----- Özgün İleti -----
Kimden : "YILMAZ KARAHAN"
Kime :
Gönderme tarihi : 28/10/2009 3:58 pm
Konu : "Önce Vatan Grubu" REGİSTAN MEYDANI
REGİSTAN MEYDANI
(SEMERKAND/ÖZBEKİSTAN)
Registan Meydanı (kum ülkesi)
Semerkant’ın merkeziydi. Yapı 3 medreseden oluşur: Uluğbey Medresesi
(15. yüzyıl), Şir – Dor Medresesi (17. yüzyıl) ve Tilla-Karı
Medresesi (17. yüzyıl). İlk medresenin kuruluşuyla birlikte, bütün
bayramlar, festivaller ve Pazar günü pazarı burada kurulmaya ve kutlanmaya
başlamıştır. Medrese İslam dininin yüksek okulları sayılır. Uluğbey
Medresesi, 1417-1420 tarihlerinde Uluğbey tarafından kurulmuş ve bizzat
kendisi burada, ölümüne kadar matematik ve astronomi dersleri
vermiştir.
Uluğbey’in ölümünden 200 yıl
sonra, Semerkant’ın yöneticisi olan Yalangtuş Bahadur’ın
emriyle birinci medresenin bir kopyası olarak, ikinci bir medrese
yaptırılmış ve Şir-Dor Medresesi adı verilmiştir. Aralarındaki tek fark
yeni medresede fazladan iki tane kışın kullanılmak üzere hazırlanmış
eğitim holü olmasıdır. Bunun dışındaki ana yapı birinci medrese ile
aynıdır. Bundan birkaç yıl sonra, tekrar aynı yöneticinin emriyle üçüncü
medrese, Tilla-Karı yaptırılmıştır. Dıştan görünümü diğer iki medreseye
benzemekle birlikte bu medresenin iç yapısı biraz farklıdır. Medreseler
aynı plan üzerine inşa edilmiştir. Dört köşeli bir bahçe, dört teras ve
çevre boyunca sıralanmış odalar. Oda kapıları İslam dininde önemli bir
özellik olan saygı ve alçak gönüllüğü vurgulamak için özellikle alçak
yapılmıştır. Kapılardan girerken ve çıkarken mutlaka başınızı eğmeniz
gerekir.
Sadece Tilla-Kari Medresesi medrese
olarak yapılmasına karşın minareleriyle, çoğunlukla cami olarak
kullanıldı. 17.yüzyılda Tilla-Kari Semerkant’taki en büyük cami idi.
19.yüzyıla kadar cami ve medrese olarak kullanılan yapılar, 20.yüzyılın
başından itibaren tarihi eser olarak korunmaya alınmıştır. İran, Çin,
Hindistan ve Mısır’lı şair, tarihçe ve yazarlarca, “Tarihi
Doğu’nun Cenneti”, “İslam Dünyasının İncisi”,
“Doğunun Roması” isimleriyle anılan Semerkant şehri, tarih
boyunca pek çok esere ilham kaynağı olmuştur.
Tarih boyunca Semerkant pek çok savaş
ve yıkım görmüş, pek çok kere de tekrar kurulmuştur. Semerkant’ın
tarihi boyunca üç büyük trajedi yaşanmıştır.
1. İlk trajedi
milattan önce 329 yılında şehrin Büyük İskender’e geçmesi sırasında
yaşanmıştır. Şehir tamamen yıkılmış ve şehir halkı yok edilmiştir. Daha
sonra şehir Doğu ve Yunan tarzı yapılarla tekrar kurulmuştur.
2. İkinci ciddi değişiklik 8.yüzyılda
Arap’ların bölgeyi istilasıyla yaşanmıştır. Farklı dinlerden çok
sayıda insanın öldürülmesi ile bölge tamamen İslam dini’ne
geçmiştir.
3. Üçüncü büyük trajedi, 13.yüzyılda Cengiz Han’ın bölgeyi
istilasıdır. Bölgedeki pek çok başka şehir gibi Semerkant’ta tamamen
yıkılmış ve harabeye dönmüştür. 14.yüzyıl’da Timur şehrin yönetimini
devralıncaya kadar bu şekilde kalan şehir, özellikle Timur
imparatorluğunun başkenti olması sebebiyle de tekrar imar edilmiştir.
Özellikle Timur ele geçirdiği ülkelerdeki farklı bilim adamları ve
mimarları şehre getirerek, şehrin farklı kültürlerden izler taşıyan
mimarisini oluşturmuştur.
Semerkant tarihindeki en hızlı
gelişmeyi Timur’un 35 yıllık imparatorluğu sırasında yaşamıştır.
Timur ele geçirdiği ülkelerden çok sayıda matematikçi, astronom, mimar, ve
müzisyeni Semerkant’a getirerek şehrin bir bilim merkezi olmasını
sağlamıştır.
Uluğ Bey
Medresesi
Tilla Kari
Medresesi
Gür Emir
Medresesi
Bibi Hanım
Cami
Şahı Zinde Cami ve
Türbeleri
Ruhabad
Türbesi
Eski ticaret
çarşısı
Dünyanın en güzel meydanlarından biri olan Registan,
antik Semerkand’ın kalbidir. Anlamı “Kumlu yer”
demektir.
- Uluğ Bey Medrese (1417-1420).
- Şir-Dor Medrese (1619-1636).
- Tillakari Medrese (1646-1660).
- Uluğ Bey Rasathanesi (1421-1449).
- Semerkand Afrasyab Müzesi
- Timur’un Gur Emîr Türbesi
- Shakh-i Zinda Türbesi
- Bibi Hanım Cami
- Hazreti Hızır Cami
- Davud Peygamber Türbesi
- Zümrüt Hoca Cami
- Bibi Hanım Türbesi
- Kok Cami
- Chorsu Antik Ticaret Merkezi
- Abu Mansur Maturidi Türbesi
- Rukhobod Türbesi
- Aksaray Türbesi
- Nisbatdor Hoca Cami
- Abdu Darun Hoca Türbesi
- Ishrat-Khana (Ishrathona)
- Namazgâh Cami
- Kok Saray Kalıntıları
Semerkand’ta İslâm Mimarisinin en güzel
örnekleri bulunur. Şehiri, UNESCO Dünya Miras Alanları Listesine
eklemiştir.
KAYNAKLAR:
http://www.ozbekistan.net/reg.htm
http://tr.wikipedia.org/wiki/Semerkand
http://www.ekokent.com
Hazırlayan: YILMAZ
KARAHAN
|
