Re: Staatsgodsdienst?
Jan den Hollander
news:aj60f5pb778qhsfap...@4ax.com...
> .... De staat had dus blijkbaar wel een voorkeur voor
> de gereformeerde godsdient maar heeft die nooit opgelegd als
> staatsgodsdienst. Met andere woorden: in tegenstelling tot Filips II
> aanvaardde de Republiek de vrijheid van geweten en godsdienst, dit
> onder invloed van een aantal grote en tolerante geesten. Een unicum
> bijna in Europa.
>
> Mijn vraag: kun je in de Republiek nu spreken over een
> staatsgodsdienst of niet?
Het is een hardnekkig misverstand dat de Gereformeerde kerk
"staatsgodsdienst" was; dat is nooit het geval geweest.
Andere godsdiensten (remonstranten, doopsgezinden, lutheranen, joden, en
katholieken) werden getolereerd, zolang ze hun godsdienst oefeningen
maar prive hielden
Meestal waren de regenten oppermachtig, en die waren in godsdientig
opzicht tolerant. Uitzonderingen daarop waren de machtsgrepen van de
Oranje-partij (1618/19 , 1647-1650, en 1672), toen er korte perioden van
intolerantie waren, met oa zuiveringen van andersdenkenden. Oa werden
professoren op non-actief gesteld, en dominees ontslagen als ze niet
zuiver in de leer werden bevonden. Maar in al die gevallen was dat van
korte duur. Oa Jacchaeus (hoogleraar filosofie in Leiden) werd in 1619
op non-actief gesteld (kennelijk omdat hij aanhanger was van Arminius),
maar kon na een paar jaar z'n colleges weer hervatten
Wel is het zo dat niet-gereformeerden werden uitgesloten van openbare
functies; dat werd ingesteld na het "Verraad van Rennenberg", (1580) en
vziw is dat totaan de Bataafse omwenteling nooit herroepen. Aan de andere
kant werd niet-gereformeerden
niets in de weg gelegd in de uitoefening van hun bedrijf; zelfs is het
zo dat een persoon van Joodse afkomst deel uitmaakte van de Heren 19 van de
West-Indische
Compagnie
J. J. Lodder
Maar het was wel zo dat gereformeerde predikanten
van overheidswege betaald werden,
terwijl andersdenkenden zelf maar moesten zien
dat ze een inkomen ergens vandaan haalden,
Jan
Jan den Hollander
"J. J. Lodder" <nos...@de-ster.demon.nl> wrote in message
news:1j8mik2.1hv...@de-ster.xs4all.nl...
je haalt twee zaken door elkaar: nl (1) "wat is een staatsgodsdienst"? en
(2) "zijn alle godsdiensten al dan niet gelijkwaardig voor de overheid?"
Volgens mij betekent "staatsgodsdienst" een "unie tussen kerk en staat",
dwz: de kerk is ahw een arm van de overheid. Zoals het geval is met de Kerk
van Engeland, waar het staatshoofd (=Elizabeth) ook hoofd van de kerk is, of
de Islam in veel Muslim landen, of AFAIK in Noorwegen en Denemarken nog
steeds het geval is; in Zweden is dat pas in 2000 afgeschaft. De tegenhanger
van staatsgodsdienst is dus de "scheiding van kerk en staat", zoals dat in
de meeste westerse landen het geval is
Onder de Republiek was de gereformeerde kerk onafhankelijk van de overheid,
en was er dus geen sprake van een staatsgodsdienst. Dat in tegenstelling tot
wat het geval was in de meeste andere landen in Europa tijdens de 17de en
18de eeuw
Of er al dan niet discriminatie is van andersdenkenden is iets dat daar in
principe los van staat. In Engeland is er vziw geen discriminatie van lieden
dier geen lid zijn van de Kerk van Engeland; in veel andere landen met een
staatsgodsdienst is dat wel het geval. Vergeleken met de situatie elders in
Europa was de Republiek een lichtend voorbeeld van tolerantie, maar dat wil
nog niet zeggen dat andere godsdiensten gelijkelijk behandeld werden; dat
was duidelijk het geval niet