'ਕਲਾਕਾਰ ਇਕੱਲਾ ਰਹੇ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਹੈ'
Canadian Punjabi
ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਖਬਰਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ http://www.CanadianPunjabi.com ਤੇ ਵਿਜ਼ਿਟ ਕਰੋ।
'ਕਲਾਕਾਰ ਇਕੱਲਾ ਰਹੇ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਹੈ'
ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿਧ ਗਾਇਕਾ ਆਸ ਭੋਸਲੇ ਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿਚ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਦੁਨਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਗ੍ਰੈਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਵਰਡ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਦੇ ਤਹਿਤ ਨਾਮਾਂਕਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਏ ਦੂਸਰਾ ਮੌਕ਼ਾ ਹੈ ਜਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਲਈ ਨਾਮਾਂਕਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪਿਛਲੇ ਦਿਨਾਂ ਉਹ ਜਬ ਲੰਦਨ ਵਿਚ ਬੀਬੀਸੀ ਬੁਸ਼ ਹਾਉਸ ਆਈਆਂ ਤਾਂ
ਰੂਪਾ ਝਾ
ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਗਲ ਕੀਤੀ।
ਸਵਾਲ- ਆਸ ਜੀ, 1933 ਵਿਚ ਆਪਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸਾਇਆ ਉਠ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕਿੰਨੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਭਰੇ ਦਿਨ ਸਨ?
ਜਵਾਬ- ਜੀ ਹਾਂ, ਘਰ ਤੋਂ ਅਗਰ ਕੋਈ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੀ ਦਿਨ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਤਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਈ, ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਜਾਣ ਦਾ ਬਾਅਦ। ਹਮ ਲੋਕ ਪੂਨਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਫਿਰ ਕੋਲ੍ਹਾਪੁਰ ਗਏ। ਵਹਾਂ ਤੇ ਮਰਾਠੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਬਣਦੀ ਸਨ। 1943 ਮੈੰ ਵਹਾਂ ਪਹਿਲਾ ਗਾਣਾ ਗਾਇਆ ਸੀ। ਫ਼ਿਲ੍ਮ ਵਿਚ ਮੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਗਾਣਾ ਸੀ ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ। ਉਸਦੇ ਥੋੜੇ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਮੁੰਬਈ ਆਏ। 1947 ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਹਾਂ।
ਸਵਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਲੀ?
ਜਵਾਬ- ਪਿਤਾ ਜੀ ਗਾਣੇ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਡ੍ਰਾਮਾ ਆਰਟਿਸਟ ਸਨ, ਤਾਂ ਡ੍ਰਾਮਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਗਾਣੇ ਵਿਚ ਡ੍ਰਾਮਾ ਤਾਂ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹੋੰਨੇ ਜੋ ਥੋੜਾ ਬਹੁਤ ਸਿਖਾਇਆ ਉਹ ਵੀ ਨਾਲ਼ ਵਿਚ ਹੈ, ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਵੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਕਿਤੇ-ਕਿਤੇ ਸਿਖਿਆ, ਇਧਰ-ਉਧਰ ਸਿਖਾ ਬਹੁਤ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ। ਲੇਕਿਨ ਅਸਲ ਸਿਖਿਆ ਜੋ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੀ ਜੋ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਮਿਲੀ।
ਸਵਾਲ- ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਤੋਂ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਸਨ? ਬੜਾ ਕਰੜਾ ਰਿਯਾਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕੀ?
ਜਵਾਬ- ਹਮ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਸਨ। ਕਰੜਾ ਰਿਯਾਜ਼ ਤਾਂ ਦੀਦੀ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਸਭਤੋਂ ਬੜੀ ਹਨ। ਲੇਕਿਨ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਕੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਜਬ ਮਾਂ ਕੁਛ ਕੌੜਾ ਪਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਦੇ ਭੁਲਦਾ ਨਹੀ ਹੈ ਇਨਸਾਨ। ਇਸ ਲਈ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਜੋ ਸਿਖਾਇਆ ਉਹ ਬੈਠ ਗਿਆ।
ਸਵਾਲ- ਤੇ ਦੀਨਾਨਾਥ ਜੀ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਮਹਾਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸਨ ਤਾਂ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਣਗੇ ਕਿ ਆਪ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਤਰਫ਼ ਜਾਣ ਤਾਂ ਫਿਰ ਆਪ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦਾ ਕਿਉਂ ਤੈਅ ਕੀਤਾ?
ਜਵਾਬ- ਕੀ ਹੈ ਕਿ ਕਲਾਸੀਕਲ ਹਮ ਗਾਉਂਦੇ ਉਦੋਂ ਵੀ ਜੀਵਨ ਲੀਲ੍ਹਾ ਨਹੀ ਚਲ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਮੈੰ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮੈੰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਵਾਂ ਜਾਂ ਲਾਇਟ ਗਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਯਹ ਵੀ ਪੁਛਿਆ ਕਿ ਪੈਸਾ ਕਿਸ ਵਿਚ ਹੈ। ਉਨ੍ਹੋੰਨੇ ਕਹਾ ਲਾਇਟ ਵਿਚ, ਤਾਂ ਮੈੰ ਲਾਇਟ ਗਾਊਂਗੀ। ਕਿਉਂ ਕਿ ਪੈਸੇ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ। ਹਰ ਏਕ ਨੂੰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਵਕਤ ਹਮ ਛੋਟੇ ਸਨ। ਹਮ ਸਭ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਰੂਰੀ ਸੀ। ਦੀਦੀ ਤਾਂ ਕਰ ਹੀ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਸ਼ਾਦੀ ਹੋਣੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜਰੂਰੀ ਸੀ। ਤਾਂ ਸੁਭਾਵਿਕ ਰੂਪ ਤੋਂ ਫ਼ਿਲ੍ਮ ਲਾਈਨ ਜਾਂ ਲਾਇਟ ਵਿਚ ਗਏ ਹਮ ਲੋਕ।
ਸ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ
ਸਵਾਲ- ਸ਼ਾਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਆਪਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਘਟ ਨਹੀ ਹੋਈਆਂ, ਵਧ ਹੀ ਗਈਆਂ ਤਾਂ ਆਪ ਕੈਸੇ ਨਿਪਟਦੀ ਸਨ? ਕੀ ਸੀ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਾ ਸੀ?
ਜਵਾਬ- ਮੇਰਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਜਬ ਇਨਸਾਨ ਤੇ ਕੁਛ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਏਕ ਇਨਸਾਨ ਐਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਕੇ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਏਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰੋਂਦਾ ਹੋਇਆ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਏਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਪਰਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਭਾਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈੰ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨੇ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਤੋਂ ਹਾਂ। ਮੈੰ ਲੜਾਈ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਅਤੇ ਉਸ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਜਿਤੇ ਜਾਂ ਮਰੇ ਉਹ ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਉਪਰ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਮੈੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤਕ ਜਿਤੀ ਕਿਉਂ ਕਿ ਮੁਝੇ ਬਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬੜਾ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਅਤੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿਚ ਇੰਨਾ ਭਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਮੁਝੇ ਬਚਿਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਤੋਂ ਬੜਾ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਆਸ ਨੇ ਅਨੇਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਕੰਮ ਕੀਤਾ
ਸਵਾਲ- ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਵਿਚ ਕੈਸੇ ਸਮਨ੍ਵਯ ਬਿਠਾ ਪਾਉਂਦੀ ਸਨ ਆਪ?
ਜਵਾਬ- ਵਿਵਾਹਿਕ ਜੀਵਨ ਤਾਂ ਨਾਲ਼ ਵਿਚ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਨਾਲ਼ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਸਨ, ਨਾਲ਼ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਘਰ ਵਿਚ ਏਕ ਹੀ ਲੜਕਾ ਸੀ ਉਦੋਂ। ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਬੇਟੀ ਜਬ ਹੋਈ ਤਾਂ ਜਗਾਹ ਬਦਲ ਕਰ ਹਮ ਸ਼ਹਿਰ ਆ ਗਏ ਸਨ। ਸਵੇਰ ਜਲਦੀ ਉਠਣਾ, ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਫਿਰ ਗਾਣੇ ਦੇ ਲਈ ਜਾਣਾ, ਬਚ੍ਚੇ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਏ ਕੰਮ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਲੇਕਿਨ 1960 ਤੋਂ ਮੈੰ ਇਕੱਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਬਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੈੰ ਬੜਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸਵਾਲ- ਆਸ ਜੀ ਆਪਨੇ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰਨਾ ਕਿਉਂ ਤੈਅ ਕੀਤਾ? ਆਪ ਏਕ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਵਿਚ ਕੀ ਢੂੰਢ ਰਹੀ ਸਨ?
ਜਵਾਬ- ਮੈੰ ਕੁਛ ਵੀ ਨਹੀ ਢੂੰਢਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਂ ਮੁਝੇ ਮਾਲੂਮ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਂ ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਸੀ। ਮੈੰ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਸੀ। ਏ ਪਾਗਲਪਨ ਸੀ। ਸਮਝ ਲਵੋ ਕਿ ਦੁਨਿਆਂ ਬੜੀ ਜ਼ਾਲਿਮ ਹੈ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਬ ਅੱਖਾਂ ਖੁਲੀ ਤਾਂ ਦੇਰ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ। ਨਹੀ ਸਮਝ ਆਈ। ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਖੜਾ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਹ ਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬੱਸ ਏਕ ਹੀ ਗਲ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਸੀ ਕਿ ਬਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬੜਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਕੁਛ ਸੋਚਣਾ ਨਹੀ ਹੈ। ਜਬ ਬਹੁਤ ਹੋ ਗਿਆ ਉਦੋਂ ਮੈੰ ਬਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇਕੱਲੇ ਬੜਾ ਕੀਤਾ।
ਸਵਾਲ- ਆਸ ਜੀ, ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਭਰਾ ਭੈਣਾਂ ਵਿਚ ਸਭਤੋਂ ਬੜਾ ਸੰਬਲ ਕੌਣ ਬਣ ਕਰ ਖੜਾ ਹੋਇਆ?
ਜਵਾਬ- ਸਾਰਾ ਘਰ ਹੀ ਖੜਾ ਰਿਹਾ। ਮੈੰ ਜਿਆਦਾ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ 12-13 ਮਹੀਨੇ ਸੀ ਵਹਾਂ। ਮੈੰ ਯਹ ਸੋਚ ਲਿਆ ਸੀ ਜਬ ਮੈੰ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰਕੇ ਘਰ ਤੋਂ ਗਈ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹਨਾ ਦਾ ਕਸੂਰ ਨਹੀ ਸੀ, ਜਬ ਮੇਰਾ ਸਮਾਂ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਤਾਂ ਸਰ ਤੇ ਆਕੇ ਬੈਠਾਂ, ਉਹ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀ, ਤਾਂ ਮੁਝੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਖੜੇ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ।
ਸਵਾਲ- ਲਤਾ ਜੀ ਦੀ ਛਾਇਆ ਵਿਚ ਪਣਪਣਾ ਜ਼ਰਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ? ਕੀ ਕਦੇ ਐਸਾ ਲਗਾ ਕਿ ਆਪ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭੈਣ ਨਹੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਥੋੜੀ ਆਸਾਨੀ ਹੁੰਦੀ?
ਜਵਾਬ- ਕਿਸੇ ਸਮਾਂ ਐਸਾ ਲਗਦਾ ਸੀ, ਜਬ ਯੰਗ ਸਨ ਤਾਂ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਲੇਕਿਨ ਅਜ ਐਸਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਹੋਣੇ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਏਕ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰੱਬ ਨੇ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਆਪਦੀ ਮੇਹਨਤ ਆਪਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਆਪ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ ਸਭ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ। ਮੇਰੀ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਜੋ ਕਸ਼ਟ ਹੋਇਆ ਉਸਨੇ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਸਭ ਕੁਛ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਸਵਾਲ- ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਓਪੀ ਨਈਅਰ ਸਾਹਬ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਗੀਤ ਸਨ ਉਨ੍ਹੋੰਨੇ ਅਸਲ ਆਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਜਵਾਬ- ਜੀ ਨਹੀ, ਮੈੰ ਐਸਾ ਨਹੀ ਮੰਨਦੀ। ਮੈੰ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਝੇ ਪਹਿਲਾ ਗਾਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਪਹਿਲਾ ਗਾਣਾ ਹੰਸਰਾਜ ਬਹਲ ਜੀ ਨੇ ਦਿੱਤਾ, ਅੱਲਾ ਰੱਖਾ ਖ਼ਾਨ ਸਾਹਬ ਨੇ ਦਿੱਤਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਰਾਮ, ਧਨੀਰਾਮ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਨ, ਉਨ੍ਹੋੰਨੇ ਗਾਣੇ ਗਵਾਏ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਨਾਮ ਹੋਣੇ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹਰ ਕੋਈ ਗਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਤਕਦੀਰ ਹੈ ਸਾਡੀ ਕਿ ਹਮਨੇ ਜੋ ਗਾਣੇ ਗਾਏ, ਚਲ ਗਏ, ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਸਭ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਓਪੀ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ, ਕੋਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਆਰਡੀ, ਕੋਈ ਏਸਡੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮੁਝੇ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈੰ ਮੇਹਨਤ ਦੀ, ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਗਰ ਹਮੇੰ ਗਾਣਾ ਨਹੀ ਆਉਂਦਾ ਤਾਂ ਕੀ ਹਮੇੰ ਗਾਣਾ ਮਿਲਦਾ। ਅਜ ਮੈੰ ਸਿੰਗਰ ਨਹੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਕੀ ਬੈਠਦੀ। ਜਿਸਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਅਗਰ ਮੁਝੇ ਕੁਛ ਨਹੀ ਆਉਂਦਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਨਹੀ ਬੁਲਾਉਂਦਾ। ਫ਼ਿਲ੍ਮ ਲਾਈਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਨਹੀ ਹੁੰਦੀ। ਬਹੁਤ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਲਾਈਫ ਹੈ ਇੱਥੇ ਕੀਤੀ। ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਏਸੇ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਉਠਾਉਣਗੇ ਦੋ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤਕ ਅਤੇ ਹੱਥ ਕਢ ਚੱਲਣਗੇ, ਆਪ ਧੜ ਤੋਂ ਡਿਗ ਜਾਣਗੇ, ਕੋਈ ਤੱਲੇ ਉਤਾਰੇਗਾ ਵੀ ਨਹੀ।
ਇਕੱਲਾਪਣ
ਸਵਾਲ- ਆਪਨੇ ਏਸਡੀ ਬਰਮਨ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੰਚਮ ਦਾ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਵੀ। ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਵਿਚ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਸੀ।
ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਤੋਂ ਜੁੜੇ ਰਹੇ
ਜਵਾਬ- ਏਸਡੀ ਬਰਮਨ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਥੋੜਾ ਅਲਗ ਸੀ। ਉਹਨਾ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਜੋ ਸੀ ਉਹ ਜ਼੍ਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪੰਚਮ ਥੋੜਾ ਵੈਸਟਰਨ ਤਰਜ਼ ਤੇ ਸੀ। ਲੇਕਿਨ ਮੁਝੇ ਐਸਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਏਕ ਦਾ ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਸਟਾਇਲ ਮਜ਼ਾ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਮੈੰ ਯਹ ਨਹੀ ਕਹਿ ਸਕਦੀ ਕਿ ਏਕ ਹੀ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। ਠੀਕ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗਾਣੇ ਬਹੁਤ ਚੰਗੇ ਸਨ ਅਤੇ ਅਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਾਣੇ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਮੈੰ ਸਭ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਲੇਕਿਨ ''ਇਸ ਵਾਰ ਬਰਸ ਭੇਜ ਭਈਆ ਨੂੰ ਬਾਬੁਲ'' ਏ ਕਿੰਨੇ ਮਾਇਣੇ ਰਖਦਾ ਹੈ ਜੀਵਨ ਵਿਚ। ਜਾਂ 'ਕਾਲੀ ਘਟਾ ਛਾਏ, ਮੋਰਾ ਜੀਆ ਤਰਸਾਏ' ਕਿੰਨਾ ਚੰਗਾ ਲਗਦਾ ਹੈ।
ਸਵਾਲ- ਚੰਗਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੈਸੇ ਲਗਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਪੰਚਮ ਆਉਣ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਜਵਾਬ- ਆਉਣ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਮੁਝੇ ਨਹੀ ਲਗਾ। ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਏ, ਮੈੰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਨਹੀ ਕਦੇ। ਆਪਣੀ ਤਕਲੀਫਾਂ ਵਿਚ, ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਭਿੜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਐਸਾ ਵਕਤ ਆਇਆ ਕਿ ਠੀਕ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਏਕ ਗਲ ਕਹਾਂ? ਆਰਟਿਸਟ ਇਕੱਲਾ ਹੋ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਰਟਿਸਟ ਜਿੰਨਾ ਇਕੱਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਨਾ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਆਰਟਿਸਟ ਹੋ ਚਾਹੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੋ, ਲੇਖਕ ਹੋ, ਕੋਈ ਵੀ ਹੋ, ਇਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲਈ, ਇਨਾਂ ਦਾ ਜੋ ਕੰਮ ਹੈ ਵਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬੀਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਮ ਹੀ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਹੈ। ਮੁਝੇ ਚੰਗਾ ਯਾਦ ਆਇਆ ਕਿ ਪੰਚਮ ਦੇ ਗੁਜ਼ਰਨ ਦੇ ਕੁਛ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਗੋਪੀ ਕृਸ਼੍ਣ ਘਰ ਤੇ ਆਏ ਸਨ। ਮੁਝੇ ਦੇਖਕੇ ਬੋਲੇ, ਹੇ 'ਬਹਨਾ ਕੀ ਐਸੀ ਬੈਠੀ ਰਹੇਗੀ? ਤੇਰਾ ਖ਼ਸਮ ਏ ਨਹੀ, ਤੇਰਾ ਖ਼ਸਮ ਗਾਣਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਖ਼ਸਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਅਤੇ ਜਾ ਇਧਰ ਤੋਂ, ਆਰਟਿਸਟ ਦਾ ਬੀਵੀ, ਹਸਬੈਂਡ ਜਾਂ ਭਗਵਾਨ ਕੰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕ੍ਰਿਏਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਕੱਲੇ ਹੋਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਉਹ ਫ੍ਰੀਡਮ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਲਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਫ੍ਰੀਡਮ ਵਿਚ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਬੰਧਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਬੱਸ ਉਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਅਲਗ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਫ੍ਰੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਔਰਤ ਦੀ ਗਲ ਅਲਗ ਹੈ।
ਸਵਾਲ- ਚੰਗਾ, ਆਪ ਜਬ ਕੋਈ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੀ ਸੋਚਦੀ ਹੈ?
ਜਵਾਬ- ਕੁਛ ਨਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਲੋਕ ਗਲਤ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਮ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਐਸਾ ਨਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ਼ ਸਾਡੀ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਜੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਏ ਦੁਖੀ ਹਨ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਏ ਸਭ ਝੂਠ ਹੈ, ਆਦਮੀ ਸੁਖੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪੈਸਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੰਮ ਚੰਗਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਵਾਲ- ਆਪ ਜਬ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹਨ ਤਾਂ ਕੋਈ ਤਾਂ ਗੀਤ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗਾਣੇ ਜਾਂ ਗੁਣਗੁਣਾਉਣ ਦਾ ਮਨ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਸ਼ੌਕ ਤੋਂ ਕੀ ਕਰਦੀ ਹਨ?
ਜਵਾਬ- ਜੋ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਗਾਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ। ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਸਿਰਫ ਮੇਰਾ ਹੀ ਨਹੀ।
ਸਵਾਲ- ਤੁਹਾਡੇ ਕੌਣ ਪਸੰਦੀਦਾ ਗਾਇਕ-ਗਾਇਕਾਵਾਂ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਚੰਗਾ ਲਗਦਾ ਹੈ?
ਜਵਾਬ- ਲਤਾ ਦੀਦੀ ਮੇਰੀ ਪਹਿਲੀ ਪਸੰਦ ਹਨ, ਨੂਰਜਹਾਂ ਹਨ, ਗ਼ੁਲਾਮ ਅਲੀ ਹਨ, ਮਹਿੰਦੀ ਹਸਨ ਹਨ, ਚੰਗਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੁਰ ਵਿਚ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।