.i ddo^.i Bravo dde^`u tu+` cho^'i
cung ca^'p lo+`i chu+'ng.
Tu+o+'ng Peers cho ra(`ng ddo' la` ha`nh ddo^.ng bu+ng bi't tho^ng tin
va` vi` the^' ma` nhu+~ng lo+`i chu+'ng du+o+'i dda^y cu?a Robert
Holmes, mo^.t tay su'ng thuo^.c DDa.i ddo^.i Bravo, la` ra^'t quan
tro.ng.
Lo+`i khai cu?a Robert Holmes vo+'i DDa.i ta' Wilson:
DDa.i ta' Wilson: Tru+o+'c ddo' ca'c anh co' tha?o lua^.n gi` ve^`
vie^.c tie^u die^.t ngo^i la`ng va` thie^u huy? nhu+ng ngo^i nha`
kho^ng?
Robert Holmes: Co', co' chu+', chu'ng to^i ddu+o+.c bie^'t ddo' la`
mo^.t cuo^.c ddo^.t ki'ch ti`m die^.t, va` mo^.t trong nhu+~ng me^.nh
le^.nh ma` to^i nghi~ dda~ nghe ddu+o+.c, hoa(.c co' ai ddo' dda~ no'i
la.i, la` ba('n che^'t ta^'t ca? nhu+~ng thu+' gi` ddang chuye^?n
ddo^.ng hay cu+? ddo^.ng o+? khu vu+.c ddo'.
DDa.i ta' Wilson: Ba^'t cu+' ca'i gi` a`?
Robert Holmes: DDu'ng the^', dda^'y la` theo me^.nh le^.nh ban
xuo^'ng. Ngay ta.i lu'c ddo' to^i cu~ng kho^ng hie^?u ddu+o+.c ta.i
sao.
DDa.i ta' Wilson: Tru+o+'c ddo' anh dda~ tu+`ng nha^.n ddu+o+.c
nhu+~ng le^.nh tu+o+ng tu+. nhu+ va^.y chu+a?
Robert Holmes: O+? khu vu+.c ddo' thi` chu+a. Tuy nhie^n chu'ng to^i
nha^.n tha^'y la` DDa.i ta' Barker lu'c ddo' nga`y mo^.t ha^.m hu+.c
vi` li~nh My~ cu+' tie^u hao da^`n. Chu'ng to^i dda~ buo^.c pha?i tin
ra(`ng khu vu+.c ma` chu'ng to^i ddang tie^'n va`o la` no+i na(`m
vu`ng cu?a VC va` nhu+~ng ngu+o+`i u?ng ho^. VC. Khu vu+.c na`y ca^`n
pha?i bi. xoa' sa.ch, kho^ng ne^n co`n mo^.t bo'ng ngu+o+`i o+? ddo'
nu+~a. Nhu+ng su+. tha^.t la` chu'ng to^i dda~ tha^'y co' ra^'t, ra^'t
nhie^`u da^n thu+o+`ng o+? ddo'.
Trong qua' tri`nh ddie^`u tra, tu+o+'ng Peers dda~ ke^'t lua^.n ca'c
tay su'ng cu?a dda.i ddo^.i Bravo cu~ng dda~ gie^'t che^'t 90
thu+o+`ng da^n ta.i vu. ta`n sa't la`ng My~ Khe^ nga`y 16 tha'ng 3
na(m 1968.
Con mu+o+ng ddi.nh me^.nh nga`y nay
Tuy nhie^n so^' ngu+o+`i che^'t ta.i la`ng My~ Lai va^~n chie^'m
pha^`n lo+'n.
Mo^.t ngu+o+`i hu`ng
Tru+.c tha(ng ddu+o+.c huy ddo^.ng dde^? ye^?m tro+. cho qua^n bo^.
trong chie^'n di.ch. Phi co^ng Hugh Thomson la` mo^.t trong so^' i't
nhu+~ng ngu+o+`i hu`ng cu?a nga`y ho^m ddo'.
''Khi to^i nhi`n tha^'y ddo^'ng xa'c ngu+o+`i trong mo^.t con mu+o+ng,
to^i vo`ng la.i va` pha't hie^.n tha^'y mo^.t va`i ngu+o+`i va^~n co`n
so^'ng. To^i ngo^`i xuo^'ng va` quay sang no'i chuye^.n vo+'i mo^.t
ngu+o+`i, to^i kha' cha('c ddo' la` mo^.t trung si~ da ma`u, ra(`ng
co' nhie^`u phu. nu+~ va` tre? em ddang bi. thu+o+ng va` dde^` nghi.
anh ta cu+'u ho..''
''Anh ta no'i ca'ch duy nha^'t dde^? cu+'u ho. trong lu'c ddo' la`
gie^'t ho.. To^i cu+' ngo+~ anh ta no'i ddu`a va` kho^ng nghi~ anh ta
la.i la`m tha^.t, to^i ho?i: Ta.i sao anh kho^ng nghi~ ra(`ng anh
va^~n co' the^? giu'p ho. ddu+o+.c? va` sau ddo' to^i la.i pha?i cho
tru+.c tha(ng ca^'t ca'nh.''
''Khi ddo', tru+o+?ng phi ha`nh ddoa`n cu?a to^i cho bie^'t tu+`
tru+.c tha(ng anh ta nhi`n tha^'y tay li'nh da ma`u ddang xa? dda.n
va`o dda'm ngu+o+`i ddo'. To^i ngoa'i la.i thi` cu~ng tha^'y mo^.t tay
li'nh kha'c cu~ng ddang chi~a su'ng ba('n kho^ng thu+o+ng tie^'c va`o
ddo^'ng ngu+o+`i.''
Khi Hugh Thompson bay tro+? la.i, anh dda~ ddu+a ddu+o+.c mo^.t
ngu+o+`i co`n so^'ng so't trong ddo^'ng xa'c che^'t ra kho?i con
mu+o+ng. DDo' la` mo^.t ca^.u be'.
Theo mo^.t pha^`n nhie^.m vu. cu?a cuo^.c ddie^`u tra, Tu+o+'ng Peers
va` mo^.t so^' ngu+o+`i dda~ dde^'n VN mo^.t tua^`n, thu tha^.p ca'c
ta`i lie^.u lie^n quan va` pho?ng va^'n nhu+~ng nha^n chu+'ng o+? VN.
DDa`i BBC kho^ng co' ddu+o+.c nhu+~ng cuo^.n ba(ng ghi a^m nhu+~ng
lo+`i chu+'ng na`y, nhu+ng nhu+~ng ddoa.n pho?ng va^'n vo+'i nhu+~ng
ngu+o+`i co`n so^'ng so't sau vu. tha?m sa't trong bo^. phim "Bo^'n
gio+` o+? My~ Lai" do hai nha` la`m phim Michael Bilton va` Kevin Sim
thu+.c hie^.n na(m 1988, dda~ kha(?ng ddi.nh ca'c ba(`ng chu+'ng trong
cuo^.c ddie^`u tra.
Ba` Ha` Thi. Quy' la` mo^.t ngu+o+`i da^n la`ng My~ Lai so^'ng so't
ho^m ddo' ke^? la.i nhie^`u ngu+o+`i bi. ba('n che^'t na(`m cho^`ng
cha^'t le^n nhau du+o+'i mo^.t con mu+o+ng.
''Da^n la`ng bi. lu`a xuo^'ng nhu+ vi.t va^.y ddo'. Ngu+o+`i ta ke^u
xin tha ma.ng. Tu.i tui la` da^n thu+o+`ng vo^ to^.i ma`. Nhu+ng bo.n
no' va^~n ba('n. He^'t mo^.t ddo+.t mo.i thu+' dde^`u im la(.ng. Ma^'y
ddu+'a nho? co`n so^'ng bo` le^n bo+` mu+o+ng nhi`n thie^.t ddu+'t
ruo^.t nhu+ng tui bi. dde` nghe.t o+? du+o+'i va` ddang bi. thu+o+ng
cu~ng dda^u la`m gi` ddu+o+.c.''
Ne^'u nhu+ vie^n phi co^ng tru+.c tha(ng ddu+o+.c coi la` ngu+o+`i
hu`ng trong cuo^.c ddie^`u tra cu?a tu+o+'ng Peers, va` la` ngu+o+`i
hu`ng cu?a la`ng My~ Lai, thi` dda.i ta' Oran Henderson la.i bi. coi
la` mo^.t ke? ta`n a'c.
Du+o+'i dda^y la` ddoa.n no'i chuye^.n cu?a tu+o+'ng Peers vo+'i dda.i
ta' Henderson, ngu+o+`i kha(ng kha(ng la` o^ng ta kho^ng tha^'y
nhie^`u ngu+o+`i bi. ba('n che^'t.
Tu+o+'ng Peers: O^ng co' tha^'y xa'c che^'t o+? khu vu+.c ddo' kho^ng?
DDa.i ta' Henderson: Kho^ng, to^i kho^ng nhi`n tha^'y xa'c che^'t cu?a
da^n thu+o+`ng na`o ca?, ngoa`i khoa?ng 6-8 xa'c che^'t ma` to^i
tha^'y o+? phi'a nam la`ng My~ Lai.
Sau na(m la^`n cha^'t va^'n tu+o+'ng Peers tin ra(`ng dda.i ta'
Henderson la` ngu+o+`i dda~ da`n xe^'p vie^.c che gia^'u tho^ng tin
ve^` vu. tha?m sa't My~ Lai.
Nhu+~ng pha't hie^.n nga`y mo^.t nhie^`u, cho tha^'y vu. tha?m sa't
dda~ ddu+o+.c tie^'n ha`nh vo+'i qui mo^ chu+a tu+`ng co' tru+o+'c
ddo', va` su+. bu+ng bi't tho^ng tin cu~ng ddu+o+.c tie^'n ha`nh o+?
mu+'c ddo^. cao nha^'t co' the^?.
Cho to+'i lu'c na`y cuo^.c ddie^`u tra dda~ cho tha^'y ca? hai dda.i
ddo^.i Bravo va` Charlie dde^`u cu`ng nha^.n ddu+o+.c me^.nh le^.nh
ta`n sa't.
Nhu+ng sau ddo' ngu+o+`i ta cu~ng pha't hie^.n ddu+o+.c la` ca? hai
dda.i ddo^.i dde^`u ba^'t ngo+` nha^.n ddu+o+.c nhu+~ng me^.nh le^.nh
rie^ng re~ tu+` mo^.t so^' si~ quan ye^u ca^`u KHO^NG ddu+o+.c gie^'t
nu+~a.
Tuy nhie^n mo^.t ngu+o+`i li'nh tre? trong dda.i ddo^.i Charlie, te^n
Dennis Bunning, khai tru+o+'c cuo^.c ddie^`u tra ra(`ng vie^.c gie^'t
ngu+o+`i cha^'m du+'t nhu+ng ha~m hie^'p phu. nu+~ thi` va^~n tie^'p
tu.c.
Nhu+~ng pha't hie^.n nga`y mo^.t nhie^`u qua cuo^.c ddie^`u tra Peers
cho tha^'y vu. tha?m sa't o+? My~ Lai dda~ ddu+o+.c tie^'n ha`nh vo+'i
qui mo^ chu+a tu+`ng co', va` su+. bu+ng bi't tho^ng tin cu~ng
ddu+o+.c tie^'n ha`nh o+? mu+'c ddo^. cao nha^'t co' the^?.
Cuo^.c ddie^`u tra cho tha^'y ca? hai dda.i ddo^.i Bravo va` Charlie
dde^`u cu`ng nha^.n ddu+o+.c me^.nh le^.nh ta`n sa't.
Nhu+ng sau ddo' ngu+o+`i ta cu~ng pha't hie^.n ddu+o+.c la` ca? hai
dda.i ddo^.i dde^`u ba^'t ngo+` nha^.n ddu+o+.c nhu+~ng me^.nh le^.nh
rie^ng re~ tu+` mo^.t so^' si~ quan ye^u ca^`u kho^ng ddu+o+.c gie^'t
nu+~a.
Tuy nhie^n mo^.t ngu+o+`i li'nh tre? trong dda.i ddo^.i Charlie,
Dennis Bunning, khai tru+o+'c cuo^.c ddie^`u tra ra(`ng vie^.c gie^'t
ngu+o+`i cha^'m du+'t nhu+ng ha~m hie^'p phu. nu+~ thi` va^~n tie^'p
tu.c.
Ca'c vu. ha~m hie^'p
Du+o+'i dda^y la` lo+`i khai cu?a Bunning vo+'i DDa.i ta' Bland West:
DDa.i ta' West: Chi'nh anh no'i le^.nh ddu+o+.c ban ra la` kho^ng
ddu+o+.c ha~m hie^'p nu+~a?
Bunning: Kho^ng chi? ngu+ng gie^'t ngu+o+`i tho^i. Vie^.c ha~m hie^'p
va^~n tie^'p tu.c.
DDa.i ta' West: Ha~m hie^'p va^~n tie^'p tu.c sau khi dda~ co' le^.nh
kia?
Bunning: DDu'ng, cha^'m du+'t gie^'t ngu+o+`i nhu+ng vie^.c ha~m
hie^'p dda~ ba('t dda^`u. Mo^.t so^' em ga'i chi? mo+'i 15, 16 tuo^?i,
mo^.t so^' chi? mo+'i 13, co' khi 12 tuo^?i tho^i. To^i bu+o+'c dde^'n
tru+o+'c ma(.t mo^.t ngu+o+`i li'nh vi` to^i to lo+'n ho+n anh ta va`
no'i, 葬Ma`y tha? co^ be' ra ngay,鋳 thi` 5 ngu+o+`i li'nh kha'c
bu+o+'c to+'i va` no'i vo+'i to^i, 葬Bunning, ma`y dde^? ye^n cho bo.n
tao ne^'u kho^ng bo.n tao se~ gie^'t ma`y.鋳
Du+.a tre^n nhu+~ng lo+`i chu+'ng cu?a Bunning va` nhu+~ng nguo^`n
kha'c, trong ddo' co' ca? ca'c nha^n chu+'ng ngu+o+`i VN, Tu+o+'ng
Peers dda~ ke^'t lua^.n chi? rie^ng trong mo^.t tho^n dda~ co' dde^'n
18 vu. ha~m hie^'p phu. nu+~ bao go^`m ca? ha~m hie^'p ta^.p the^?.
DDa so^' ca'c vu. hie^'p da^m do tie^?u ddo^.i cu?a Bunning thu+.c
hie^.n. Trong bo^. phim 4 gio+` o+? My~ Lai quay na(m 1988, nha^n
chu+'ng Pha.m Thi. Trinh dda~ chu+'ng kie^'n va` no'i ve^` vie^.c chi.
ga'i mi`nh bi. ha~m hie^'p:
''Nghe tie^'ng chi. to^i la trong nha` nhi`n ra thi` tha^'y chi. Mu`i,
lu'c ddo' 14 tuo^?i, ddang bi. mo^.t tha(`ng My~ dde` le^n ngu+o+`i
ma` tre^n ngu+o+`i chi. kho^ng co`n qua^`n a'o. Chi. to^i ra su+'c
cho^'ng cu+. la.i no'. Sau ddo' tha(`ng My~ ddu+'ng le^n ma(.c qua^`n
a'o va`o va` ba('n luo^n chi?.''
Tu+o+'ng Peers dda~ pha't hie^.n ra nhu+~ng ba(`ng chu+'ng kho^ng
the^? cho^'i ca~i ve^` vie^.c ha~m hie^'p va` gie^'t cho'c, va` ca?
ba(`ng chu+'ng ve^` vie^.c nhu+~ng khie^'u kie^.n tu+` phi'a VN dda~
bi. lo+` ddi.
O^ng ke^'t lua^.n tra'ch nhie^.m na`y thuo^.c ve^` ngu+o+`i ddu+'ng
dda^`u co+ quan lie^n quan va` chi? ra ngu+o+`i co' nhie^.m vu. gia?i
quye^'t khie^'u kie^.n ve^` vu. nga`y 16 tha'ng 3 la` Trung ta'
Charles Anistranski, phu. tra'ch Bo^. pha^.n Da^n su+. My~.
Anh ta dda~ kho^ng tri`nh ca'c ho^` so+ khie^'u kie^.n le^n Tru+o+?ng
Bo^. pha^.n la` Tu+o+'ng Samuel Koster. Tu+o+'ng Peers tin ra(`ng ly'
do cu?a ddie^`u na`y la` vu. vie^.c co' the^? se~ dde do.a dde^'n su+.
tha(ng ca^'p cu?a ca? hai lu'c ddo'.
Du+o+'i dda^y la` lo+`i cu?a Anistranski vo+'i Tu+o+'ng Peers ta.i
cuo^.c ddie^`u tra:
Tu+o+'ng Peers: Anh co' nghi~ ra(`ng ta^'t ca? nhu+~ng vie^.c na`y
dda~ co^' ti`nh bi. che gia^'u ta.i Bo^. pha^.n Da^n su+. cu?a anh
kho^ng, dde^? nha^'n chi`m mo.i tho^ng tin?
Trung ta' Anistranski: To^i kho^ng nghi~ ra(`ng mo^.t vi. tu+o+'ng
dda~ co' tuo^?i nhu+ Koster la.i la`m vie^.c ddo'. O^ng a^'y kho^ng
pha?i la` ha.ng ngu+o+`i nhu+ va^.y.
Tu+o+'ng Peers: Cu+' cho la` o^ng a^'y kho^ng bie^'t ve^` vie^.c ddo'.
The^' anh co' khi na`o nghi~ ve^` ddie^`u ddo' kho^ng? Lie^.u co'
ba^'t cu+' khi na`o anh co' ma?y may suy nghi~ ra(`ng ddo' la` mo^.t
vie^.c quan tro.ng, mo^.t tho^ng tin kha^?n ca^'p ma` tu+o+'ng Koster
kho^ng bie^'t kho^ng? Y' to^i la` lie^.u tu+o+'ng Koster co' uy
quye^`n dde^'n mu+'c ma` anh kho^ng da'm tie^'p ca^.n o^ng ta kho^ng?
Trung ta' Anistranski: A` kho^ng, chu'ng to^i co' the^? dde^'n ga(.p
o^ng a^'y ba^'t cu+' lu'c na`o.
Tu+o+'ng Peers: DDu+o+.c ro^`i. Va^.y anh co' dde^'n ga(.p o^ng ta
dde^? ba'o ca'o ve^` nhu+~ng lo+`i ca'o buo^.c ve^` to^.i pha.m
chie^'n tranh na`y kho^ng?
Trung ta' Anistranski: Kho^ng, to^i dda~ kho^ng dde^'n, thu+a O^ng.
To^i kho^ng ro~ ddo' co' pha?i la` mo^.t to^.i pha.m chie^'n tranh hay
kho^ng nu+~a.
Tu+o+'ng Peers: Hmm, to^.i pha.m chie^'n tranh la` khi anh nhi`n
tha^'y ai ddo' ba('n che^'t nhu+~ng ngu+o+`i da^n thu+o+`ng vo^ to^.i.
Anistranski: Nhu+ng lu'c ddo' to^i kho^ng nhi`n tha^'y ai ba('n ai
he^'t.
Tu+o+'ng Peers: Anh dda~ pha?i nghe ve^` ddie^`u ddo'. Ngu+o+`i ta
pha?i ba'o ca'o cho anh chu+'.
Trung ta' Anistranski: Kho^ng co' ai ba'o ca'o vo+'i to^i ca?.
Tu+o+'ng Peers: Sao co+?
Trung ta' Anistranski: To^i chi? nghe no'i tho^i.
Khoa?ng 190 li'nh My~ ca`n que't My~ Lai
To+'i nhu+~ng tua^`n cuo^'i cu`ng cu?a cuo^.c ddie^`u tra, Tu+o+'ng
Peers dda~ co' ddu? ba(`ng chu+'ng dde^? ke^'t to^.i DDa.i ta'
Henderson, Tu+o+'ng Koster (cu~ng dda~ ddu+o+.c la^'y lo+`i chu+'ng)
va` nhie^`u nha^n va^.t kha'c.
Nhu+~ng ba(`ng chu+'ng co' ddu+o+.c o+? quy mo^ va` mu+'c ddo^. kinh
hoa`ng dde^'n mu+'c nhie^`u nha^n chu+'ng sau ddo' dda~ im ba(.t, tu+.
ti`m thue^ lua^.t su+ rie^ng va` ra^'t lo la('ng cho tu+o+ng lai cu?a
mi`nh.
Cho dde^'n tha'ng 2 na(m 1970, sau ga^`n hai tha'ng dda^`y a'p lu+.c,
tu+o+'ng Peers va` nho'm ddie^`u tra ca?m tha^'y ra^'t ca(ng tha(?ng.
O^ng dda~ pha't bie^?u ma.nh me~ va` kha^?n ca^'p va`o nga`y
13/2/1970.
DDie^`u tra ke^'t thu'c
Cuo^.c ddie^`u tra ke^'t thu'c va`o nga`y 14 tha'ng 3 na(m 1970, ga^`n
hai na(m ke^? tu+` nga`y tha?m sa't My~ Lai, tru+o+'c khi va^~n co`n
co' the^? truy to^' mo^.t vu. vie^.c theo lua^.t.
Va`o ho^m ddo' tu+o+'ng Peers dda~ tri`nh ba`y ta^'t ca? nhu+~ng
chu+'ng cu+' o^ng dda~ thu tha^.p ddu+o+.c va` dde^` xua^'t le^n
nhu+~ng ngu+o+`i ddu+'ng dda^`u qua^n ddo^.i My~, cu~ng la` nhu+~ng
ngu+o+`i dda~ ra me^.nh le^.nh ye^u ca^`u tie^'n ha`nh ddie^`u tra.
Tu+o+'ng Peers dda~ cung ca^'p ba?n ba'o ca'o go^`m 4 ta^.p da`y
20.000 trang gia^'y va` ho+n 400 gio+` thu a^m lo+`i chu+'ng.
O^ng cu~ng dde^` xua^'t nhu+~ng phu+o+ng pha'p mo+'i trong vie^.c
hua^'n luye^.n qua^n ddo^.i My~, dde^` xua^'t nhu+~ng qui ta('c ddo^'i
xu+? vo+'i da^n thu+o+`ng trong tho+`i ddie^?m chie^'n tranh, ca'c
tie^u chua^?n dde^? cho.n lo.c ca'c vai tro` chi? huy mo+'i va`
nhu+~ng dde^` xua^'t truy to^' to^.i pha.m chie^'n tranh.
Lua^.t su+ cu?a tu+o+'ng Peers, Jerome Walsh no'i ba^'t cu+' con so^'
na`o cung ca^'p ddu+o+.c cung ca^'p o+? ba^'t cu+' ca^'p ddo^. na`o
cu?a ca'c cuo^.c ddie^`u tra^`n dde^`u la`m ho. choa'ng va'ng.
''Tru+o+'c tie^n la` vie^.c gie^'t ngu+o+`i, va` sau ddo' la` su+.
ye^'u ke'm trong vie^.c chi? huy qua^n ddo^.i tu+` du+o+'i le^n va`
tu+` tre^n xuo^'ng. Va` tu+o+'ng Peers dda~ ra^'t so^'c ve^` toa`n
bo^. su+. vie^.c.''
''Va` to^i nghi~ chu'ng ta cu~ng ca^`n nho+' la.i, tro.ng ta^m cuo^.c
ddie^`u tra cu?a chu'ng to^i kho^ng pha?i chi? la` vie^.c gie^'t cho'c
ma` chi'nh la` su+. tha^'t ba.i trong vie^.c ddu+a ra nhu+~ng ba'o
ca'o chua^?n xa'c trong qua^n ddo^.i cu?a chu'ng ta.''
''Mo^.t su+. tha^.t lo+'n dde^'n va^.y ma` ta^'t ca? ca'c ca^'p chi?
huy cu?a chu'ng ta dde^`u ca^m la(.ng.''
Tu+o+'ng Peers va` nho'm ddie^`u tra ha^`u nhu+ dda~ bi. va('t kie^.t
su+'c. Tuy va^.y, theo lo+`i cu?a lua^.t su+ Walsh, ngu+o+`i dda~
ca^.n ke^` tu+o+'ng Peers trong 3 tha'ng, no'i ra(`ng ho. dda~ ra^'t
tu+. ha`o ve^` nhie^.m vu. na`y.
''Co^ng vie^.c cu?a chu'ng to^i dda~ thu+.c su+. ta'c ddo^.ng le^n
chi'nh qua^n ddo^.i, y' cu?a to^i la` qua^n ddo^.i dda~ tie^'n ha`nh
ddie^`u ddo' va` cu~ng tu+. qua^n ddo^.i pha?i ddu+a nhu+~ng ngu+o+`i
lie^n quan ra tru+o+'c co^ng ly'.''
'Bi. bi.t mie^.ng'
Tre^n thu+.c te^' ta^'t ca? nhu+~ng chu+'ng co+' ga^y so^'c kha'c
dde^`u bi. di`m ddi nhanh cho'ng dde^? du+ lua^.n kho^ng the^? tie^'p
ca^.n ddu+o+.c ca'c tho^ng tin ve^` vu. vie^.c.
Ta.i cuo^.c ho.p ba'o cuo^'i cu`ng nga`y 17/3/1970, Tu+o+'ng Peers
dda~ soa.n tha?o mo^.t tho^ng ca'o ba'o chi' trong ddo' co' du`ng tu+`
'cuo^.c ta`n sa't'.
Ngu~ Gia'c DDa`i dda~ pha?n ddo^'i ca'ch go.i na`y vi` lo ra(`ng no'
co' the^? a?nh hu+o+?ng dde^'n hi`nh a?nh qua^n ddo^.i My~. Sau ddo'
o^ng dda~ pha?i thay the^' ba(`ng cu.m tu+` 'mo^.t bi ki.ch lo+'n'.
Trung u'y Calley ba`o chu+~a o^ng chi? la`m theo le^.nh tre^n
Tu+o+'ng Peers dda~ hy vo.ng se~ ddu+a ra xu+? a'n tu+` ca^'p chi? huy
dde^'n binh li'nh trong vu. na`y. Ke^'t lua^.n cu?a o^ng cho tha^'y 30
si~ quan cao ca^'p dda~ lo+ la` trong khi thi ha`nh nhie^.m vu..
Sau cuo^.c ddie^`u tra, 14 si~ quan bi. truy to^' hi`nh su+.. Nhu+ng
chi? co' mo^.t ngu+o+`i duy nha^'t di'nh da'ng dde^'n vu. My~ Lai bi.
xe't xu+? la` Trung uy' William Calley.
Mo^.t ngu+o+`i nu+~a la` DDa.i ta' Henderson cu~ng bi. ddu+a ra toa`
a'n qua^n su+. vi` to^.i dda~ che gia^'u ca'c chu+'ng cu+' va` ba'o
ca'o sai su+. tha^.t nhu+ng cuo^'i cu`ng dda~ ddu+o+.c tha bo^?ng.
Tu+o+'ng Peers dda~ bi. bi.t mie^.ng. Na(m 1984, o^ng qua ddo+`i vi`
mo^.t co+n ddau tim.
Cuo^.c chie^'n VN dda~ ke^'t thu'c na(m 1975. Nhu+ng co`n la.i la`
nhu+~ng ve^'t se.o sa^u kho^ng the^? ha`n ga('n. Cha^'n thu+o+ng ta^m
ly' cu?a ca'c na.n nha^n My~ Lai cu~ng nhu+ nhu+~ng thu? pha.m ga^y
to^.i a'c va^~n co`n tie^'p die^~n.
"To^i ca(m thu` la('m. Che^'t thi` tho^i chu+' co`n so^'ng la` co`n
ca(m thu`. Tre? em ba^y lo+'n ma` chu'ng cu~ng gie^'t sa.ch thi` la`m
sao kho^ng ca(m thu`,'' ba` Tru+o+ng Thi. Le^ no'i trong bo^. phim
'Bo^'n gio+` o+? My~ Lai'.
Binh nhi` Varnado Simpson no'i:
''La`m sao to^i co' the^? tu+. tha thu+' cho mi`nh, ca'c ngu+o+`i co'
hie^?u kho^ng? To^i kho^ng the^? tha thu+' cho mi`nh ve^` ta^'t ca?
nhu+~ng ddie^`u ddo',''
''Cho du` to^i bie^'t to^i chi? la`m nhu+~ng vie^.c ngu+o+`i kha'c
buo^.c to^i pha?i la`m, nhu+ng la`m sao to^i co' the^? tha thu+' cho
to^i, co' the^? que^n no' ddi? Kho^ng bao gio+`. To^i pha?i so^'ng
chung vo+'i nhu+~ng ddie^`u khu?ng khie^'p ddo' ha`ng nga`y.''
Simpson, cu+.u li'nh My~ trong dda.i ddo^.i Charlie, la` ngu+o+`i dda~
thu+`a nha^.n gie^'t che^'t 25 thu+o+`ng da^n My~ Lai.
La`m tro`n nhie^.m vu. trong vu. tha?m sa't My~ Lai cu~ng ddo^`ng
nghi~a vo+'i vie^.c cuo^.c ddo+`i cu?a anh ta sau na`y dda~ bi. huy?
hoa.i.
Simpson dda~ pha?i du`ng ra^'t nhie^`u loa.i thuo^'c ha`ng nga`y, dda~
ba la^`n thu+? tu+. sa't va` cuo^'i cu`ng dda~ tha`nh co^ng va`o na(m
1997.
Ba`i ho.c la~ng que^n
DDa so^' co^ng chu'ng My~, ne^'u co' bie^'t ddie^`u gi` ddo' ve^` vu.
vie^.c My~ Lai, thi` chi? bie^'t ra(`ng dda~ co' mo^.t so^' li'nh My~
gie^'t mo^.t va`i da^n thu+o+`ng.
Nhu+ng ho. ha^`u nhu+ kho^ng bie^'t ve^` mu+'c ddo^. cu?a vu. ta`n
sa't.
Ngu+o+`i ta co' the^? dda~ nghe dde^'n te^n Trung uy' Calley, nhu+ng
dda~ ai nghe dde^'n ca'c ddi.a danh My~ Khe^, Bi`nh Ta^y, va` nhu+~ng
ngu+o+`i nhu+ Henderson va` Anistranski?
Mo^.t phie^n ba?n gia?n lu+o+.c, dda~ ga.n lo.c, ve^` vu. tha?m sa't
My~ Lai dda~ ddu+o+.c cha^'p nha^.n ro^.ng ra~i trong du+ lua^.n.
Bo^'n mu+o+i na(m qua nhu+~ng ba`i ho.c ru't ra tu+` cuo^.c ddie^`u
tra cu?a tu+o+'ng Peers ha^`u nhu+ dda~ bi. que^n la~ng. Cu+' nhu+
chu+a co' gi` dda~ tu+`ng xa?y ra.
Va^'n dde^` cu?a nhu+~ng vu. che dda^.y la` no' ta.o co+ so+? cho
nhu+~ng la.m du.ng sau na`y.
Nga`y nay da^n chu'ng My~ kho' tin ra(`ng qua^n ddo^.i cu?a ho. co'
kha? na(ng ta`n sa't ta.i ca'c cuo^.c chie^'n o+? Iraq va`
Afghanistan, bo+?i vi` ho. kho^ng hie^?u la` chu'ng dda~ tu+`ng xa?y
ra tru+o+'c dda^y ro^`i.
Nhu+~ng ngu+o+`i nhu+ Hugh Thompson, Ron Haeberle, Leonard Gonzales,
Ronald Ridenhour, Dennis Bunning and Tu+o+'ng Peers, dda~ thu+.c su+.
tro+? tha`nh nhu+~ng anh hu`ng ma` chu'ng ta co' the^? tu+. ha`o.
Nhu+ng chu'ng ta dda~ ga.t ho. ra be^n le^`.
Nhu+~ng ngu+o+`i li'nh tro+? ve^` tu+` vu. tha?m sa't My~ Lai dda~
tie^'p tu.c cuo^.c so^'ng bi`nh thu+o+`ng theo ca'ch rie^ng cu?a ho..
Ronald Haeberle va^~n tie^'p tu.c chu.p a?nh nhu+ mo^.t thu' vui cho
rie^ng mi`nh. Tuy va^.y anh kho^ng co`n co' the^? chu.p the^m ba^'t
cu+' mo^.t bu+'c a?nh chie^'n tranh na`o sau ca'i nga`y ddi.nh me^.nh
a^'y.
*
Tre^n dda^y la` ba?n tie^'ng Vie^.t cu?a mo^.t pha^`n cu?a chu+o+ng
tri`nh Nhu+~ng cuo^'n ba(ng My~ Lai (The My Lai Tapes), cu?a dda`i BBC
The^' gio+'i vu.. Chu? bie^n la` Sue Ellis, ngu+o+`i thu+.c hie^.n la`
Rosie Goldsmith. Ngu+o+`i da^~n chu+o+ng tri`nh la` Robert Hodierne,
pho'ng vie^n cu?a to+` Tho+`i ba'o Qua^n DDo^.i My~. DDa^y la` la^`n
dda^`u tie^n nhu+~ng ddoa.n ba(ng ghi a^m ca'c nha^n chu+'ng My~
ddu+o+.c tie^'t lo^., nho+` co^ng cu?a ky' gia? ngu+o+`i Anh, Celina
Dunlop, cu?a ba'o The Economist.
Kho^ng rie^ng gi\ ca/c ku., chi/nh phu? VNCH bu\ nhi\n tho+\i ddo/ ku~ng
nha(/m ma(/t la\m ngo+.
O^ng Tri.nh Co^ng So+n dda~ ddi ddu/ng 1 nu+~a con ddu+o+`ng. Con ddu+o+\ng
pha?n ddo^/i chie^/n tranh vo^ nghi~a o+? VN. Con ddu+o+`ng pha?n ddo^/i
che^/ ddo^. VNCH bu\ nhi\n. Chi? dda/ng tie^/c o^ng dda~ la^\m ddu+o+\ng cho
1 nu+~a con ddu+o+\ng co\n la.i. Con ddu+o+\ng la\m tay sai, la\m co^ng cu.
cho dda~ng cu+o+/p - CS.
"hai lua" <hai...@hotmail.com> wrote in message
news:49u024l6jfvhjt77f...@4ax.com...
> no'i, ''Ma`y tha? co^ be' ra ngay,'' thi` 5 ngu+o+`i li'nh kha'c
> bu+o+'c to+'i va` no'i vo+'i to^i, ''Bunning, ma`y dde^? ye^n cho bo.n
> tao ne^'u kho^ng bo.n tao se~ gie^'t ma`y.''
Vo+'i tha^n pha^.n nhu+o+.c tie^?u, WHO IS THE LESSER EVIL(S): US,
USSR, AND/OR CHINA?
Life is not just black and white.
To'm la.i:
TCS theo 1/2 con ddu+o+`ng cho^'ng VNCH va` 1/2 con ddu+o+`ng u?ng
ho^. CS.
Co`n ddu'ng hay sai, mo.i ngu+o+`i suy nghi~ la^'y.
The^' la` cu. Haquai i na`y dde^'ch hie^?u bie^'t gi` li.ch su+? VN
ca?. Cu. co' hie^?u ta.i sao co' vu. 1/11/1963 kho^ng?
Khi cho^`n lu`i Nguye^~n V. Thie^.u kho^ng chi.u ky' va`o ca'i gia^'y
ba'n nu+o+'c Paris Agreement 1973, Kissinger do.a: Look at Diem as an
example.
The^' la` Thie^.u ta dda'i trong qua^`n, lo ky' ngay.
Con Ho^` Chi' Manh thi` bie^'t con ka(.c gi` ve^` li.ch su+? VN ma`
ba`n?
Co`n vu+`a chu`i lo^`n, chu`i ddi't va` chu`i con ca(.c thi` bie^'t
gi`!
Dda^u con thu+? la`m 1 website ve^` Li.ch Su+? Vn hay vie^'t 1 cuo^'n
sa'ch ve^` Li.ch Su+? Vn
cho ba` con coi cho+i!
Ddi.t me. chu'ng ma`y!
Nga`y Quo^'c Ha^.n, ddo^`ng ba`o ddi bie^?u ti`nh ra^`m tro+`i thi`
tro^'n nhu+ cho' !
QTTT
Hi` hi`,
Pie^'t ma`. Ddu.ng to+'i su+ phu. cu?a thie^'n heo la` TH nha`o ra
ngay.
Chu' ma`y pie^'t gi` ma` ba`y dda(.t la^.p quepxai vo+'i sa'ch vo+?.
Do^'t dda(.c ca'n mai ma` ba`y ve~.
Ho.c thi` kho^ng xong, mua ba(`ng online, kho^ng ai thue^, ca? ddo+`i
chi? la`m ca'i nghe^` behind:
Behind camcorder va` behind the pig's tail.
Thie^'n Heo => Thie^'n Cho'
Gio+` thi` behind dog's tail.
;-))
made my day, thanks
>Ca/c ku. bi. ti.t ngo\i he^/t ru\i a\? Nhu+~ng na.n nha^n kho^ng pha?i la\
>da^n VN da va\ng,ma/u ddo? sao? Hay la\ ca/c ku. cho ra(\ng con so^/ kho^ng
>dda/ng ke^? so vo+/i na.n nha^n Hue^/ - Ma^.u Tha^n bi. CS sa/t ha.i?
>
>Kho^ng rie^ng gi\ ca/c ku., chi/nh phu? VNCH bu\ nhi\n tho+\i ddo/ ku~ng
>nha(/m ma(/t la\m ngo+.
>
>O^ng Tri.nh Co^ng So+n dda~ ddi ddu/ng 1 nu+~a con ddu+o+`ng. Con ddu+o+\ng
>pha?n ddo^/i chie^/n tranh vo^ nghi~a o+? VN. Con ddu+o+`ng pha?n ddo^/i
>che^/ ddo^. VNCH bu\ nhi\n. Chi? dda/ng tie^/c o^ng dda~ la^\m ddu+o+\ng cho
>1 nu+~a con ddu+o+\ng co\n la.i. Con ddu+o+\ng la\m tay sai, la\m co^ng cu.
>cho dda~ng cu+o+/p - CS.
Hi,
- Vu. My~ Lai : Ve^` phi'a My~, dda^y la` 1 su+. la^`m la^~n va` khi
bie^'t thi` ho. dda~ im la(.ng; ddo' la` to^.i a'c...trong chie^'n
tranh. Tuy nhie^n, co^ng ly' va^~n ddu+o+.c chi'nh ho. ddem ra dde^?
xe't xu+?. DDo' la` 1 su+. kha'c bie^.t ra^'t lo+'n khi so vo+'i
CSVN. Ho. la`m nhu+ the^' dde^? nha^.n to^.i va` tra'nh cho qua^n
ddo^.i cu?a ho. sau na`y kho^ng la^.p la.i. Co`n CS thi`'ne'm dda'
da^'u tay' va` ddu+a li'nh My~ va`o ba^~y cu?a 'chie^'n tranh nha^n
da^n' ha^`u 'chie^'m lo`ng da^n' qua tuye^n truye^`n. DDo' la` su+.
tha^.t ha^`u he^'t ai cu~ng ddie^`u bie^'t.
- Ve^` da^n la`ng o+? My~ Lai thi` cha('c cha('n la`co' 1 so^' theo VC
va` 1 so^' bi. e'p pha?i nghe theo CS. Li'nh My~ to+'i thi` VC du
ki'ch dda~ ba('n va` khie^u khi'ch khie^'n li'nh My~ ca`ng tin cha('c
ddo' la` 1 la`ng...VC. Do ddo', ta`n sa't dda~ xa?y ra. Chie^'n
tranh VN la` nhu+ the^' va` ddo' la` lo^'i CS du`ng da^n dde^? ddo+~
dda.n. Li'nh VNCH kho^ng dda'nh theo kie^?u ddo'. DDo' la` chi'nh
nghi~a.
Da^n My~ Lai che^'t (504 ngu+o+`i) va` da^n Te^'t Ma^.u Tha^n (14,000
ngu+o+`i) che^'t cu~ng la` na.n nha^n chie^'n tranh. Chu'ng ta dda'nh
CS dde^? da`nh la^'y ne^`n tu+. do thi` ta pha? tra? gia' dda('t va`
chi? co' chu'ng ta o+? Mie^`n Nam ai cu~ng ga'nh ddau thu+o+ng; gia
ddi`nh na`o cu~ng co' ngu+o+`i che^'t kie^?u na`y. Chu'ng ta ddi ke^u
ca vo+'i ai dda^y. Ke^u ca vo+'i My~ ? Trong khi ho. dda~ xa? tha^n
56,000 ngu+o+`i ddi ba?o ve^. cho Mie^`n Nam. Chu'ng ta mo+? mie^.ng
ra sao.
- VNCH bu` nhi`n ? CS va` thie^n ta? thu+o+`ng du`ng chu+~ 'bu`
nhi`n' dde^? no'i ve^` ca'c chi'nh phu? ddu+o+.c du+.ng le^n trong
tho+`i ky` chie^'n tranh la.nh giu+~a 2 kho^'i CS va` tu+ ba?n. CSVN
tu+. cho la` da^n to^.c, 'tu+. mi`nh' thie^'t la^.p chi'nh quye^`n,
nhu+ng co' pha?i la` do da^n tu+. nguye^.n ba^`u le^n hay ddo^.c ta`i.
Chi'nh the^? ddo' co`n te^. ha.i ho+n ca? nga`n la^`n chi'nh quye^`n
'bu` nhi`n'. Chi'nh quye^`n bu` nhi`n' cu?a VNCH chi? ddu+o+.c tha`nh
la^.p trong tho+`i ky` kha^?n ca^'p dde^? ddo^'i dda^`u vo+"i CS
Quo^'c Te^'; tuy nhie^n the^? che^' va` ca^'u tru'c cu?a no' la`
nha('m to+'i tu+. do - da^n chu? - nha^n quye^`n. Ro~ ra`ng con
ddu+o+`i ddi to+'i pha?i la` tu+. do, da^n, chu? va` nha^n quye^`n.
Co`n con ddu+o+`ng 'kho^ng bu` nhi`n' cu?a CSVN la` ddi theo
Ka'c-Ma'c, ddo^.c ta`i, ta`n nha^~n, kho^ng cho ngu+o+`i VN quye^`n
so^'ng nhu+ con ngu+o+`i, ma` so^'ng nhu+ con va^.t. Ro~ ra`ng ddo'
la` ddu+o+`ng ddi cu?a chi'nh phu? 'kho^ng bu` nhi`n' na`y. Va^.y
mu.c ddi'ch cu?a 2 che^' ddo^. VNCH va` CSVN dda~ ro~ nhu+ ban nga`y.
Ca'i na`o se~ ddu+a ngu+o+`i VN ddi le^n va` u+o+~ng ngu+.c va` tha^'y
mi`nh co' gia' tri. nhu+ con ngu+o+`i ?
- 'Chie^'n tranh VN' vo^ nghi~a ? Kho^ng the^? na`o no'i va^.y
ddu+o+.c. Ne^`n va(n ho'a tu+. do - nha^n ba?n dda~ no'i le^n ddie^`u
na`y va` no' va^~n sa'ng ngo+`i ma` xa~ nghi~a VN kho^ng the^? na`o
sa'nh ki.p. Vi` sao ? Vi` co' tu+. do. 'Chie^'n tranh VN' la`
chie^'n tranh da`nh tu+. do cu?a ngu+o+`i kho^ng CS.
- Tri.nh Co^ng So+n la` 1 nha` tri' thu+'c, kho'c vo+'i tho+`i cuo^.c
chie^'n tranh; nhu+ng la.i kho^ng bie^'t chie^'n tranh tu+` dda^u ra
va` ta.i sao. Ca'i ma` o^ng nghi~ chi'nh la` muo^'n co' 1 'ho`a bi`nh
ddo?'. Chie^'n tranh la` ddau kho^?. CSVN dda~ thie^u ddo^'t 3
trie^.u co^ng da^n cu?a ho. chi? dde^? la`m hao mo`n xa~ ho^.i Mie^`n
Nam, la`m tie^u tan bie^'t bao hy vo.ng va` su+. tu+o+i dde.p cu?a
tho^n que^ Mie^`n Nam. Ro^'t cuo^.c chi? la` thu+.c hie^.n gia^'c mo+
Ka'c-Ma'c ho'a da^n Mie^`n Nam ! Tha^.t la` ddie^n ro^`nha^'t the^'
ky?. VNCH ddu+o+.c tha`nh la^.p vi` nhu+~ng ngu+o+`i VN kha'c dda~
tha^'y ddie^`u ddie^n ro^` ddo'. Pha?i chi TCS nhi`n ra ddie^`u ddo'
thi` o^ng dda~ kho^ng la^` la^~n nhu+ ba.n dda~ nha^.n xe't ddu'ng
ve^` TCS.
On Wed, 7 May 2008 09:53:21 -0500, "*Aloha*" <al...@dot.com> wrote:
>Ca/c ku. bi. ti.t ngo\i he^/t ru\i a\? Nhu+~ng na.n nha^n kho^ng pha?i la\
>da^n VN da va\ng,ma/u ddo? sao? Hay la\ ca/c ku. cho ra(\ng con so^/ kho^ng
>dda/ng ke^? so vo+/i na.n nha^n Hue^/ - Ma^.u Tha^n bi. CS sa/t ha.i?
>
>Kho^ng rie^ng gi\ ca/c ku., chi/nh phu? VNCH bu\ nhi\n tho+\i ddo/ ku~ng
>nha(/m ma(/t la\m ngo+.
>
>O^ng Tri.nh Co^ng So+n dda~ ddi ddu/ng 1 nu+~a con ddu+o+`ng. Con ddu+o+\ng
>pha?n ddo^/i chie^/n tranh vo^ nghi~a o+? VN. Con ddu+o+`ng pha?n ddo^/i
>che^/ ddo^. VNCH bu\ nhi\n. Chi? dda/ng tie^/c o^ng dda~ la^\m ddu+o+\ng cho
>1 nu+~a con ddu+o+\ng co\n la.i. Con ddu+o+\ng la\m tay sai, la\m co^ng cu.
>cho dda~ng cu+o+/p - CS.
Hi,
- Vu. My~ Lai : Ve^` phi'a My~, dda^y la` 1 su+. la^`m la^~n va` khi
bie^'t thi` ho. dda~ im la(.ng; ddo' la` to^.i a'c...trong chie^'n
tranh. Tuy nhie^n, co^ng ly' va^~n ddu+o+.c chi'nh ho. ddem ra dde^?
xe't xu+?. DDo' la` 1 su+. kha'c bie^.t ra^'t lo+'n khi so vo+'i
CSVN. Ho. la`m nhu+ the^' dde^? nha^.n to^.i va` tra'nh cho qua^n
ddo^.i cu?a ho. sau na`y la^.p la.i. Co`n CS thi`'ne'm dda'
Hey Thie^'n Heo,
Con tu+. xu+ng la` du+.ng quepxai, vie^'t sa'ch. Sao con kho^ng gio?i
ba('t be? ca'i du+~ kie^.n o^ng ddu+a ra o+? tre^n?
Co' pha?i Kissinger do.a Thie^.u, va` e'p Thie^.u ky' kho^ng? Co' pha?
i Kissinger no'i co'i ca'i gu+o+ng cu?a Die^.m dda^'y kho^ng?
Nga`y Thie^.u cuo^'n go'i cha.y, dda`o ngu~, le^n TV chu+?i My~ ba'n
ddu+'ng VNCH, nhu+ng trong ca'i Paris agreement co' chu+~ ky' ddo^`ng
y' cu?a Thie^.u.
Thie^'n heo con, ne^n bo? ca'i su+. kie^.n na`y trong website cu?a con
va` sa'ch su+? cu?a con nhe'.
Quan tro.ng la('m dda^'y!
Ngu*o*`i ngu mo*? mie^.ng ra thi` lo`i ca'i ngu. DDa^`u o'c dda^`n
ddo^.n kho^ng he^` bie^'t nha^.n ddi.nh va` pha^n ti'ch ti`nh hi`nh.
Va^~n khu* khu* ca'i dda^`u o'c thu? cu*.u ma` cu~ng ro^.n ra~ qua'
va^.y ddo^`ng chi'.
Tu*` 1970 tro*? ddi cho dde^'n nga`y ma^'t nu*o*'c, o*? SG bie^'t bao
la` ba'o chi' cha'n nga'n ca'i cuo^.c chie^'n vo^ nghia~ ddo^'i vo*'i
da^n Vie^.t. Ha`ng loa.t ngu*o*`i dda~ ne^u le^n ca'i hoa`i ba?o cua?
ho., lo`ng mong mo?i hoa` bi`nh cha^'m du*'t chie^'n tranh dde^? cho
ngu*o*`i da^n hie^`n ddu*o*.c so^'ng mo^.t ddo*`i thanh bi`nh, dde^?
cho ca'c em nho? ddu*o*.c lo*'n le^n va` ddi ho.c nhu* thie^n ha. na(m
cha^u. To^i kho^ng bao gio*` be^n vu*.c TCS nhu*ng mi`nh co' kho^'i
o'c thi` pha?i bie^'t su*? du.ng. Ngu nhu* con bo`, cu*' ca'i gio.ng
cu*.c ta? cu*.c hu*~u kho^ng co' mo^.t chu't tho^ng minh, su*? cu~ng
kho^ng bie^'t ma` gio*? gio.ng ha.ch ho?i su*? nghe no' tha('c cu*`
qua'! Lu*o.m ro^`i post to^'i nga`y ma` Tha'ng Ba Ga~y Su'ng, Ma(.t
Tha^.t vo*'i Tra(m Hoa DDua No*? cu~ng cha? ddo.c.
DDu'ng la` da^n ngu cho^'ng co^.t. Aloha no'i ma^'y lo*`i ma`
tha^'y tho^ng minh ho*n ddo^`ng chi' ga^'p 1000 la^`n. Nha^.n ddi.nh
cih'nh xa'c cho*' kho^ng co' vu*`a ngu vu*`a no'i ca`ng nhu* d/c.
hi hi hi.
BG
Ca`ng ddo.c to^i ca`ng tha^'y ba^'t ma~n dde^'n ddo^. khinh bi? ca'i
tinh tha^`n cua? you mr. Hai Lua'. Co^ng ly' la` co^ng ly'. Ba^'t
lua^.n la` cs hai quo^'c gia hoa(.c quan tha^`y My~ ma` ca'c nga`i
luo^n co' ve? nhu* ddo^.i tre^n dda^`u va` ta^ng bo^'c dde^'n ta^.n
cu`ng. To^i nghi~ anh cu~ng la` ngu*o*`i tri' thu*'c vi` tru*o*'c 75
cu~ng la` sinh vie^n, cu~ng xuo^'ng bie^?u ti`nh (ref. qua ddo^'i
thoa.i vo*'i o^ng TCN). To^i tin cha('c anh chu*a co' coi phim ta`i
lie^.u ve^` My~ Lai va` nhu*~ng ngu*o*`i li'nh di'nh li'u trong vu.
na`y ne^n no'i ca`n vi` to^i nghi~ lu*o*ng ta^m anh kho^ng dde^'n
ddo^~i to^`i ma` no'i bu*o*'ng.
To^i cih? nha('c mo^.t ddoa.n nga('n tho^i. Mo^.t anh My~ dden tha^'y
co' ngu*o*`i cha.y ngoa`i ddo^`ng ca'ch anh ta chu*`ng 50 m va` dda~
xa? su'ng ba('n lie^n tu.c, theo lo*`i anh ta ke^?. Anh ta no'i
ra(`ng ngu*o*`i ddo' va'c ca'i gi` tre^n vai ... Khi dde^'n coi thi`
la` mo^.t ba` me. tre? va` mo^.t ddu*'a be' tho* bi. tru'ng dda.n
ra^'t nhie^`u va` ha(?n nhie^n la` che^'t. Anh My~ dden na`y bi.
khu?ng hoa?ng tinh tha^`n tu*` ddo' va` pha?i du`ng loa.i thuo^'c an
tha^`n cu*.c ma.nh. Con anh ta sau ddo' va`i na(m, ra ngoa`i
ddu*o*`ng bi. ba('n che^'t tre^n dda^'t My~.
Mo^.t co^ be' kha'c 13 tuo^?i bi. mo^.t tie^?u ddo^.i ha~m hie^'p va`
ho. dda^m co^ be' che^'t ba(`ng lu*o*~i le^.
Ngu*o*`i ngoa.i quo^'c, ho. kho^ng thie^'t tha gi` vo*'i da^n to^.c
VN. Ho. ta`n a'c vo^ ddo^. ma` co`n bie^'t tha^'y ca'i lo^~i. Da^n
kha'c, tu*. goi. mi`nh la` VN, ma` la.i ddi be^nh vu*.c cho nhu*~ng
c'ai to^.i a'c chi'nh thu? pha.m co`n a(n na(n thi` loa.i ngu*o*`i
ddo' ne^n go.i la` gi` ho*? anh Kim Nguye^~n, Hai Lua'?
Nhu*~ng tha(`ng ngu kha'c thi` to^i kho^ng thie^'t pha?i no'i vi `no'
ngu qua'. Nhu*ng anh la` da^n co' chu't kie^'n thu*'c. Da^n to^.c
Vie^.t Nam kho^ng the^? que^n to^.i a'c cua? nhu*~ng ke? dda~ da~ man
ta`n sa't ngu*o*`i da^n vo^ to^.i. Ba^'t lua^.n no' la` Ta`u, Pha'p,
My~, co^.ng sa?n, vie^.t co^.ng hay, thu? ha. cua? Die^.m Nhu hay
dda'm co^ng an li'nh tra'ng ba^'t tua^n qua^n ky?.
Qua^n Pha'p ba^'t vi. tha^n. Cho*' ca'i gio.ng ddie^.u be^nh vu*.c "A
a'c nhu*ng B a'c ho*n" thi` kho^ng bao gio*` na`o co' ddu*o*.c mo^.t
quo^'c gia ma` ha`nh pha'p, tu* pha'p, la^.p pha'p ddu*o*.c du*.a theo
dde^? la`m ne^`n ta?ng co^ng ly' cho dda^'t nu*o*'c. Anh so^'ng o*?
Canada, mo^.t dda^'t nu*o*'c ha`ng dda^`u cua? the^' gio*'i ma` kho^ng
ho.c ddu*o*.c ca'i gi` sao\?
BG
Ru+'a d/c QD co' hie^?u no^?i ca'i ca^u:
"DDa.i ba'c dde^m dde^m do^.i ve^` tha`nh pho^'" co' ca'i y' nghi~a
gi` kho^ng?
Ne^'u d/c kho^ng tha^'u trie^.t ddu+o+.c thi` ho?i ba.n cu?a d/c, tu
+'c la` Lo^~ Tra^u SG (LTSG) gia?i thi'ch cho. D/c LTSG che^ la` o^ng
Lie^n Tha`nh ngu. A('t d/c a^'y ra^'t u+ la` kho^n.
To^i du`ng Tha'ng Ba Ga~y Su'ng la` dde^? giu+~ the^? die^.n (save
face) cho PGQD cu?a ca'c anh. DDa'ng nhe~ ra to^i du`ng TT Thi'ch
DDo^n Ha^.u ki`a.
> DDu'ng la` da^n ngu cho^'ng co^.t. Aloha no'i ma^'y lo*`i ma`
> tha^'y tho^ng minh ho*n ddo^`ng chi' ga^'p 1000 la^`n. Nha^.n ddi.nh
> cih'nh xa'c cho*' kho^ng co' vu*`a ngu vu*`a no'i ca`ng nhu* d/c.
>
> hi hi hi.
>
Sorry, rather HT Thi'ch DDo^n Ha^.u.