ਵਿਯਨਾ ਬੈਠਕ ਵਿਚ ਗਹਿਰੇ ਮੱਤਭੇਦ
ਗਹਿਰੀ ਅਸਹਮਤਿਯਾਂ ਬਰਕ਼ਰਾਰ ਹਨ
ਵਿਯਨਾ ਵਿਚ ਨ੍ਯੂਕ੍ਲਿਯਰ ਸਪ੍ਲਾਯਰ ਗਰੁਪ (ਏਨਸਜੀ) ਕੇ ਨਾਲ਼ ਭਾਰਤੀਯ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਬੈਠਕ ਵਿਚ ਅਬ ਵੀ ਅਸਹਮਤਿਯਾਂ ਬਰਕਰਾਰ ਹਨ।
ਆਸਟਰੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿਯਨਾ ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦੂਸਰੇ ਦਿਨ ਚਲ ਰਹੀ ਗਲਬਾਤ ਵਿਚ ਕੋਈ ਠੋਸ ਸਹਮਤੀ ਨਹੀ ਬਣ ਸਕੀ ਹੈ।
ਏਨਏਸਜੀ ਕੇ ਛੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪਰਮਾਣੂ ਬਾਲਣ ਉਪਲਬਧ ਕਰਾਏ ਜਾਨੇ ਕੇ ਮਾਮਲੇ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਕੇ ਰੁਖ਼ ਤੋਂ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪਰਮਾਣੂ ਅਪ੍ਰਸਾਰ ਸੰਧੀ (ਏਨਪੀਟੀ) ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਪਰਮਾਣੂ ਟੈਸਟ ਨਿਸ਼ੇਧ ਸੰਧੀ (ਸੀਟੀਬੀਟੀ) ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਬਗੈਰ ਪਰਮਾਣੂ ਬਾਲਣ ਨਹੀ ਉਪਲਬਧ ਕਰਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿਯਨਾ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀਨੀਅਰ ਪਤਰਕਾਰ ਸਿਦਧਾਰਥ ਵਰਦਰਾਜਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀਯ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਣਵ ਮੁਖਰਜੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੇ ਬਾਅਦ ਮਾਹੌਲ ਥੋੜਾ ਬਿਹਤਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ ਕਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮਾਣੂ ਪਰੀਖਿਅਣਾਂ ਤੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਾ ਤੋਂ ਜੋ ਰੋਕ ਲਗਾ ਰੱਖੀ ਹੈ ਉਹ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਸ ਨੂੰ ਪਰਮਾਣੂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣੇ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੀ ਨਹੀ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹੋੰਨੇ ਕਹਾ, "ਹਮ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਹੋੜ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਨਹੀ ਹਨ। ਹਮ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਪਹਲੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਾਂ ਕਰਨੇ ਦੀ ਆਪਣੀ ਨੀਤ ਤੇ ਵੀ ਕਾਇਮ ਹਨ."
ਫ਼ਾਸਲੇ ਘਟ ਤਾਂ ਹੋਏ ਹਨ ਲੇਕਿਨ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀ ਹੋਏ ਹਨ। ਕੂਟਨੀਤਕਾਂ ਤੋਂ ਗਲਬਾਤ ਕੇ ਬਾਅਦ ਇਸ ਬਾਤ ਕੇ ਆਸਾਰ ਘਟ ਹੀ ਲਗ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਮਸੌਦਾ ਇਸ ਬੈਠਕ ਵਿਚ ਕੋਲ਼ ਹੋ ਸਕੇਗਾ
ਸਿਦਧਾਰਥ ਵਰਦਰਾਜਨ
ਇਹਨਾਂ ਛੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮਝੌਤੇ ਕੇ ਮਸੌਦੇ ਵਿਚ ਯਹ ਬਾਤ ਸਪਸ਼ਟ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਗਰ ਭਾਰਤ ਪਰਮਾਣੂ ਟੈਸਟ ਨਾਂ ਕਰਨੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵਾਦੇ ਨੂੰ ਤੋੜਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਰੜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਏਗੀ।
ਇਹਨਾਂ ਛੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਆਇਰਲੈੰਡ, ਆਸਟਰੀਆ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਅਤੇ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈੰਡ ਜਿਵੇਂ ਦੇਸ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਜੋ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਪਰਮਾਣੂ ਟੇਕਨੌਲੋਜੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਬ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਆਸ਼ੰਕਾਵਾਂ ਦਾ ਇਜ਼ਹਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪਹਲੇ ਦੀ ਦਿਨ ਦੀ ਬੈਠਕ ਵਿਚ ਨਤੀਜਾ ਨਾਂ ਨਿਕਲਣ ਕੇ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਤਰਫ ਤੋਂ ਏਕ ਸੰਸ਼ੋਧਿਤ ਮਸੌਦਾ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਬੈਠਕ ਕੇ ਦੂਸਰੇ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਦਿਨ ਇਸ ਤੇ ਜਮਕਰ ਬਹਸ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸਿਦਧਾਰਥ ਵਰਦਰਾਜਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਫ਼ਾਸਲੇ ਘਟ ਤਾਂ ਹੋਏ ਹਨ ਲੇਕਿਨ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀ ਹੋਏ ਹਨ। ਕੂਟਨੀਤਕਾਂ ਤੋਂ ਗਲਬਾਤ ਕੇ ਬਾਅਦ ਇਸ ਬਾਤ ਕੇ ਆਸਾਰ ਘਟ ਹੀ ਲਗ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਮਸੌਦਾ ਇਸ ਬੈਠਕ ਵਿਚ ਕੋਲ਼ ਹੋ ਸਕੇਗਾ."
ਅਗਰ ਸ਼ੁਕਰਵਾਰ ਦੀ ਬੈਠਕ ਵਿਚ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀ ਹੋ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਪਰਮਾਣੂ ਸਹਯੋਗ ਸੰਧੀ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਤੀਸਰੀ ਬੈਠਕ ਕੇ ਲਈ ਮਸੌਦਾ ਵਿਚ ਬੜੇ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਕਰਨੇ ਹੋਣਗੇ ਜੋ ਭਾਰਤ ਕੇ ਲਈ ਆਸਾਨ ਨਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਵਜਾਹ ਤੋਂ ਵਾਮਪੰਥੀ ਦਲ ਪਹਲੇ ਹੀ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਸਮਰਥਨ ਵਾਪਸ ਲੈ ਚੁਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਗਰ ਇਸ ਬੈਠਕ ਵਿਚ ਸਹਮਤੀ ਨਹੀ ਬਣ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਕੇ ਸਥਿਤੀ ਕਾਫ਼ੀ ਜਟਿਲ ਹੋ ਜਾਏਗੀ।
ਸਾਮਰਿਕ ਪਰੋਗਰਾਮ
ਅਨਿਲ ਕਾਕੋਦਕਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਮਰਿਕ ਪਰੋਗਰਾਮ ਤੇ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ।
'ਧੋਖੇ ਦਾ ਸਵਾਲ ਨਹੀ'
ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਣਵ ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ ਕਹਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਮ ਨੂੰ ਕੋਈ ਧੋਖਾ ਨਹੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
'ਗੁਮਰਾਹ ਨਾਂ ਕਰੋ...'
ਲਾਲ ਕਿਸ਼ਣ ਅਡਵਾਣੀ ਨੇ ਕਹਾ ਕਿ ਅਲਪਮਤ ਯੂਪੀਏ ਸਰਕਾਰ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਗੁਮਰਾਹ ਨਾਂ ਕਰੇ।
ਨਫ਼ਾ-ਨੁਕਸਾਨ..।
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਕੇ ਵਿਚ ਹੋਏ ਪਰਮਾਣੂ ਸਮਝੌਤੇ ਕੇ ਫ਼ਾਯਦੇ-ਨੁਕਸਾਨ ਤੇ ਵਿਵੇਚਨਾ।