Epigenetyka i maltretowanie w dzieci�stwie
http://www.racjonalista.pl/kk.php/s,8045
Maltretowanie w dzieci�stwie mo�e wp�yn�� na ca�e �ycie. Wygl�da na to, �e
szkody mog� dosi�gn�� samego DNA. W dw�ch opublikowanych niedawno badaniach
znaleziono dowody zmian w materiale genetycznym ludzi, kt�rzy do�wiadczyli
maltretowania. Jest to czubek g�ry lodowej odkry� w nadal tajemniczej
dziedzinie epidemiologii „epigenetycznej" — zmian ekspresji genďż˝w, ktďż˝re
wp�ywaj� p�niej na zdrowie.
Wed�ug standardowej teorii geny nie powinny si� zmienia�, �eby mo�na je by�o
przekaza� nast�pnemu pokoleniu, nieska�one w�asnymi pomy�kami w �yciu.
Obecnie wygl�da na to, �e przynajmniej nabywaj� pewne cechy p�yn�ce z
doďż˝wiadczeďż˝ w trakcie ďż˝ycia, ktďż˝re wpďż˝ywajďż˝ na to, jak bardzo „ulegajďż˝
ekspresji".
W jednym z bada� Avshalom Caspi, Terrie Moffitt i wsp�pracownicy z Duke
University i King's College London obserwowali sekwencje ko�c�wek chromosom�w
znanych jako telomery u 2200 Brytyjczyk�w urodzonych w latach 1994-95 i
kontrolowanych przez badaczy od urodzenia. Telomery zawieraj� powtarzaj�ce
siďż˝ sekwencje „liter" DNA. Liczba powtďż˝rek u kaďż˝dego kurczy siďż˝ z biegiem
czasu; jest to rodzaj zegara biologicznego starzenia siďż˝.
Aczkolwiek w tych badaniach uwzgl�dniano g��wnie informacje o maltretowaniu
od samych badanych, nasuwa�y podejrzenie, �e stres psychiczny mo�e
przyspieszy� ten zegar przez szybsze zu�ywanie si� telomer�w. Potem Stacy
Drury i jej wsp�pracownicy z Tulane University znale�li kr�tsze telomery u
dzieci z sieroci�c�w w Bukareszcie w por�wnaniu z telomerami u dzieci, kt�re
przebywa�y w rodzinach zast�pczych.
Naukowcy z Duke zmierzyli wp�yw nara�enia na tyranizowanie, bicie lub przemoc
domow� mi�dzy matk� a jej partnerem na d�ugo�� telomer�w w wieku mi�dzy 5 a
10 lat. Poniewa� przez ca�e �ycie pobierano od tych Brytyjczyk�w pr�bki krwi,
mo�na by�o por�wna� d�ugo�� telomer�w przed i po do�wiadczeniu przemocy.
Przeci�tnie telomery istotnie kurczy�y si� szybciej u tych dzieci, kt�re
do�wiadczy�y przemocy ni� u innych.
U niekt�rych dzieci jednak telomery wyd�u�y�y si�, a wi�c tajemnica telomer�w
tylko naros�a. Nast�pnym krokiem, powiedzia�a mi dr Moffitt, jest ocena
p�niejszego zdrowia badanych przez pomiary zmian pami�ci, zapale�, funkcji
odpornoďż˝ciowych, a nawet stanu uzďż˝bienia. Dodaďż˝a: „ďż˝ycz nam wiďż˝c szczďż˝cia!"
Inne badanie, opublikowane wcze�niej w tym roku przeprowadzone przez Audrey
Tyrka z Butler Hospital, Providence, R.I. i innych stwierdzi�o, �e utrata
rodzica lub maltretowanie w dzieciďż˝stwie powodowaďż˝o wiďż˝kszďż˝ „metylacjďż˝"
niekt�rych punkt�w w pobli�u genu zwi�zanego z reakcj� na stres w wieku
dorosďż˝ym. Metylacja — dodatek grupy metylowej do jednej z „liter" DNA —
redukuje na og� aktywno�� kluczowego genu w uk�adzie, kt�ry reaguje na
hormon stresu, kortyzol. Mo�e to by� zwi�zane z wzmo�onym niepokojem lub
depresjďż˝.
S� to ci�gle pocz�tki epigenetyki. Naukowcy s� jak ludzie znajduj�cy monety
pod latarni�, ale bez wiedzy, ile jeszcze monet le�y dalej w ciemno�ci.
Chociaďż˝ „metylom" — peďż˝na mapa tego, gdzie w genomie zachodzi metylacja —
jest przedmiotem dyskusji, niekt�rzy ostrzegaj�, �e nadal nie mamy niemal
�adnego poj�cia o przyczynach i skutkach wi�kszo�ci takich zmian, nie m�wi�c
ju� o innych efektach epigenetycznych, takich jak modyfikacje histon�w.
Za��my jednak, �e b�dzie mo�liwe powi�zanie z�ych do�wiadcze� w dzieci�stwie
z pďż˝niejszym zďż˝ym zdrowiem, co wďż˝wczas? Epigenetyka rozbija stare — i zawsze
wprowadzajďż˝ce w b��d — rozrďż˝nienie miďż˝dzy deterministycznymi genami, a
daj�cym si� manipulowa� �rodowiskiem. Los zdeterminowany prze�yciami w
dzieci�stwie nie r�ni si� specjalnie od losu zdeterminowanego genami, a
kiedy prze�ycia zmieniaj� geny, rozr�nienie zanika.
Na szcz�cie jednak, dzi�ki post�powi medycyny, determinizm genetyczny
niekoniecznie jest wyrokiem, jak mog� za�wiadczy� ci, kt�rzy nosz� okulary z
powodu kr�tkowzroczno�ci lub otrzymuj� hormony wzrostu na problemy z
ro�ni�ciem. To samo niemal z pewno�ci� b�dzie dotyczy� determinizmu
epigenetycznego: zrozumienie mechanizmu powinno prowadzi� do mo�liwych
terapii.
--
Wys�ano z serwisu Usenet w portalu Gazeta.pl ->
http://www.gazeta.pl/usenet/