Cumhuriyet 04.06.2013 Biber Gazı: İnsan Hakları İhlali - Rıza TÜRMEN

[ahmet kalkan]

Biber Gazi: Insan Haklari Ihlali

Biber gazina maruz kalan vatandaslarin once derhal hastaneden bir rapor alarak savciliga suc duyurusunda bulunmalari, ondan sonra da savcinin takipsizlik kararindan itibaren bir ay icinde Anayasa Mahkemesi ne bireysel basvuru yapmalari olanagi var. Anayasa Mahkemesi basvuruyu reddederse, 6 ay icinde AIHM ye basvurabilirler ve manevi tazminat talep edebilirler.

Taksim olaylari gosteriyor ki, insan haklarina onem veren devletimizde ve polisimizde, biber gazinin guzel koku sacan bir sprey gibi serbestce ve gelisiguzel bir bicimde kullanilabilecegi, silahsiz, barisci gosteri yapan insanlarin yuzune sIkilabilecegi gibi yaygin bir kani var.

AIHM nin Ali Gunes (10.04.2012) karari ve Avrupa Konseyi Iskenceyi Onleme Komitesi raporlari bunun boyle olmadigini soyluyor.

Ali Gunes davasi

Ali Gunes bir ogretmen. 2004 yilinda Mecidiyekoy de bir grup arkadasi ile birlikte oturarak barisci bir protesto eylemi yapiyor. -Dagilin- uyarisina karsin eylemi surdurunce, polis gostericilere biber gazi sIkiyor ve guc kullaniyor. Arkasindan Ali Gunes polis merkezine goturuluyor. 11 saat sonra serbest birakiliyor. Ali Gunes serbest birakildiktan sonra, Haseki Hastanesi nden doktor raporu aliyor.

AIHM, biber gazinin, solunum yolu sorunlarina, kusma, goz rahatsizliklari, gogus agrisi, alerji, deri hastaliklarina yol acabilecegini, yuksek dozda kullanilirsa solunum ve sindirim yollarinda hucre hasari ve akcigerde sivi toplanmasina, ic kanamaya neden olabilecegini belirtiyor. Biber gazinin saglik acisindan dogurabilecegi bu sakincalari goz onunde tutarak basvurucunun yuzune biber gazi sIkilmasinin ve bundan kaynaklanan fiziksel ve zihinsel acinin kotu muamele olusturdugu ve Avrupa Insan Haklari Sozlesmesi nin 3 maddesini ihlal ettigi sonucuna variyor.

AIHM ayrica, basvurucunun, savcinin sorusturma yapmadan 48 saat icinde takipsizlik karari vermesine iliskin sIkayetini inceliyor. Takipsizlik kararinin devletin etkili bir sorusturma yapma yukumlulugune aykiri olduguna, dolayisiyla Sozlesme nin 3 maddesinin bir de bu nedenle ihlal edildigine karar veriyor. Sonucta devleti 10 bin Avro manevi tazminata mahkum ediyor.

AIHM nin de kararinda gonderme yaptigi Avrupa Iskenceyi Onleme Komitesi (IOK) raporunda, biber gazinin tehlikeli bir madde olduguna ve ozellikle kapali yerlerde kullanilmamasi gerektigine onemle isaret ediyor. Oysa son olaylarda, polis CHP nin Ankara Il Merkezi ve baska kapali yerlerde bol miktarda biber gazi kullanmaktan cekinmedi.

IOK nin tavsiyeleri

IOK raporunda, acik yerlerde de biber gazinin cok istisnai durumlarda kullanilmasi gerektigini, kullanildigi zaman da sagliga verilecek zarari giderecek onlemlerin alinmasini, ornegin biber gazina maruz kalanlarin derhal doktora ulasmasinin saglanmasini ve etkilerini ortadan kaldiracak ilac verilmesini tavsiye ediyor.

IOK nin tavsiyeleri arasinda su hususlar da yer aliyor:

l Biber gazinin hangi durumlarda kullanilacagi hakkinda guvenlik guclerine acik talimat verilmeli ve bu talimat mutlaka kapali yerlerde kullanilmasini yasaklamali.

l Biber gazinin kullanilmasi konusunda guvenlik gucleri ozel bir egitime tabi tutulmali.

Gezi Parki olaylarindan, Turk makamlarinin ne AIHM nin kararini, ne de IOK nin tavsiyelerini okumadiklari, okuduysalar da kulak asmadiklari anlasilmakta. Nasil ki Basbakan bile guvenlik guclerinin biber gazini orantili bir bicimde kullanmayi bilmedigini kabul etti. Ancak bu kabul, guvenlik guclerinin biber gazi kullanma yontemlerini degistirmedi.

Vatandas ne yapabilir?

Biber gazina maruz kalan vatandaslarin once derhal hastaneden bir rapor alarak savciliga suc duyurusunda bulunmalari, ondan sonra da savcinin takipsizlik kararindan itibaren bir ay icinde Anayasa Mahkemesi ne bireysel basvuru yapmalari olanagi var. Anayasa Mahkemesi basvuruyu reddederse, 6 ay icinde AIHM ye basvurabilirler ve manevi tazminat talep edebilirler.

Bu arada belki de ilgili makamlar AIHM kararina ve IOK nin tavsiyelerine uyarlar ve demokratik toplumlarda barisci gosterilerin karsiliginin biber gazi degil -halkin sesini- dinlemek oldugunu kabul ederler.

Riza TURMEN

CHP Milletvekili, Eski AIHM Yargici

Cumhuriyet 04.06.2013