Ksha-Tra-Jna
113 views
Skip to first unread message
jgrantha
Aug 8, 2012, 2:07:09 PM8/8/12
to bvpar...@googlegroups.com
Aaryaah, svasti /
I have written a small article
on
Ksha-tra-jna.
Please see the
attachment.
S.J
I am using the Free version of SPAMfighter.
SPAMfighter has removed 206 of my spam emails to date.
Do you have a slow PC? Try free scan!
narayanan er
Aug 9, 2012, 1:02:01 AM8/9/12
to jgra...@gmail.com, bvpar...@googlegroups.com
Respected scholars,
I have gone through the pdf presented Professor Jagannatha. Excellent. Regarding the conjunct consonant क्ष the Sabdakalpadruma also shares a few idea about this. It is moreover inclined to the tantric utility rather than a grammatical peculiarity. The reasoning for the introduction of क्ष in alphabets by Professor Jagannatha is justifiable as far the Devanagari script practice is concerned. Regarding Grantha and Malayalam scripts no ambiguity in the shapes of the conjunct consonants of क्ष, त्र or ज्ञ. Here we see some of the Sabdakalpadruma entry regarding क्ष which is more inclined to the tantra concept:
क्ष। क्षकारः। अयन्तु ककारषकारयोगेन जातः। अतोऽस्य पृथक् वर्णत्वशङ्का नास्त्येव। तन्त्रमते तु व्यञ्जनचतुस्त्रिंशवर्णः। अष्टमवर्गीयपञ्चमवर्णः। एकपञ्चाशन्मातृकावर्णानां चरमवर्णश्च। यथा-
''पञ्चाशल्लिपिभिर्माला विहिता सर्वकर्मसु।
अकारादिक्षकारान्ता वर्णमाला प्रकीर्तिता॥
क्षार्णं मेरु मुखं तत्र कल्पयेन्मुनिसत्तमः।
अनया सर्वमन्त्राणां जपः सर्वसमृद्धिदः''॥ इति गौतमीयतन्त्रम्॥
कण्ठदेशोद्भवोऽयम्। यथा- श्रीशिव उवाच।
''विशेषं कथयाम्यद्य प्रोच्चार्याः कण्ठतः स्वराः।
ऋद्वयं जिह्वया मूर्द्ध्ना लृद्वयं जिह्वदन्तजम्।
मुखस्थानाद्धलो वाच्याः क्षकारः कण्ठघातजः''॥
इति वरदातन्त्रे१० पटलः॥ अस्य स्वरूपं यथा-
''क्षकारं शृणु चार्वङ्गि! कुण्डलीत्रयसंयुतम्।
चतुर्वर्गमयं वर्णं पञ्चदेवमयं सदा।
पञ्चप्राणात्मकं वर्णं त्रिशक्तिसहितं सदा॥
त्रिविन्दुसहितं वर्णमात्मादितत्त्वसंयुतम्।
शरच्चन्द्रप्रतीकाशं हृदि भावय सुन्दरि!''॥ इति कामधेनुतन्त्रम्॥
अस्याभिधानानि यथा-
''क्षः कोपस्तुम्बुकः कालो रूक्षः सम्बर्तकः परः।
नृसिंहो विद्युता माया महातेजा युगान्तकः॥
परात्मा क्रोधसंहारौ बलान्तो मेरुवाचकः।
सर्वाङ्गः सागरः कामः संयोगान्त्यस्त्रिपूरकः॥
क्षेत्रपालो महाक्षोमो मातृकान्तानलः क्षयः।
मुखं कव्यवहानन्ता कालजिह्वा गणेश्वरः।
छायापुत्रश्च संघातो मलयश्रीर्ललाटकः''॥
इति तन्त्रशास्त्रे वर्णाभिधानम्॥ अपि च।
''क्षकारो नरसिंहश्च मेरुः सम्बर्तकोऽपि च।
तव स्नेहान्मया देवि! कथितं मातृकाक्षरम्।
पर्यायैरपि विज्ञेयं न प्रकाश्यं कदाचन''॥ इति श्रीरुद्रयामले ८ पटले मन्त्राभिधानम्॥ अस्य ध्यानं यथा-
''चतुर्भुजां रक्तवर्णां शुक्लाम्बरविभूषिताम्।
रत्नालङ्कारसंयुक्तां वरदां पद्मलोचनाम्॥
ईशद्धास्यमुखीं लोलां रक्तचन्दनचर्चिताम्।
शदात्रीञ्च चतुर्वर्गप्रदां सौम्यां मनोहराम्॥
गन्धर्वसिद्धदेवाद्यैर्ध्यातामाद्यां सुरेश्वरीम्।
एवं ध्यात्वा क्षकारन्तु तन्मन्त्रं दशधा जपेत्''॥ इति वर्णोद्धारतन्त्रम्॥ क्षकारस्य ककारषकारयोगजत्वेन कचित् पृथग्वर्णत्वेन न मन्यन्ते। तेषां मते तन्त्रोक्तकपञ्चाशद्वर्णानुपपत्तिः तन्त्रशास्त्रे तस्य मरुत्त्वेन गणनानुपपत्तिश्च भवति। अतः पृथङ्निर्दिश्यते इति केचित्। तथा च।
''षान्ताः स्युर्यद्यपि क्षान्ता वर्णानामनुराधतः।
पृथक्क्रमेण कथ्यन्ते तथाप्येते समन्वयात्''॥ इति विश्वप्रकाशः॥ अपि च।
''अकारादिलकारान्ता वर्णाः पञ्चाशदीरिताः।
संयोगात् कषयोरेषः क्षकारो मेरुरीरितः''॥ इति कृष्णानन्दधृततन्त्रशास्त्रम्॥
Regards,
Narayanan
I have gone through the pdf presented Professor Jagannatha. Excellent. Regarding the conjunct consonant क्ष the Sabdakalpadruma also shares a few idea about this. It is moreover inclined to the tantric utility rather than a grammatical peculiarity. The reasoning for the introduction of क्ष in alphabets by Professor Jagannatha is justifiable as far the Devanagari script practice is concerned. Regarding Grantha and Malayalam scripts no ambiguity in the shapes of the conjunct consonants of क्ष, त्र or ज्ञ. Here we see some of the Sabdakalpadruma entry regarding क्ष which is more inclined to the tantra concept:
क्ष। क्षकारः। अयन्तु ककारषकारयोगेन जातः। अतोऽस्य पृथक् वर्णत्वशङ्का नास्त्येव। तन्त्रमते तु व्यञ्जनचतुस्त्रिंशवर्णः। अष्टमवर्गीयपञ्चमवर्णः। एकपञ्चाशन्मातृकावर्णानां चरमवर्णश्च। यथा-
''पञ्चाशल्लिपिभिर्माला विहिता सर्वकर्मसु।
अकारादिक्षकारान्ता वर्णमाला प्रकीर्तिता॥
क्षार्णं मेरु मुखं तत्र कल्पयेन्मुनिसत्तमः।
अनया सर्वमन्त्राणां जपः सर्वसमृद्धिदः''॥ इति गौतमीयतन्त्रम्॥
कण्ठदेशोद्भवोऽयम्। यथा- श्रीशिव उवाच।
''विशेषं कथयाम्यद्य प्रोच्चार्याः कण्ठतः स्वराः।
ऋद्वयं जिह्वया मूर्द्ध्ना लृद्वयं जिह्वदन्तजम्।
मुखस्थानाद्धलो वाच्याः क्षकारः कण्ठघातजः''॥
इति वरदातन्त्रे१० पटलः॥ अस्य स्वरूपं यथा-
''क्षकारं शृणु चार्वङ्गि! कुण्डलीत्रयसंयुतम्।
चतुर्वर्गमयं वर्णं पञ्चदेवमयं सदा।
पञ्चप्राणात्मकं वर्णं त्रिशक्तिसहितं सदा॥
त्रिविन्दुसहितं वर्णमात्मादितत्त्वसंयुतम्।
शरच्चन्द्रप्रतीकाशं हृदि भावय सुन्दरि!''॥ इति कामधेनुतन्त्रम्॥
अस्याभिधानानि यथा-
''क्षः कोपस्तुम्बुकः कालो रूक्षः सम्बर्तकः परः।
नृसिंहो विद्युता माया महातेजा युगान्तकः॥
परात्मा क्रोधसंहारौ बलान्तो मेरुवाचकः।
सर्वाङ्गः सागरः कामः संयोगान्त्यस्त्रिपूरकः॥
क्षेत्रपालो महाक्षोमो मातृकान्तानलः क्षयः।
मुखं कव्यवहानन्ता कालजिह्वा गणेश्वरः।
छायापुत्रश्च संघातो मलयश्रीर्ललाटकः''॥
इति तन्त्रशास्त्रे वर्णाभिधानम्॥ अपि च।
''क्षकारो नरसिंहश्च मेरुः सम्बर्तकोऽपि च।
तव स्नेहान्मया देवि! कथितं मातृकाक्षरम्।
पर्यायैरपि विज्ञेयं न प्रकाश्यं कदाचन''॥ इति श्रीरुद्रयामले ८ पटले मन्त्राभिधानम्॥ अस्य ध्यानं यथा-
''चतुर्भुजां रक्तवर्णां शुक्लाम्बरविभूषिताम्।
रत्नालङ्कारसंयुक्तां वरदां पद्मलोचनाम्॥
ईशद्धास्यमुखीं लोलां रक्तचन्दनचर्चिताम्।
शदात्रीञ्च चतुर्वर्गप्रदां सौम्यां मनोहराम्॥
गन्धर्वसिद्धदेवाद्यैर्ध्यातामाद्यां सुरेश्वरीम्।
एवं ध्यात्वा क्षकारन्तु तन्मन्त्रं दशधा जपेत्''॥ इति वर्णोद्धारतन्त्रम्॥ क्षकारस्य ककारषकारयोगजत्वेन कचित् पृथग्वर्णत्वेन न मन्यन्ते। तेषां मते तन्त्रोक्तकपञ्चाशद्वर्णानुपपत्तिः तन्त्रशास्त्रे तस्य मरुत्त्वेन गणनानुपपत्तिश्च भवति। अतः पृथङ्निर्दिश्यते इति केचित्। तथा च।
''षान्ताः स्युर्यद्यपि क्षान्ता वर्णानामनुराधतः।
पृथक्क्रमेण कथ्यन्ते तथाप्येते समन्वयात्''॥ इति विश्वप्रकाशः॥ अपि च।
''अकारादिलकारान्ता वर्णाः पञ्चाशदीरिताः।
संयोगात् कषयोरेषः क्षकारो मेरुरीरितः''॥ इति कृष्णानन्दधृततन्त्रशास्त्रम्॥
Regards,
Narayanan
From: jgrantha <jgra...@gmail.com>
To: bvpar...@googlegroups.com
Sent: Wednesday, 8 August 2012 11:37 PM
Subject: {भारतीयविद्वत्परिषत्} Ksha-Tra-Jna
V Subrahmanian
Aug 9, 2012, 5:19:43 AM8/9/12
to drerna...@yahoo.com, jgra...@gmail.com, bvpar...@googlegroups.com
Namaste
In the sUtasamhitA TIkA by Sri VidyAraNya (1.5.9) we have:
ज्ञातमर्थं विवक्षोः पुरुषस्येच्छया जातेन प्रयत्नेन मूलाधारस्थः पवनः संस्कृतस्तेन पवनेन सर्वत्र स्थितं शब्द्ब्रह्म तत्राभिव्यज्यते । तदभिव्यक्तं शब्दब्रह्म कारणबिन्द्वात्मकं स्वप्रतिष्ठतया निःस्पन्दं सत् परावागित्युच्यते । तदेव नाभिपर्यन्तमागच्छता तेन वायुना अभिव्यक्तं विमर्शरूपेण मनसा युक्तं सामान्यस्पन्दप्रकाशरूपिणी कार्यबिन्दुतत्त्वात्मिकाऽधिदैवमीश्वररूपा पश्यन्तीवागित्युच्यते । तदेव शब्दब्रह्म तेनैव वायुना हृदयपर्यन्तमभिव्यज्यमानं निश्चयात्मिकय बुद्ध्या युक्तं विशेषस्पन्दरूपनादबिन्दुमय्यधिदैवतं हिरण्यगर्भरूपा मध्यमावागित्युच्यते । तदेवऽऽस्यपर्यन्तं तेनैव वायुना कण्ठादिस्थानेषुवभिव्यज्यमानम् अकारादि-क्षकारान्तवर्णमालारूपं परश्रोत्रग्रहणयोग्यं बीजात्मकमधिदैवं विराड्रूपं वैखरीवागित्युच्यते ।
For the Taittiriya brAhmaNam 2.8.8 mantra -
चत्वारि वाक्परिमिता पदानि तानि विदुर्ब्राह्मणा ये मनीषिणः ।
गुहा त्रीणि निहिता नेङ्गयन्ति तुरीयं वाचो मनुष्या वदन्ति ॥
the sAyaNabhAShya is almost on the above lines (with specifying the four stages of parA, pashyantI, madhyamA and vaikharI) without mentioning the अकारादि-क्षकारान्तवर्णमालारूपं specifically.
Regards
subrahmanian.v
2012/8/9 narayanan er <drerna...@yahoo.com>
narayanan er
Aug 9, 2012, 7:07:24 AM8/9/12
to V Subrahmanian, jgra...@gmail.com, bvpar...@googlegroups.com
Dear Sir,
Moreover, from the Annapurnesvaristotra too, we hear as:
आदिक्षान्तसमस्तवर्णनकरी शम्भोस्त्रिभावाकरी
काश्मीरा त्रिजलेश्वरी त्रिलहरी नित्यांकुरा शर्वरी।
कामाकांक्षकरी
जनोदयकरी काशीपुराधीश्वरी
भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी
माताऽन्नपूर्णेश्वरी॥७॥
Regards,
Narayanan
From: V Subrahmanian <v.subra...@gmail.com>
To: drerna...@yahoo.com
Cc: "jgra...@gmail.com" <jgra...@gmail.com>; "bvpar...@googlegroups.com" <bvpar...@googlegroups.com>
Sent: Thursday, 9 August 2012 2:49 PM
Subject: Re: {भारतीयविद्वत्परिषत्} Ksha-Tra-Jna
Ganesan
Aug 9, 2012, 7:19:03 AM8/9/12
to bvpar...@googlegroups.com, drerna...@yahoo.com
Here we see some of the Sabdakalpadruma entry regarding क्ष which is more inclined to the tantra concept:
Actually the detailed analysis of the Maatrikaa varNa-s is done only
in the Agama-s/Tantra-s. These views being basic to the development
of both the philosophical doctrines as well as to the Rituals, later
got incorporated in all the systems--Vaidika/Smaarta and Tantrika
schools.
So any study or entry can only be 'based' on the Tantra-s.
As the Sabdakalpadruma was prepared in Bengal mainly with Bengal Sanskrit scholars, one finds entries from those Tantra-s that were/are prevalent in that region.
For fuller and elaborate discussions on these topics one can very much refer to the very important text, Paraatriisikaa and its masterly commentary VivaraNa by Abhinavagupta.
Ganesan
So any study or entry can only be 'based' on the Tantra-s.
As the Sabdakalpadruma was prepared in Bengal mainly with Bengal Sanskrit scholars, one finds entries from those Tantra-s that were/are prevalent in that region.
For fuller and elaborate discussions on these topics one can very much refer to the very important text, Paraatriisikaa and its masterly commentary VivaraNa by Abhinavagupta.
Ganesan
2012/8/9 narayanan er <drerna...@yahoo.com>
Respected scholars,
I have gone through the pdf presented Professor Jagannatha. Excellent. Regarding the conjunct consonant क्ष the Sabdakalpadruma also shares a few idea about this. It is moreover inclined to the tantric utility rather than a grammatical peculiarity. The reasoning for the introduction of क्ष in alphabets by Professor Jagannatha is justifiable as far the Devanagari script practice is concerned. Regarding Grantha and Malayalam scripts no ambiguity in the shapes of the conjunct consonants of क्ष, त्र or ज्ञ. Here we see some of the Sabdakalpadruma entry regarding क्ष which is more inclined to the tantra concept:
क्ष। क्षकारः। अयन्तु ककारषकारयोगेन जातः। अतोऽस्य पृथक् वर्णत्वशङ्का नास्त्येव। तन्त्रमते तु व्यञ्जनचतुस्त्रिंशवर्णः। अष्टमवर्गीयपञ्चमवर्णः। एकपञ्चाशन्मातृकावर्णानां चरमवर्णश्च। यथा-
''पञ्चाशल्लिपिभिर्माला विहिता सर्वकर्मसु।
अकारादिक्षकारान्ता वर्णमाला प्रकीर्तिता॥
क्षार्णं मेरु मुखं तत्र कल्पयेन्मुनिसत्तमः।
अनया सर्वमन्त्राणां जपः सर्वसमृद्धिदः''॥ इति गौतमीयतन्त्रम्॥
कण्ठदेशोद्भवोऽयम्। यथा- श्रीशिव उवाच।
''विशेषं कथयाम्यद्य प्रोच्चार्याः कण्ठतः स्वराः।
ऋद्वयं जिह्वया मूर्द्ध्ना लृद्वयं जिह्वदन्तजम्।
मुखस्थानाद्धलो वाच्याः क्षकारः कण्ठघातजः''॥
इति वरदातन्त्रे१० पटलः॥
--
-- Dr.T.Ganesan Senior Researcher in Saivasiddhanta French Institute of Pondicherry UMIFRE 21 CNRS-MAEE 11, St. Louis Street P.B. 33 PONDICHERRY-605001 INDIA Tel: +91 - 413 - 233 4168 ext. 119 E mail: gan...@ifpindia.org Web: www.ifpindia.org
Jagannatha s
Aug 10, 2012, 2:35:16 PM8/10/12
to bvpar...@googlegroups.com
I thank Narayanan sir,Subrahmanian sir and Ganesan sir.
S.Jagannatha.
On Thu, Aug 9, 2012 at 6:24 PM, Jagannatha s <jgra...@gmail.com> wrote:
I thank Narayanan sir, Ganesan sir and Subrahmanian sir for very good information.V Subrahmanian sir, please elobarate on the point how the word Kshetrajna is related to including of the letters ksha, tra and jna in varnamaalaa. Another point: What does Saraswathi hold ? Akshamaalaa or Japamaalaa ? Or are they same?S.J.2012/8/9 Ganesan <gan...@ifpindia.org>
--
निराशीर्निर्ममो भूत्वा युध्यस्व विगतज्वरः।। (भ.गी.)
to subscribe go to the link below and put a request
https://groups.google.com/group/bvparishat/subscribe
To unsubscribe from this group, send email to
bvparishat+...@googlegroups.com
Hnbhat B.R.
Aug 11, 2012, 4:48:58 AM8/11/12
to jgra...@gmail.com, bvpar...@googlegroups.com, V Subrahmanian
S.Jagannatha.
V Subrahmanian sir, please elobarate on the point how the word Kshetrajna is related to including of the letters ksha, tra and jna in varnamaalaa.
Obviously this has nothing to do with the issue of वर्णमाला, except that all the three वर्ण-s or three letters are used in the same word. Further, in another message, the question was raised by Prof.Anil, why Panini had not included these letters in the वर्णमाला in the form of माहेश्वरसूत्र and hence the question is related with the usage by us and Panini. We had given the usages of Panini in his अष्टाध्यायी, but in the माहेश्वरसूत्र-s they do not find place. Probably, these three are considered as वर्ण-s, in the consideration तान्त्रिक-वर्णमाला as suggested by the citation in the शब्दकल्पद्रुम and Ganeshan, and वर्णमाला in general, as we learn from the orthographic representation of them in the alphabetical order for facilitating learning For Tantric purpose, in yantra-s these are written and there is a concept of लिपि-सरस्वती, and none of the letters are omitted completeness. In alphabet, general, only the दीर्घ is included, and not the प्लुत, which is indicated by adding he number of total ३ मात्रा-s after
It is due to this confusion with the other thread, Mr. Subrahmanyam just showed the three letters used in one word in this topic (different from or similar to the other).
Another point: What does Saraswathi hold ? Akshamaalaa or Japamaalaa ? Or are they same?
For
तव करकमलस्थां स्फाटिकीमक्षमालां
नखरकिरणभिन्नां दाडिमीबीजबुद्ध्या।
अनुकलमनुकर्षन्येन कीरो निरुद्ध:
स भवतु मम भूत्यै वाणि ते मन्दहास: ।। 2 ।।
So it is अक्षमाला held in the hands of वाणी, as the above verse from धर्माकूत commentary makes it clear. It can be used as जपमाला, or मणिमाला suggesting its usage. whether counting the number of japa or worn as ornament.
The same picture is to be seen in श्यामलादण्डक also. Different forms of Sarasvati images can be seen in this link:
With regards
Dr. Hari Narayana Bhat B.R. M.A., Ph.D.,
Research Scholar,
Ecole française d'Extrême-OrientCentre de Pondichéry
16 & 19, Rue Dumas
Pondichéry - 605 001
Reply all
Reply to author
Forward
0 new messages